Hormuz: tylko 12 przepraw statków

Przez Cieśninę Ormuz, wąski korytarz między Iranem a Omanem, przechodzi około jedna piąta światowego handlu ropą i skroplonym gazem ziemnym (CNN). Dlatego weekendowy spadek liczby przepraw statków towarowych z 29 w sobotę do 12 w niedzielę, po kolejnych atakach na jednostki w tym rejonie, natychmiast uderzył w wyceny ryzyka (Punch, WSJ). Statki nadal płyną, ale z punktu widzenia rynku korytarz pozostaje niestabilny: pięciodniowa średnia przed weekendem wynosiła zaledwie 27% poziomu sprzed zakłóceń, czyli około 110 przepraw dziennie (PortNews).

Europa nie mierzy się dziś z natychmiastowym brakiem surowca. Problemem są cena i zaufanie: ile kosztuje przepchnięcie ładunku przez ryzykowny szlak i czy przedsiębiorstwa mogą planować dostawy bez doliczania politycznej premii za niepewność.

Najpierw drożeją fracht i ubezpieczenia

Łańcuch kosztów między Ormuzem a europejską fabryką jest krótki. Gdy maleje liczba bezpiecznych przepraw, ubywa armatorów gotowych wysłać jednostki w rejon ryzyka. W efekcie w ciągu kilku dni rosną stawki frachtu i ubezpieczeń. Wynajem tankowców na trasach zatokowych podrożał do około 190 500 USD dziennie z 106 500 USD tydzień wcześniej, a część ładunków wyceniano niemal na 470 000 USD dziennie (Indian Express).

Ubezpieczenie od ryzyka wojennego, czyli dodatkowa składka płacona za żeglugę przez strefę konfliktu, wynosi około 3% wartości statku. To mniej niż 5% w szczycie napięcia, ale nadal dwanaście razy więcej niż około 0,25% przed konfliktem (IndexBox). Ponad 1 000 statków pozostaje w Zatoce, czekając na bezpieczne przejście (n-tv).

Te koszty trafiają do cen ropy, gazu i chemikaliów już na etapie kontraktowania przewozów. Europejscy producenci płacą więcej za wsad, część podwyżek przerzucają na odbiorców, a część biorą na marże i odkładają inwestycje.

EBC, który ustala stopy procentowe dla 20 państw strefy euro, szacuje, że taki szok energetyczny może obniżyć wzrost gospodarczy strefy euro o 0,4 pkt proc., a stopę depozytową podniósł do 2,25% (ECB, Boursorama/Reuters). Obawa banku centralnego dotyczy nie tylko jednorazowego wzrostu cen, ale także oczekiwań firm i gospodarstw domowych. Jeśli uznają, że wysokie ceny zostaną na dłużej, zakłócenie podaży zaczyna pracować jak trwały impuls inflacyjny.

Włoskie fabryki czują to pierwsze

Najbardziej konkretny przemysłowy koszt widać we Włoszech. Huty w Brescii rozważają wyłączanie pieców w godzinach najwyższego zapotrzebowania na energię. Lokalne badanie branżowe pokazało, że 64% firm mierzy się ze wzrostem kosztów surowców, a przekierowane dostawy dodają nawet 18 dni opóźnienia (Giornale di Brescia). Włoska organizacja małych i średnich przedsiębiorstw podała, że od początku kryzysu ceny gazu wzrosły o 38%, a energii elektrycznej o 11% (Confartigianato).

W Polsce kanał oddziaływania jest wolniejszy, ale czytelny: nawozy. Krajowe ceny mocznika pozostają wysokie, a ponieważ nawozy mogą odpowiadać nawet za połowę kosztów gospodarstwa rolnego, presja na ceny żywności pojawia się z opóźnieniem, lecz nie znika (Top Agrar).

W Holandii benchmark TTF, główna europejska cena gazu z dostawą w kolejnym miesiącu, spadł do około 41,68 EUR za megawatogodzinę, gdy część tankowców LNG wznowiła ruch (Baird Maritime). Holenderscy analitycy traktują tę ulgę jako kruchą, dopóki fracht i ubezpieczenia pozostają drogie.

Wygranymi są armatorzy i brokerzy inkasujący zawyżone stawki czarteru oraz ubezpieczyciele przeszacowujący ryzyko wojenne. Koszt ponoszą energochłonne zakłady, małe firmy bez hedgingu, czyli wcześniej wykupionej ochrony cenowej, a na końcu konsumenci, gdy podwyżki przechodzą przez kolejne ogniwa dostaw.

Sama liczba statków nie wystarczy

Jest jedno istotne zastrzeżenie: liczba przepraw to nie tonaż. Trzy duże tankowce jednego dnia wywiozły z Zatoki 4,1 mln baryłek, co oznacza, że kilka załadowanych jednostek może znaczyć więcej niż dziesiątki mniejszych albo pustych statków (New Indian Express). UBS zakłada, że w ciągu trzech miesięcy wróci niemal 80% zakłóconych dostaw ropy, a część wolumenów może całkowicie ominąć cieśninę dzięki alternatywnym rurociągom z Arabii Saudyjskiej i ZEA (CNN).

Testem będzie najbliższy tydzień. Jeśli siedmiodniowe średnie przepraw odbiją, a składki za ryzyko wojenne nadal będą spadać, weekendowy spadek okaże się ostrzeżeniem. Jeśli liczba jednostek pozostanie zmienna, a odbiorcy przemysłowi zaczną raportować opóźnione lub przeszacowane dostawy, Europa nie będzie miała historii o braku surowca. Będzie miała historię o kosztach, której fabryki i banki centralne nie mogą zignorować.