Iran nie podaje nazw statków z Ormuzu

17 października irańska Gwardia Rewolucyjna oświadczyła, że dwa tankowce miały trafić na miny w cieśninie Ormuz. Reuters, którego depeszę przytoczył serwis żeglugowy gCaptain, zaznaczył, że tych informacji nie potwierdzono niezależnie (gCaptain). Teheran nie podał nazw jednostek. Ataki odnotowane w tym tygodniu przez brytyjskie służby morskie to odrębne zdarzenia, w innym miejscu, na szlaku, którym płynie część gazu sprowadzanego do Europy.

Dwa komunikaty, żadnych nazw statków

W pierwszym komunikacie Gwardia podała, że supertankowiec z ponad 2 mln baryłek ropy zapalił się po wpłynięciu na trasę, którą Teheran określa jako „nieautoryzowaną” (Tasnim). To sformułowanie wyraża roszczenie Iranu do decydowania, kto może korzystać z cieśniny. Komunikat nie wskazuje prawnej podstawy takiej zasady.

Drugi komunikat mówił, że wybuch w maszynowni unieruchomił kolejny supertankowiec podobnej wielkości (Tasnim). W żadnym z komunikatów nie podano numeru IMO, stałego identyfikatora pozwalającego powiązać statek z właścicielem i historią jego ruchu. Nie wskazano też pozycji jednostek ani relacji ich załóg.

Co wynika z brytyjskich ostrzeżeń

UK Maritime Trade Operations (UKMTO), brytyjska służba morska przekazująca zgłoszenia o incydentach między statkami a marynarkami wojennymi, odnotowała 16 października tankowiec trafiony nieznanym pociskiem u wybrzeży Arabii Saudyjskiej nad Zatoką Perską, daleko od Ormuzu (UKMTO). Załoga bezpiecznie opuściła statek.

Tego samego wieczoru kapitan zgłosił, że z małej łodzi wystrzelono granat z napędem rakietowym w kierunku tankowca w pobliżu tego samego saudyjskiego portu, Al Jubayl (UKMTO). Żadne z ostrzeżeń nie wymienia nazwy statku ani nie wspomina o minie.

Jedyny tankowiec wymieniony z nazwy w tym tygodniu łatwo pomylić z jednostkami opisywanymi przez Iran. Indyjski minister żeglugi poinformował, że 16 października MT ST 3, na pokładzie którego było 15 indyjskich marynarzy, został trafiony pociskiem; wszyscy byli bezpieczni (The National). Pocisk to nie mina, a żadne źródło nie łączy tego statku z komunikatami Gwardii.

Miny w cieśninie nie są wyłącznie hipotetycznym zagrożeniem. Ostrzeżenie nawigacyjne pakistańskiego biura hydrograficznego marynarki wojennej, wydane w czerwcu i nadal obowiązujące 17 października, informuje o „potwierdzonej minie” w pobliżu wejścia do wschodniego toru żeglugowego (Pakistan Navy). To oficjalne zgłoszenie zagrożenia. Nie dowodzi jednak, że mina wciąż tam jest ani że trafił na nią któryś z tankowców.

Na czym polega zależność Europy

Ruch statków był ograniczony jeszcze przed sobotą. UKMTO odnotowała 254 przejścia w tygodniu zakończonym 14 października, czyli o około 70% mniej niż przed wojną (Anadolu). Samo ogłoszenie przez Iran zamknięcia cieśniny nie zmienia tras statków: o tym, czy wypłyną, decydują armatorzy, kapitanowie i ubezpieczyciele.

Europa jest narażona głównie przez dostawy skroplonego gazu ziemnego (LNG). Międzynarodowa Agencja Energetyczna szacuje, że w 2025 r. około 7% europejskiego importu LNG przepływało przez Ormuz. Zwraca też uwagę, że katarski LNG nie ma alternatywnej drogi przesyłu gazociągiem omijającej cieśninę (IEA).

Włoska spółka Edison poinformowała, że do 28 września nie otrzymała 35 katarskich dostaw, a 23 z nich zastąpiła ładunkami z innych źródeł (Edison). Te braki w dostawach poprzedzają nowe doniesienia, podobnie jak zatonięcia statków towarowych, o których pisaliśmy 15 października (To Brief). Dotychczasowe informacje nie wskazują, by któryś europejski nabywca, ubezpieczyciel lub armator zmienił plany z powodu dwóch domniemanych uderzeń min.

Europejskie marynarki nie są jeszcze gotowe, by zweryfikować doniesienia o minach. Z pisma holenderskiego rządu do Tweede Kamer z 2 października wynika, że francusko-brytyjska misja obronna w Ormuzie nie została uruchomiona, a holenderska fregata płynąca na wschód jest okrętem dowodzenia, nie trałowcem (Tweede Kamer). Okręt dowodzenia koordynuje działania innych jednostek. Trałowiec jest wyspecjalizowany w wykrywaniu i usuwaniu min; sama eskorta nie wystarczy, by oczyścić szlak.

Na razie Gwardia nie podała nazw statków, ich identyfikatorów ani pozycji, które można by sprawdzić. Dwa brytyjskie ostrzeżenia opisują atak pociskiem i granatem u wybrzeży Arabii Saudyjskiej, a nie uderzenia min w Ormuzie, więc nie potwierdzają irańskiej wersji. Nie wykluczają jednak innych, odrębnych incydentów. Teheran mógłby rozstrzygnąć wątpliwości, ujawniając nazwy jednostek. W przeciwnym razie potwierdzenie musiałoby nadejść od armatora albo państwa bandery, czyli kraju, w którym statek jest zarejestrowany, wraz z informacją o uszkodzeniu kadłuba. Dopóki takiego zgłoszenia nie ma, twierdzenia o minach pozostają ostrzeżeniem skierowanym do żeglugi, a nie dowodem ataków.