Rozejm w Hormuzie utknął na minach

Iran i Stany Zjednoczone zbliżają się do uzgodnienia 60-dniowych ram zawieszenia broni w Cieśninie Ormuz, wąskim przesmyku, przez który przechodzi około 20% światowego transportu ropy drogą morską. Sama perspektywa porozumienia obniżyła cenę ropy Brent o 4,5%, do około 98,83 USD za baryłkę (n-tv). Problem polega na tym, że po trzech miesiącach od zamknięcia cieśniny przez Iran w odwecie za amerykańsko-izraelskie uderzenia dyplomacja wyprzedziła fizyczną rzeczywistość. Między podpisaniem porozumienia a powrotem normalnych dostaw energii jest luka liczona w miesiącach, być może w latach. Zapłacą za nią europejscy konsumenci i podatnicy.

840 statków i pole minowe

Rozejm nie otwiera szlaku handlowego, lecz dopiero uruchamia operację sprzątania po kryzysie. Według prezesa Saudi Aramco Amina Nassera w Zatoce Perskiej utknęło ponad 600 tankowców, a kolejnych 240 czeka przed wejściem do regionu (CNBC). Statki, które skierowano wokół Przylądka Dobrej Nadziei, musiały dodać około 3 800 mil morskich na jednym odcinku rejsu, co obniżyło efektywną pojemność floty mniej więcej o jedną trzecią (straits.live). Te jednostki nie wrócą natychmiast do Zatoki. Najpierw muszą zakończyć trasy, na które zostały skierowane.

Osobnym ograniczeniem pozostają miny. Pentagon przekazał Kongresowi, że pełne oczyszczenie akwenu może potrwać sześć miesięcy (Washington Post). Sam Iran nie jest w stanie wskazać położenia wszystkich min, które rozmieścił (IndexBox). Dopóki dno morskie nie zostanie uznane za bezpieczne, ubezpieczyciele nie obniżą stawek. Składki za ryzyko wojenne, czyli dopłata za wejście statku do strefy konfliktu, wzrosły po lutowych uderzeniach z 0,125% wartości kadłuba do nawet 5% (Property Casualty 360). „Rozejm jeszcze nie otworzy rynku ubezpieczeń” — podsumował to Insurance Business Magazine (Insurance Business Magazine).

Ropa może dotrzeć na rynki importujące w ciągu dwóch do sześciu tygodni. Produkty rafinowane będą wracały wolniej, bo rafinerie w Zatoce potrzebują tygodni na ponowne uruchomienie pracy. Według MAE globalna gospodarka wróci na ścieżkę sprzed konfliktu najwcześniej w IV kwartale 2026 r. (Gulf News).

Kto naprawdę za to płaci

W Rumunii inflacja w kwietniu wyniosła 10,71%, a ceny paliw były o około 35% wyższe niż rok wcześniej (Agerpres). W strefie euro, czyli wśród 20 państw posługujących się wspólną walutą, najwyższą inflację odnotowała Hiszpania: 3,2%. Energia odpowiadała tam za ponad 60% presji cenowej (Merca2). W Holandii diesel kosztował 2,37 EUR za litr, najwięcej w UE (IRU).

Po drugiej stronie rachunku są koncerny paliwowe. Shell wykazał w pierwszym kwartale 4,84 mld EUR zysku, o 20% więcej niż rok wcześniej; szacunkowo 1 mld EUR z tej kwoty miał być związany z kryzysem w Ormuz (NPO Radio 1). TotalEnergies podał 51-procentowy wzrost zysku netto (Made-in.be). Oxfam szacuje, że łączne zyski sześciu największych firm naftowych w 2026 r. wyniosą około 93 mld EUR (Euronews).

Część kosztu biorą na siebie rządy. Hiszpania obniżyła VAT na paliwa z 21% do 10% (Spanish Ministry of Finance). Holandia przeznaczyła 927 mln EUR na ukierunkowaną pomoc, ale celowo nie zdecydowała się na szeroką obniżkę podatku paliwowego, aby nie pobudzać popytu przy ograniczonej podaży (PWC). Rumunia zamroziła marże detaliczne i ograniczyła eksport paliw (Radio România). Takie działania łagodzą uderzenie w gospodarstwa domowe i firmy, ale nie usuwają wąskiego gardła w dostawach.

Opłata za przejazd, której Iran chce już na stałe

Iran i Oman negocjują stałą opłatę tranzytową za przejście przez cieśninę. Ma być przedstawiana jako płatność za „usługi specjalne”, a nie jako taryfa, co pozwoliłoby obejść ograniczenia wynikające z międzynarodowego prawa morskiego (Iran International, Livemint). Przy stawce około 1 USD za baryłkę Iran uzyskałby szacunkowo 7,3 mld USD rocznie (Al Jazeera). Projektowany Zarząd Cieśniny Zatoki Perskiej przyjmuje już płatności w chińskich juanach (Euronews).

Ta opłata nakłada się na większy spór finansowy. Biały Dom twierdzi, że powstające porozumienie nie przewiduje transferu pieniędzy. Axios podawał jednak, że ramy umowy obejmują do 20 mld USD odmrożonych irańskich aktywów jako element wymiany dotyczącej uranu. Jeśli Teheran uzyska jednocześnie dostęp do zamrożonych środków i stały dochód z tranzytu, wyjdzie z kryzysu z wyraźnie większymi przychodami niż przed jego rozpoczęciem.

MAE ostrzegła, że strategiczne rezerwy ropy, czyli awaryjne zapasy utrzymywane przez rządy na wypadek przerw w dostawach, wejdą w „czerwoną strefę” w lipcu lub sierpniu, jeśli przepływy przez Ormuz się nie unormują (Cinco Días). Odbudowa rekordowego ubytku 400 mln baryłek dołoży potem 1,8 mln baryłek dziennie popytu, konkurującego o tę samą ograniczoną podaż (IEA, BloombergNEF). Rynki wyceniają porozumienie polityczne, choć skutki fizycznego zablokowania szlaku jeszcze długo nie znikną z bilansu.