Irlandzki eksport fałszuje obraz Europy

Spadek irlandzkiego eksportu towarów do USA o 65,1% w pierwszym półroczu 2026 r. wygląda jak sygnał załamania handlu transatlantyckiego. Dane irlandzkiego Central Statistics Office są prawdziwe i potwierdzone (CSO, The Journal). Problem w tym, że ta liczba więcej mówi o specyfice Irlandii niż o kondycji europejskiego eksportu.

Kluczowa jest baza porównania. Na początku 2025 r. koncerny farmaceutyczne przyspieszyły wysyłki do Stanów Zjednoczonych, chcąc zdążyć przed spodziewanymi podwyżkami ceł. Taki mechanizm, zwany front-loadingiem, polega na wypychaniu towarów wcześniej, zanim zacznie obowiązywać droższy reżim handlowy. W efekcie eksport do USA w okresie styczeń-czerwiec 2025 r. wzrósł do ok. 75,1 mld EUR. Gdy nadzwyczajna fala dostaw wygasła, w pierwszym półroczu 2026 r. wartość spadła do 26,2 mld EUR (CSO, Irish Examiner). Owe 65,1% mierzy więc przede wszystkim dystans między nietypowym szczytem a bardziej normalnym rytmem wysyłek.

Sam czerwiec daje już inny obraz. Irlandia wysłała wtedy do USA towary warte ok. 4,3 mld EUR, zaledwie 1% mniej niż rok wcześniej. Rzecznik CSO przyznał, że porównania z 2025 r. „pozostają trudne”, bo ubiegłoroczne dane zostały zawyżone przez ruchy związane z cłami (Irish Times).

Dlaczego Irlandia wzmacnia sygnał

Irlandzki eksport zależy od kilku globalnych firm z farmacji, chemii i technologii. Decyzja jednej korporacji o zapasach potrafi przesunąć dane całego państwa o miliardy euro. Eksport produktów medycznych i farmaceutycznych spadł w pierwszym półroczu o ponad połowę, do 38,8 mld EUR. Jednocześnie eksport komputerów wzrósł z 3,5 mld EUR do 8,8 mld EUR (Independent.ie). Ten drugi ruch nie miał związku z cłami. Wynikał z popytu na sprzęt dla sztucznej inteligencji i cykli produktowych kilku firm. W obu przypadkach irlandzkie statystyki handlowe śledzą logistykę koncernów bardziej niż realny puls gospodarki.

Podobnie zachował się irlandzki PKB, od dawna wyjątkowo podatny na księgowość i decyzje magazynowe międzynarodowych firm: według szacunków CSO po 7% spadku w pierwszym kwartale, związanym z wygaszaniem zapasów, nastąpiło 3,9% odbicie w drugim kwartale (RTE).

Kanał amerykański załamał się w danych, ale inne rynki rosły. Sam spadek eksportu do USA wyniósł 48,9 mld EUR. Cały irlandzki eksport towarowy zmniejszył się jednak o 45,4 mld EUR (CSO, The Journal). Eksport do Wielkiej Brytanii wzrósł o 42,6%, a do pozostałych państw świata o 23% (Irish Examiner). Rynki poza USA dodały łącznie ok. 3,5 mld EUR.

Na poziomie UE obraz jest znacznie spokojniejszy. Pierwszy szacunek Eurostatu pokazuje, że eksport towarów poza Unię spadł w pierwszym półroczu 2026 r. tylko o 2,1%. W czerwcu unijny eksport do USA wzrósł rok do roku o 10,8%, do 45,7 mld EUR (Eurostat). Irlandia wyolbrzymia sygnał transatlantycki, bo jej eksport jest skoncentrowany w rękach kilku korporacji. Przeciętna kondycja Europy jest znacznie łagodniejsza.

Gdzie szkody są cichsze i bardziej realne

Skutki ceł widać wyraźniej tam, gdzie front-loading nie przykrywa trendu. Niemiecki eksport towarów do USA spadł w pierwszym półroczu o ok. 6%. Nagłówek jest mniej efektowny niż irlandzkie 65,1%, ale uderzenie rozkłada się na znacznie szerszą bazę przemysłową. Według analizy IW opartej na danych Bundesbanku niemieckie inwestycje bezpośrednie w USA spadły o 65%, do 4,3 mld EUR (WirtschaftsWoche, Zeit). Do końca czerwca przemysł samochodowy stracił 42 300 miejsc pracy, czyli 5,8% rok do roku (Handelsblatt). To już pracownicy fabryk, nie zapisy w księgach koncernów.

Pod presją znaleźli się także włoscy eksporterzy wina. Wartość sprzedaży do USA spadła od stycznia do maja o 15,4%, a średnia cena litra obniżyła się z 5,57 EUR do 5,01 EUR (Vinetur). Gdy jednocześnie spadają wolumen i cena, problemem są marże, nie kalendarz wysyłek.

O tym, kto ponosi koszt, decyduje skala. W Holandii międzynarodowe firmy, m.in. Heineken i Philips, odzyskały nadpłacone amerykańskie cła przez swoje spółki importowe (NRC). Flamandzki browar Brouwerij Huyghe również dostał zwrot rzędu kilkuset tysięcy euro, ale jego przedstawiciele mówili reporterom, że szkoda gospodarcza już się dokonała: część zamówień przepadła, a relacje z klientami zostały zerwane i nie wracają automatycznie po kilku miesiącach wraz z przelewem z urzędu (Nieuwsblad).

Dane są wstępne, a irlandzkie statystyki zapewne zostaną jeszcze skorygowane. Nawet przy obecnych wartościach 65,1% zawyża skalę bieżącego załamania, ale dobrze pokazuje, komu służy niepewność celna: firmom wystarczająco dużym, by przyspieszyć wysyłki, przeczekać opóźnienia i odzyskać należności. Europejscy eksporterzy bez takiej skali mają prostszy rachunek. Utracone zamówienia i niższe marże same się nie odwrócą.