Irlandia prowadzi spór o ESMA

Simon Harris, irlandzki minister finansów, prowadzi negocjacje nad pakietem unijnych przepisów finansowych, który może zmienić sposób obrotu papierami wartościowymi i nadzoru nad nimi w całej Unii. Chce zamknąć porozumienie do października (RTE). Od 1 lipca Irlandia sprawuje rotacyjną prezydencję w Radzie UE, a więc przewodniczy spotkaniom ministrów, na których rządy państw członkowskich uzgadniają kształt unijnych ustaw. Kłopot polega na tym, że Dublin ma pośredniczyć w sprawie, która uderza w jeden z jego własnych modeli biznesowych.

Dlaczego Europa chce przebudować rynek kapitałowy

Europejskie gospodarstwa domowe trzymają zbyt dużą część oszczędności na nisko oprocentowanych depozytach bankowych. Firmy, które chcą pozyskać kapitał przez emisję akcji albo obligacji, nadal zderzają się z 27 krajowymi porządkami prawnymi: od podatków, przez upadłość, po nadzór finansowy (European Commission, Council of the EU). Kapitał wciąż nie przepływa przez granice tak swobodnie jak towary.

Odpowiedzią ma być Market Integration and Supervision Package, pakiet integracji i nadzoru rynku, który zmienia siedemnaście unijnych aktów prawnych dotyczących obrotu, rozliczania i nadzorowania papierów wartościowych (European Parliament). Założenie jest proste: jeżeli ESMA, czyli unijny organ nadzoru nad rynkami finansowymi z siedzibą w Paryżu, wymusi bardziej jednolite stosowanie reguł przez krajowe instytucje, spółkom będzie łatwiej zbierać pieniądze za granicą, a inwestorzy zyskają pewność, że ten sam produkt podlega podobnej kontroli w różnych państwach (A&O Shearman).

Irlandzki konflikt interesów

Dublin jest jednym z największych europejskich centrów administracji funduszy. Irlandzka europosłanka Regina Doherty nazwała obawy wprost: Irlandia ma „bardzo dużo ulokowanych inwestycji” i nie chce, by „ktoś inny nimi zarządzał albo zmieniał rynek tak, by stały się mobilne”. Większe kompetencje ESMA, mówiła, „mogą doskonale pasować Francji, Niemcom, Włochom i innym, którzy chcą kawałka naszego tortu, ale gospodarczo nie służyłyby Irlandii” (RTE).

Na obecnym rozdrobnieniu korzystają bardzo konkretne grupy: administratorzy funduszy, prawnicy od compliance, specjaliści regulacyjni i doradcy podatkowi w Dublinie oraz Luksemburgu. Ich praca istnieje właśnie dlatego, że każdy kraj nadzoruje rynek trochę inaczej. Jeśli te funkcje zostaną przeniesione na poziom unijny, część tego biznesu także się przeniesie.

Harris przyznaje, że ESMA powinna mieć „większą rolę”, ale zarazem podkreśla, że Irlandia „nie popiera koncepcji scentralizowanego nadzoru, z pewnością nie dla samej centralizacji” (European Business Magazine). Jego argument wobec innych stolic brzmi: „jeśli ruszy się tylko jedna osoba, porozumienia nie będzie” (Irish Times).

Presja jest jednak realna. Sześć największych gospodarek UE popiera przesunięcie części kompetencji nadzorczych do ESMA. Decyzja zapada większością kwalifikowaną, czyli może zostać przyjęta przez 15 państw reprezentujących 65% ludności Unii, bez jednomyślności (Council of the EU, Irish Times). Irlandia sama tego nie zablokuje. Jako przewodnicząca Rady UE może jednak kształtować kompromis.

Podział nie przebiega między dużymi i małymi

Francja patrzy na sprawę przez skalę: jednolity nadzór miałby uczynić unijne rynki atrakcyjniejszymi globalnie, a francuski regulator opisuje projekt językiem konkurencyjności, nie utraty krajowych kompetencji (AMF). Luksemburg, podobnie jak Irlandia, broni logiki centrum finansowego: woli, by ESMA skłaniała krajowych regulatorów do większej spójności, zamiast bezpośrednio nadzorować fundusze (CSSF).

Właśnie na tej różnicy opiera się cała negocjacja. EFAMA, lobby branży funduszy, wyznacza granicę bardzo jasno: popiera prostsze reguły transgraniczne, ale bezpośredni nadzór ESMA nad zarządzającymi aktywami nazywa „nieuzasadnionym” i „odwracającym uwagę” od celów konkurencyjności (EFAMA). Czym innym jest doprowadzenie do tego, by 27 krajowych nadzorów podobnie stosowało te same przepisy. Czym innym zastąpienie ich jednym organem unijnym.

Dla gospodarstw domowych obietnica brzmi atrakcyjnie: szerszy dostęp do produktów inwestycyjnych i wyższe długoterminowe stopy zwrotu z oszczędności. Tyle że przesunięcie pieniędzy z depozytów na rynek oznacza także ryzyko. Irlandzki bank centralny zwracał uwagę na zagrożenia po stronie praktyk sprzedażowych: konflikty interesów, presję na misselling, cyfrowe produkty, które raczej dezorientują, niż informują (Central Bank of Ireland). Nadal nie wiadomo, czy zyski z integracji przejmą zwykli oszczędzający, czy przede wszystkim pośrednicy finansowi.

Europa od lat diagnozuje swój rynek kapitałowy jako zbyt rozdrobniony. Za każdym razem odkrywa jednak, że to rozdrobnienie chroni czyjś biznes. Harris ma sześć miesięcy, by ustalić czyj.