Opłaty w Hormuzie uderzą w przemysł

Europejski problem z cieśniną Ormuz już przeszedł z map dyplomatycznych do fabryk, portów i gospodarstw rolnych. Nawet jeśli porozumienie USA z Iranem okaże się politycznie możliwe, koszty nie znikną automatycznie. Włochy są mniej zależne od ropy z Zatoki niż od produktów rafinowanych: według danych Banca d’Italia przywołanych przez Borsa Corriere ekspozycja na ropę wynosi 10%, a na produkty rafinowane 25%. W Polsce Agroprofil ujął presję na rolników prościej: za tonę mocznika trzeba zapłacić równowartość 3,5 tony pszenicy.

Niemiecki problem leży głównie w komponentach dla przemysłu. n-tv opisywał obawy dotyczące olejów bazowych grupy III, czyli wysokiej jakości baz smarowych używanych w silnikach i maszynach, oraz dostaw siarki potrzebnej w łańcuchach chemicznych. Cieśnina może zostać formalnie otwarta, ale koszty pozostaną w polisach ubezpieczeniowych, stawkach frachtu i kontrolach zgodności z sankcjami.

Waszyngton pisze, Europa się dostosowuje

Kaja Kallas mówiła za pośrednictwem unijnej służby dyplomatycznej, że to Stany Zjednoczone i Iran muszą zawrzeć porozumienie. UE może przekazywać komunikaty, oferować wiedzę w sprawach nuklearnych i ewentualnie później pomóc w eskortach morskich. To daje jej rolę, ale nie kontrolę nad procesem.

Treść negocjowanego porozumienia pozostaje sporna. Al-Monitor opisał doniesienia irańskich mediów o ulgach sankcyjnych, odmrożeniu środków, Libanie i ponownym otwarciu Ormuzu na podstawie „irańskich uzgodnień”. Trump i Vance zakwestionowali te warunki. Dla europejskich firm samo słowo „otwarte” ma niewielką wartość. Szlak musi być bezpieczny, ubezpieczalny i prawnie użyteczny.

Pułapka amerykańskich sankcji

UE może znosić własne sankcje i odmrażać aktywa zablokowane na podstawie prawa unijnego, co opisuje Rada UE. Nie może jednak ochronić europejskich przedsiębiorstw przed karami USA, jeżeli Waszyngton nadal uzna część handlu za zakazaną. Analiza amerykańskiej kancelarii Paul Weiss pokazuje, jak OFAC, czyli urząd nadzorujący sankcje w USA, wyznacza granice tego, czego banki i firmy energetyczne odważą się dotknąć.

Unijny Blocking Statute ma chronić europejskie firmy przed częścią zagranicznych sankcji. W praktyce nie sprawia jednak, że amerykańskie banki, rozliczenia w dolarze czy dostęp do rynku USA przestają mieć znaczenie. Europejski armator może więc mieć zgodę Brukseli, a mimo to stracić bank, reasekuratora albo czarterującego potrzebnego do opłacalnego rejsu.

Cieśnina może się otworzyć i nadal nie działać

Reuters, cytowany przez NDTV, podał wypowiedź irańskiego dyplomaty, według której Ormuz miałby być otwarty, ale z opłatami tranzytowymi. To twierdzenie jest kwestionowane. Większe ryzyko dotyczy tego, kto odbiera pieniądze: Risk Intelligence ostrzegł, że płatności powiązane z objętymi sankcjami irańskimi podmiotami mogą tworzyć ekspozycję na sankcje USA, a The Brussels Times pisał o obawach wokół żądań dotyczących danych statków.

Ubezpieczyciele już traktują Zatokę jako problem bilansowy. West P&I opisał skutki dla frachtu, kosztów ubezpieczenia i planowania rejsów, w tym działania reasekuratorów wobec ryzyka wojennego na wodach irańskich i w Zatoce. Tak dyplomatyczna niejednoznaczność zmienia się w handlową dopłatę.

Europejskie decyzje bezpieczeństwa zapadają fragmentami. Francja deklaruje, że pracuje z Londynem nad defensywną misją bezpieczeństwa morskiego, gdy pozwolą na to warunki, wynika z komunikatu francuskiego MSZ. Litwa zezwoliła na udział do 40 żołnierzy i specjalistów od systemów obronnych w międzynarodowych misjach w rejonie Ormuzu, podał LRT.

Taki jest europejski bilans: gospodarki mają ekspozycję, wpływ polityczny pozostaje ograniczony, a rządy narodowe przygotowują się do koalicji, których same nie projektują. Zanim firmy znów potraktują Ormuz jako zwykły szlak handlowy, muszą wiedzieć, kto kontroluje przejście, kto pobiera opłaty, które sankcje realnie znikają i czy ubezpieczyciele przywrócą zwykłą ochronę. Podpis pod porozumieniem może uspokoić rynki na jeden dzień. Sam nie odprawi ładunku.