Hormuz podbija inflację energii do 12.5%

Wąski szlak między Iranem a Omanem stał się kolejnym testem inflacyjnym dla Europy. Teheran twierdzi, że Cieśnina Ormuz została zamknięta, Waszyngton kwestionuje zaś skalę faktycznego wstrzymania ruchu. Rynki nie potrzebują jednak dowodu pełnej blokady. Wystarczą ryzyko, opóźnienia i świadomość, że ładunków zastępczych jest za mało.

Skala tłumaczy reakcję cen. W 2024 r. przez Ormuz przepływało ok. 20 mln baryłek ropy i płynnych paliw dziennie, czyli mniej więcej 20% światowej konsumpcji. Tą samą trasą szła też około jedna piąta globalnego handlu LNG, według EIA. Większość tych wolumenów trafia do Azji, nie do Europy. Europa kupuje jednak energię na globalnych rynkach, więc punkt krytyczny dla Chin, Indii, Japonii i Korei Południowej może podnieść koszty diesla, gazu, nawozów i komponentów przemysłowych od Rotterdamu po Śląsk.

Szok najpierw przechodzi przez ceny

Europejska podatność nie polega przede wszystkim na bezpośrednim imporcie baryłek z Zatoki. Niemcy sprowadzały w 2025 r. tylko 6,1% ropy bezpośrednio z Bliskiego Wschodu, a ich ogólna zależność od importu energii wynosiła 67%, przypomina Destatis. W tym tkwi napięcie: niska ekspozycja fizyczna może iść w parze z wysoką ekspozycją cenową.

Pierwszym kanałem są oczekiwania. Kontrakty terminowe reagują wtedy, gdy inwestorzy zakładają ciaśniejszą podaż, droższy fracht albo wyższe premie za ryzyko wojenne. BNP Paribas ostrzegł, że tylko część normalnych przepływów przez Ormuz da się ominąć rurociągami, więc rynek ropy szybko wycenia niedobór dostaw natychmiastowych w krzywej Brent BNP Paribas.

Drugim kanałem jest przenoszenie cen hurtowych na gospodarstwa domowe i firmy. Czerwcowe projekcje EBC wskazują, że wyższe ceny ropy i produktów rafineryjnych szybko i niemal w całości przechodzą na paliwa płynne. Gaz i energia elektryczna reagują wolniej i różnie w poszczególnych krajach, bo znaczenie mają kontrakty, zabezpieczenia cenowe, taryfy i podatki projekcje EBC. Ten sam szok zewnętrzny w jednym państwie staje się więc presją na ceny paliw, w innym problemem rachunków za prąd, a gdzie indziej uderzeniem w marże przemysłu.

Kto płaci i gdzie

Najpierw płacą ci, którzy nie mogą łatwo poczekać ani zmienić źródła energii. Dojeżdżający do pracy, przewoźnicy, linie lotnicze, zakłady chemiczne, producenci nawozów i przetwórstwo żywności odczuwają presję najszybciej. Dane Eurostatu pokazują, że przemysł UE zużył w 2024 r. 8 835 petadżuli energii, z czego energia elektryczna odpowiadała za 33,3%, gaz ziemny za 31,9%, a produkty naftowe wciąż za 10,4% Eurostat. To nie jest tylko historia o cenach na stacjach benzynowych.

Gospodarstwa domowe czują ją przez ogrzewanie, prąd i transport. W 2024 r. zużyły w UE 9,54 mln teradżuli energii, z czego gaz stanowił 29,4%, energia elektryczna 26,9%, a samo ogrzewanie pomieszczeń 61,5% zużycia energii w domach Eurostat. Domy ogrzewane gazem i kierowcy tracą szybciej niż mieszkańcy miast z ciepłem sieciowym i dobrą komunikacją publiczną.

Niemcy wyglądają na szczególnie wrażliwe, bo łączą przemysł, importowaną energię i niskie letnie zapasy gazu. NDR podał, że 9 czerwca magazyny gazu były zapełnione w pobliżu 35%, czyli o ok. 25 pkt proc. poniżej średniej z lat 2017-2021. BDEW wskazywał na 35,3% zapełnienia niemieckich magazynów 9 czerwca i cenę spot THE na poziomie 50,3 EUR/MWh 10 czerwca NDR, BDEW. Holandia ma inną rolę: jest nie tylko potencjalną ofiarą szoku, lecz także węzłem transmisji, bo kontrakty Dutch TTF notowane na ICE Endex wyznaczają punkt odniesienia dla europejskich cen gazu ICE.

Hiszpania ma bufory, ale nie odporność. Pomagają jej terminale regazyfikacyjne i odnawialne źródła energii, jednak La Vanguardia pisała, że krajowa zależność energetyczna wynosi 68,4% końcowego zużycia, przy celu PNIEC na poziomie 50% w 2030 r. La Vanguardia. Włochy i Polska są bliżej kanałów opóźnionych: produktów rafineryjnych, nawozów, kosztów transportu i cen żywności.

Korzyści polityczne są węższe niż koszty. Zyskują eksporterzy LNG spoza Zatoki, rafinerie z zapasami, operatorzy magazynów i traderzy zdolni przekierowywać ładunki. Rządy nie mają prostego wyboru. Dopłaty do paliw przenoszą rachunek ze stacji benzynowych do budżetu. Przepuszczenie cen przez gospodarkę chroni finanse publiczne, ale uderza w wyborców i firmy. Zaostrzenie polityki pieniężnej może ograniczyć oczekiwania inflacyjne, ale nie otworzy Ormuzu.

Dlatego znaczenie mają najnowsze prognozy EBC. Bank zakłada, że inflacja HICP w strefie euro osiągnie szczyt na poziomie 3,4% w trzecim i czwartym kwartale 2026 r., a inflacja cen energii sięgnie 12,5%. Z tym scenariuszem łączy podwyżkę stóp o 25 punktów bazowych i ostrzeżenie, że wsparcie fiskalne powinno być tymczasowe, celowane i dostosowane do sytuacji projekcje EBC, komunikat EBC. Europa wraca do starej pułapki energetycznej: chronić dochody, budżety i stabilność cen. Tych trzech celów naraz nie da się w pełni zabezpieczyć.

Otwarty plik

Najtrudniejszy pozostaje stan faktyczny w samej cieśninie. Francuskie relacje opisywały spadek ruchu z ok. 160 statków dziennie do 11, ale bez niezależnego potwierdzenia w danych śledzenia jednostek ta liczba pozostaje słaba Le Grand Continent. Komentarze eksperckie także zostawiają miejsce na dalszy przepływ części statków, co bardziej wspiera tezę o ostrej quasi-blokadzie niż o potwierdzonym zerowym tranzycie Les Clés du Moyen-Orient.

Najważniejsze wskaźniki na kolejne dni są więc praktyczne: realne ruchy tankowców, stawki ubezpieczeń od ryzyka wojennego, katarskie ładunki LNG, tempo zapełniania europejskich magazynów, ceny diesla i koszty nawozów. Europa nie musi fizycznie zabrnąć w niedobór energii, żeby Ormuz zabolał. Wystarczy, że dalej kupuje paliwa kopalne na rynku, na którym ryzyko stało się częścią ceny.