Węgierscy szpiedzy w misji przy UE

Sprawa węgierskiej operacji wywiadowczej w Brukseli uderza w jeden z najbardziej wrażliwych punktów Unii: zaufanie między państwami członkowskimi. Według wspólnego śledztwa Direkt36, „Der Spiegel”, „Der Standard” i „De Tijd” funkcjonariusze węgierskich służb przez lata mieli działać z wnętrza Stałego Przedstawicielstwa Węgier przy UE, próbując pozyskiwać informacje od pracowników Komisji Europejskiej. Komisja wszczęła postępowanie wyjaśniające, ale miała je wstrzymać, by nie wzmacniać antyunijnej narracji w Budapeszcie (Direkt36).

Najważniejsza część sprawy pozostaje nierozstrzygnięta publicznie. W maju 2026 r. Komisja oczyściła Olivéra Várhelyiego, byłego komisarza wskazanego przez Węgry, z zarzutu osobistego udziału w operacji. Nie odpowiedziała jednak na pytanie, czy węgierscy oficerowie rzeczywiście zbierali informacje o pracownikach i dokumentach unijnych instytucji (Euronews).

Szpiegowanie z wnętrza systemu

W tej sprawie znaczenie ma nie tylko sama działalność wywiadowcza, lecz miejsce, z którego miała być prowadzona. Stałe Przedstawicielstwo Węgier przy UE nie jest klasyczną ambasadą obserwującą Brukselę z zewnątrz. To część codziennej maszynerii stanowienia prawa. Węgierscy dyplomaci zasiadają w Coreperze, czyli Komitecie Stałych Przedstawicieli przygotowującym decyzje Rady UE, oraz w dziesiątkach grup roboczych, gdzie państwa członkowskie negocjują projekty przepisów artykuł po artykule (Council). Jeżeli funkcjonariusze wywiadu działali tam pod przykryciem dyplomatycznym, znajdowali się nie na obrzeżach systemu, lecz w jego centrum.

Według ustaleń dziennikarzy początki operacji sięgają 2013 r., gdy węgierski Urząd Informacji miał rozpocząć profilowanie obywateli Węgier pracujących w instytucjach unijnych. Od 2015 r. działania miały stać się bardziej ofensywne: oficerowie mieli zabiegać o dostęp do wrażliwych dokumentów UE. W 2017 r. jeden z nich został podobno zdekonspirowany, co miało naruszyć bezpieczeństwo całej siatki (Direkt36). Osobny wątek dotyczy OLAF-u, czyli unijnego urzędu ds. zwalczania nadużyć finansowych. Węgierskie służby miały monitorować śledczych badających firmę powiązaną z zięciem Viktora Orbána (EUNews).

Parlament Europejski w rezolucji z listopada 2025 r. wezwał Komisję do szybkiego przedstawienia ustaleń i zażądał konsekwencji, jeśli zarzuty się potwierdzą (European Parliament). Po ośmiu miesiącach nie ma jednak publicznego rozstrzygnięcia ani sądowego, ani instytucjonalnego.

Granica unijnych narzędzi

Unia potrafi karać za nadużycia budżetowe, naruszenia praworządności i łamanie prawa UE. Wobec Węgier już z tych instrumentów korzystała: pod koniec 2022 r. Rada zamroziła miliardy euro z funduszy spójności z powodu zastrzeżeń dotyczących praworządności (CER). Od 2018 r. wobec Budapesztu toczy się też procedura z art. 7, czyli unijny mechanizm reagowania na systemowe odchodzenie od standardów demokratycznych.

Działalność wywiadowcza dyplomatów państwa członkowskiego leży jednak w obszarze, w którym kompetencje UE szybko się kończą. Traktat o UE zostawia bezpieczeństwo narodowe w gestii państw członkowskich (Article 4 TEU). INTCEN, unijna komórka analizująca zagrożenia, może oceniać ryzyko, ale nie ma uprawnień śledczych ani wykonawczych (EEAS). Belgia jako państwo przyjmujące ma jurysdykcję terytorialną, lecz immunitet dyplomatyczny ogranicza działania jej władz wewnątrz stałego przedstawicielstwa bez zgody zainteresowanego państwa.

Aby UE mogła realnie zareagować, zarzuty trzeba byłoby wpisać w inną kategorię: korupcję urzędników unijnych, nadużycie środków UE albo szerszy problem praworządności. Samo zbieranie informacji pod przykryciem dyplomatycznym nie mieści się dobrze w żadnej z dostępnych procedur.

Kto ma największy powód do niepokoju

Najostrzej tę sprawę odczytują państwa, które i tak patrzą na politykę europejską przez pryzmat rosyjskich wpływów. W polskiej debacie Węgry Orbána coraz częściej trafiały do kategorii wewnętrznego ryzyka dla UE związanego z Rosją (Onet). Estońscy urzędnicy traktowali spory wewnątrz UE o sankcje wobec Rosji nie jako proceduralny kłopot, lecz jako zagrożenie strategiczne (ERR). Dla państw wschodniej flanki praktyczne pytanie brzmi więc prosto: ile wrażliwych rozmów o sankcjach, obronności i Ukrainie można prowadzić w salach, w których miejsce ma każde państwo członkowskie?

Nowy węgierski rząd Pétera Magyara po epoce Orbána zaczął demontować część dawnej architektury bezpieczeństwa. Parlament w Budapeszcie przegłosował niedawno likwidację Urzędu Ochrony Suwerenności, instytucji stworzonej za Orbána i od dawna krytykowanej w Brukseli (Le Monde). Zmiana polityczna może rozwiązać problem Węgier. Nie rozwiązuje jednak problemu Unii. Nie ma publicznego raportu Komisji, belgijskiej decyzji sądowej ani reformy instytucjonalnej, która odpowiadałaby na pytanie, co stanie się następnym razem, gdy państwo członkowskie wykorzysta swoje miejsce przy stole do zbierania informacji o ludziach negocjujących unijne prawo.