Irlandzki sąd bada władzę Muska

Zgłaszając wpis na X, mało kto myśli o Irlandii. Tymczasem to sala sądowa w Dublinie rozstrzyga teraz, czy europejski system nadzoru nad platformą w ogóle działa. Sprawa dotyczy 45 mln użytkowników X w UE, a jej sedno sprowadza się do prostego pytania: kto naprawdę kontroluje platformę?

Przebicie korporacyjnej zasłony

9 czerwca irlandzki regulator mediów Coimisiún na Meán przekazał High Court, że jego zdaniem Elon Musk wywiera na spółki z grupy X "decydujący wpływ". Za tym technicznym sformułowaniem kryje się konkretna strategia prawna: dojść do Muska osobiście, przez warstwy korporacyjne, które mają oddzielać europejskich regulatorów od faktycznego centrum decyzji.

W Europie X działa przez dublińską spółkę X Internet Unlimited Company. Prawnicy Muska twierdzą, że tylko ten podmiot jest w świetle prawa UE „dostawcą” usługi. Nie Musk, nie jego amerykańska spółka holdingowa. Regulator wszczął w listopadzie dochodzenie, czy system rozpatrywania skarg na X spełnia wymogi Aktu o usługach cyfrowych, czyli DSA. Chodzi o obowiązek zapewnienia użytkownikom realnej ścieżki odwoławczej od decyzji dotyczących treści. X odpowiedział pozwem, próbując zablokować postępowanie regulatora.

Kary na podstawie DSA mogą sięgać 6% globalnego rocznego obrotu. Irlandzka spółka X wykazała 1,05 mld EUR przychodów za 2024 r. i wypłaciła 680 mln EUR dywidendy mimo zaksięgowanych strat. Taki układ wygląda bardziej na finansowy kanał przepływowy niż na samodzielny biznes. Jeśli sąd uzna argument o „decydującym wpływie”, podstawą obliczenia kary może stać się cały globalny przychód X. Właśnie przed tym chronić ma lokalna korporacyjna osłona.

Dlaczego Dublin reguluje twój feed

Ta sprawa pokazuje osobliwość unijnego prawa cyfrowego, o której większość Europejczyków nigdy nie słyszała: zasadę kraju pochodzenia. Działa ona jak jedno okienko. Zamiast odpowiadać przed 27 regulatorami krajowymi, firma podlega temu państwu, w którym ulokowała europejską siedzibę. Meta, Google, Apple, TikTok, Microsoft i X wybrały Irlandię. Państwo liczące pięć milionów mieszkańców stało się domyślnym regulatorem cyfrowym dla 450 mln ludzi.

W praktyce powstało to, co krytycy nazywają "irlandzkim wąskim gardłem": jeden zestaw instytucji prowadzi sprawy, które kształtują cyfrowe życie całego kontynentu. Niemiecka federalna agencja sieci otrzymała w 2025 r. ponad 2 000 skarg dotyczących DSA, ale nie może działać bezpośrednio wobec platform mających siedzibę w Irlandii. Może je tylko przekazać dalej.

DSA, w pełni stosowany od lutego 2024 r., częściowo skorygował ten model, dając Komisji Europejskiej bezpośrednie uprawnienia egzekucyjne wobec największych platform. KE z nich skorzystała: w grudniu 2025 r. nałożyła na X pierwszą karę z DSA w wysokości 120 mln EUR za mylący projekt niebieskich znaczników, słabą przejrzystość reklam i blokowanie dostępu badaczom. Dwa dni później X zamknął reklamowe konto samej Komisji na platformie.

Trzy fronty, jeden cel

Wyłania się model egzekwowania prawa na trzech ścieżkach. Komisja zajmuje się ryzykami systemowymi. Irlandzki Coimisiún na Meán prowadzi sprawę systemu skarg. Najdalej poszła Francja: paryska prokuratura wszczęła w maju 2026 r. śledztwo sądowe dotyczące moderacji treści na X, algorytmów i narzędzia AI Grok, obejmujące zarzuty od rozpowszechniania deepfake’ów po negowanie Holokaustu. Musk został osobiście wezwany na przesłuchanie i się nie stawił. Francuska droga karna jest świadomym obejściem irlandzkiego filtra: krajowa prokuratura nie potrzebuje zgody Dublina.

Sprawę komplikuje kalendarz polityczny. 1 lipca Irlandia obejmuje rotacyjną prezydencję w Radzie UE, zyskując wpływ na negocjacje dotyczące polityki cyfrowej. Kilka dni przed rozprawą w sprawie X irlandzki minister spraw zagranicznych spotkał się z Meta, by rozmawiać o „ograniczaniu zbędnej złożoności regulacyjnej”. Organizacje społeczne wezwały Irlandię do wyłączenia się z prac nad sprawami technologicznymi podczas prezydencji, argumentując, że państwo goszczące centrale Big Techu i jednocześnie egzekwujące wobec nich przepisy tkwi w nierozwiązywalnym konflikcie interesów.

Jeśli High Court przyzna rację Muskowi, cienkie lokalne spółki pozostaną skuteczną tarczą przed unijną egzekucją prawa dla każdej dużej platformy. Jeśli wygra Coimisiún na Meán, europejscy regulatorzy dostaną precedens pozwalający sięgać do osób, które faktycznie podejmują decyzje. Orzeczenie dublińskiego sądu pokaże, czy unijna architektura regulacyjna potrafi objąć technomiliardera traktującego jej instytucje jak przeszkodę administracyjną.