IEA szybciej uruchamia zapasy diesla bez nowych baryłek

MAE przyspiesza uwalnianie oleju napędowego z rezerw, ale nie zwiększa puli

Członkowie Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE), za pośrednictwem której zamożne państwa koordynują wykorzystanie rezerw ropy w sytuacjach kryzysowych, uzgodnili 7 października przyspieszenie uwalniania zapasów zadeklarowanych w marcu i skierowanie w pierwszej kolejności na rynek oleju napędowego. Nie zatwierdzili jednak dodatkowych baryłek (MAE). Kierowcy odczują korzyść dopiero wtedy, gdy paliwo trafi do dystrybutorów, a ci przekażą im uzyskaną oszczędność. W Holandii załadunek pierwszej partii zaplanowano dopiero na listopad (COVA).

Dlaczego zapasy oleju napędowego są teraz ważne

W pierwszej połowie 2026 r. import pokrywał 46% europejskiego zapotrzebowania na olej napędowy — szacował BNP Paribas (BNP Paribas).

Te dostawy z zagranicy trudniej dziś zdobyć i są droższe. Skalę problemu pokazał sierpniowy raport MAE o rynku ropy: eksport oleju napędowego z Rosji, Bliskiego Wschodu i Azji zmniejszył się o 1,3 mln baryłek dziennie, czyli o około jedną piątą handlu tym paliwem drogą morską (MAE).

W Europie nie zabrakło paliwa. Komisja Europejska (KE) poinformowała 2 października, że dostawy w UE są na razie stabilne, ale ceny utrzymują się na wysokim poziomie z powodu ograniczonej podaży względem popytu (KE). Zapasy gotowego oleju napędowego mogą pomóc bezpośrednio: ropa musi najpierw trafić do rafinerii, zanim będzie można zatankować nią ciężarówkę, a paliwo z magazynu jest gotowe do sprzedaży (MAE).

Szybszy harmonogram, nie więcej ropy

Przywódcy G7 zapowiedzieli 2 października, że przez cztery miesiące skoordynują uwolnienie 100 mln baryłek ropy i paliw (oświadczenie G7). O porozumieniu pisaliśmy w dniu jego zawarcia (To Brief). Rządy państw UE chciały nie przekraczać puli zatwierdzonej w marcu, informował Reuters (Reuters).

Tak się stało: decyzja MAE przyspieszyła realizację wcześniejszej deklaracji, ale jej nie zwiększyła. Szef MAE Fatih Birol podał, że w ramach marcowej akcji uwolniono około 325 mln baryłek, a do realizacji pozostaje jeszcze około 100 mln baryłek z zadeklarowanej puli (MAE). W statystykach agencji „uwolnienie” oznacza zobowiązanie rządów do skierowania ropy na rynek. Nie dowodzi, że całe paliwo fizycznie dotarło już do odbiorców.

Francuska obniżka zależy od dystrybutorów

Francja przedstawiła najbardziej szczegółowy plan obniżki cen. Premier Sébastien Lecornu zapowiedział przekazanie dystrybutorom 10 mln baryłek oleju napędowego z rezerw strategicznych w ciągu trzech miesięcy (Ministerstwo Finansów).

Dystrybutorzy zapłacą za paliwo według jego kosztu sprzed kryzysu, znacznie niższego od obecnej ceny rynkowej. Na tej podstawie rząd szacuje, że cena na stacjach spadnie o 12–18 centów na litrze (rząd Francji).

To prognoza, która sprawdzi się tylko wtedy, gdy dystrybutorzy przekażą klientom niższy koszt, zamiast zatrzymać różnicę jako zysk. Firmy obejmujące około 60% rynku zobowiązały się w pełni przekazać oszczędność, a urzędnicy ds. ochrony konsumentów mają co tydzień publikować wyniki kontroli ich marż (Ministerstwo Finansów). Ponieważ oszczędność dotyczy każdego litra, najwięcej zyskają firmy zużywające dużo paliwa: przewoźnicy, rolnicy i przedsiębiorstwa budowlane.

Nie wszyscy spodziewają się widocznej obniżki. Ekonomista rynku energii Thierry Bros powiedział Franceinfo, że uwolnienie zapasów może co najwyżej ustabilizować ceny (Franceinfo).

Włochy rozważają inne rozwiązanie. Premier Giorgia Meloni powiedziała, że jej rząd analizuje „ruchomą akcyzę”: dodatkowe wpływy z podatku od wartości dodanej (VAT), naliczanego jako część ceny, miałyby przy wzroście cen finansować czasowe obniżenie akcyzy, czyli stałego podatku od litra paliwa (ANSA). Taki mechanizm zmniejszyłby obciążenie podatkowe, ale nie zwiększyłby podaży oleju napędowego.

Kiedy paliwo faktycznie trafi na rynek

Harmonogram holenderskiej agencji COVA pokazuje, ile trwa dostawa. Agencja wystawiła na sprzedaż 59 500 m³ oleju napędowego składowanego w Eemshaven. Oferty można składać do 8 października, a załadunek zaplanowano na okres od 1 do 30 listopada (COVA). Pozostałe państwa wciąż ustalają własne harmonogramy. Reuters podał, że szczegóły październikowego programu mają zostać przedstawione na spotkaniu MAE 14–15 października (Reuters).

Każdą baryłkę wycofaną teraz z rezerw trzeba będzie później uzupełnić. G7 zwróciła się do MAE o wskazówki dotyczące odbudowy zapasów (oświadczenie G7). Francuskie Ministerstwo Finansów nie wskazało, kto zapłaci za odbudowę tamtejszych rezerw.

Październikowa decyzja przyspieszyła uwalnianie oleju napędowego, który rządy już wcześniej obiecały skierować na rynek. Nie dodała żadnych baryłek. Na razie zapowiadana we Francji obniżka o 12–18 centów pozostaje szacunkiem rządu (rząd Francji). Potwierdzi się dopiero wtedy, gdy paliwo zostanie dostarczone, a cotygodniowe kontrole marż pokażą, że oszczędność dotarła do kupujących.