Rozminowanie Hormuzu opóźni się o 50 dni

Usunięcie min morskich ze szlaku żeglugowego to praca techniczna liczona w tygodniach, nie w komunikatach politycznych. Ramowe porozumienie między Waszyngtonem a Teheranem, ogłoszone 15 czerwca, wyznacza drogę do ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz (CNBC). Przywódcy Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch szybko poparli pilną europejską misję rozminowania. Problem w tym, że żaden z elementów potrzebnych do zamiany tej deklaracji w bezpieczny tor wodny nie został jeszcze domknięty.

Lotniskowiec to nie trałowiec

Najmocniejszą deklarację złożył Emmanuel Macron. Francja miałaby w ciągu dwóch lub trzech dni przesunąć w rejon działań lotniskowiec Charles-de-Gaulle, samoloty i fregatę (Ouest-France). Grupa lotniskowcowa, obecnie na wschodnim Morzu Śródziemnym wraz z dwiema fregatami obrony powietrznej, może zapewnić rozpoznanie i osłonę z powietrza. Nie jest jednak narzędziem do wykrywania i niszczenia min morskich. Samo rozminowanie miałyby prowadzić francuskie drony przeciwminowe (Le Figaro), ale nie opublikowano ani składu sił, ani struktury dowodzenia, ani harmonogramu zakończenia operacji.

Niemcy przesunęły sprzęt bliżej potencjalnego teatru działań. Niszczyciel min Fulda i okręt wsparcia Mosel są już wysunięte na wschodnim Morzu Śródziemnym. 16 czerwca Johann Wadephul, wiceszef frakcji CDU/CSU Friedricha Merza, postawił jednak trzy warunki udziału Berlina: potwierdzenie zakończenia walk, solidną podstawę w prawie międzynarodowym oraz mandat Bundestagu, czyli niemieckiego parlamentu, który po orzeczeniu Federalnego Trybunału Konstytucyjnego z 1994 r. musi zatwierdzać zagraniczne misje zbrojne (Krone.at, Parlamentsbeteiligungsgesetz). Sam ten mandat może zająć tygodnie.

Podobne ograniczenie ma Rzym. Giorgia Meloni zadeklarowała gotowość Włoch do udziału, ale wyłącznie po zgodzie parlamentu i pod flagą ONZ albo UE (Euronews). Włoskie media wskazały możliwe środki: niszczyciele min typu Gaeta, Crotone i Rimini, autonomiczne pojazdy podwodne oraz drony do neutralizacji ładunków. Na razie są to jednak rekonstrukcje dziennikarskie, nie potwierdzone decyzje o wysłaniu jednostek (Corriere della Sera, Quotidiano.net).

Litwa pokazuje inną skalę solidarności. Jej parlament zgodził się na wysłanie do Hormuzu do 40 żołnierzy, ale minister obrony jasno zaznaczył, że Wilno nie wyśle okrętu, a zdolności marynarki pozostaną na Bałtyku (LRT, Lrytas).

Dwie ścieżki, obie z blokadą

Europa musi wybrać między dwiema drogami autoryzacji, a każda ma własny punkt zatoru.

Najszybszym rozwiązaniem byłaby koalicja chętnych pod przywództwem Francji i Wielkiej Brytanii. Paryż już buduje ten wariant, przedstawiając operację jako misję wielonarodową, a nie projekt czekający na wspólną zgodę całej UE. Rozszerzenie operacji ASPIDES, czyli unijnej misji morskiej na Morzu Czerwonym, na Cieśninę Ormuz dawałoby mocniejszą podstawę prawną. Taka zmiana mandatu wymaga jednak jednomyślności wszystkich 27 państw członkowskich, więc każdy rząd może ją zablokować (Reuters, Article 31 TEU).

Reakcja Polski pokazuje, że kryzys dzieli Europę także geograficznie. Donald Tusk sprzeciwił się wykluczaniu Warszawy z rozmów bezpieczeństwa prowadzonych przez Paryż, Berlin i Londyn, podkreślając, że ustalenia podjęte bez Polski nie będą jej wiązać (TVN24). Dla Warszawy Hormuz pozostaje sprawą drugiego planu. Priorytetem są Ukraina i wschodnia flanka, a każde wezwanie do przesunięcia ograniczonych zasobów morskich do Zatoki Perskiej będzie mierzone ryzykiem osłabienia tego frontu.

Luka, na którą patrzą rynki

Nawet po otwarciu wszystkich bramek politycznych i prawnych powrót żeglugi do normy nie nastąpi automatycznie. Według „Jerusalem Post”, który powołuje się na pięć zachodnich źródeł z sektora bezpieczeństwa morskiego, same operacje poszukiwania min mogą potrwać 40-50 dni, zanim ubezpieczyciele i armatorzy odzyskają zaufanie do trasy (Jerusalem Post). Firmy żeglugowe oraz ubezpieczyciele protection and indemnity patrzą nie tylko na obecność okrętów, lecz także na wytyczne sankcyjne, składki za ryzyko wojenne i ostrzeżenia dla żeglugi (West of England P&I, IMO).

Lista braków pozostaje długa. Żadne z głównych państw, które mogłyby wysłać siły, nie sfinalizowało mandatu. Nie potwierdzono łańcucha dowodzenia. Nie ma zgody państw nadbrzeżnych, publicznej oceny pól minowych ani rozpoczętej przez ubezpieczycieli korekty cen ryzyka. Europa ma polityczną wolę misji rozminowania i część sprzętu, który pozwoliłby ją podjąć. Nie ma jeszcze mechanizmu decyzyjnego, który połączyłby jedno z drugim. A cieśnina nie otworzy się szybciej tylko dlatego, że przywódcy wpisali ją do kalendarza.