Włochy: rosną koszty emerytur i długu

W przyszłym roku włoski budżet będzie musiał pokryć o 21,54 mld EUR więcej na emerytury i odsetki od długu publicznego, zanim rząd zapisze w ustawie budżetowej choćby jedną nową decyzję (Repubblica, Il Fatto Quotidiano). Za wzrostem obu rachunków stoją inflacja i wcześniejsze zadłużenie. Dopiero wokół tych wydatków rząd ułoży resztę budżetu na 2027 r., od ulg podatkowych po wsparcie rodzin.

Dwa rachunki, które rosną same

Podane kwoty pochodzą z wieloletniego planu fiskalnego, który rząd przyjął 2 października 2026 r. Wyznacza on ramy przyszłej ustawy budżetowej, ale sam nie uruchamia wydatków (ANSA). Dotychczasowe dane powtarzają zgodne relacje prasowe; nie ma jeszcze tabeli ministerstwa sprawdzonej pozycja po pozycji. Wcześniej informowaliśmy, że plan przewiduje dalszy wzrost kosztów odsetek przez kilka kolejnych lat (To Brief).

Koszt odsetek od długu publicznego ma wzrosnąć z 96,9 mld EUR do 103,7 mld EUR (Il Fatto Quotidiano). Ten rachunek zmienia się stopniowo. Obligacje o stałym oprocentowaniu zachowują warunki ustalone przy emisji, więc wyższe stopy podnoszą koszt dopiero wtedy, gdy skarb państwa sprzedaje nowy dług lub zastępuje zapadające obligacje.

Na koniec 2025 r. do terminu spłaty włoskiego długu pozostawało średnio 7,9 roku, wynika z danych Parlamentarnego Biura Budżetowego (UPB). W planie część przyszłorocznego wzrostu kosztów przypisano inflacji, a dalsze podwyżki w kolejnych latach powiązano z wyższymi rentownościami obligacji, czyli stopą zwrotu oczekiwaną przez inwestorów za pożyczkę dla państwa (AGI).

Rentowności zależą częściowo od sytuacji w całej strefie euro. W tegorocznej analizie EBC wskazał, że za większość wzrostu rentowności dziesięcioletnich obligacji w strefie odpowiadała zmiana rynkowych oczekiwań dotyczących przyszłych stóp banku centralnego (EBC). Analiza obejmuje całą strefę euro, a nie samą Italię. Pokazuje jednak, że gdy zmieniają się oczekiwania dotyczące stóp dla całej strefy, państwo, które musi refinansować większy dług, płaci więcej.

Emerytury podlegają innym zasadom: rosną wraz z cenami, a każda podwyżka staje się podstawą kolejnych wypłat. Pełna waloryzacja obejmuje świadczenia do wysokości czterokrotności emerytury minimalnej; od wyższych kwot wzrost jest mniejszy (Il Messaggero). Przy niższych emeryturach budżet pokrywa pełny koszt inflacji. Osoby pobierające wyższe świadczenia ponoszą jego część same, bo ich pieniądze tracą siłę nabywczą.

Według doniesień włoski urząd rachunkowy szacuje, że przyszłoroczna waloryzacja będzie kosztować ponad 10 mld EUR przy wstępnie przyjętej inflacji na poziomie 2,9% (Il Messaggero). Łączne wydatki emerytalne mają wzrosnąć z 351,8 mld EUR do 366,54 mld EUR (Repubblica). Te kwoty odpowiadają na różne pytania. Pierwsza pokazuje koszt podniesienia obecnych emerytur zgodnie z cenami. Druga uwzględnia także liczbę emerytów, nowe świadczenia i zmiany w przechodzeniu na emeryturę. Nie opublikowano danych, które rozdzielałyby ten wzrost między inflację a pozostałe czynniki.

Dodatkowe zadłużenie na określonych warunkach

Rząd poprosił też o zgodę na pożyczenie około 14 mld EUR rocznie w latach 2027 i 2028, ponad ścieżkę wydatków uzgodnioną z UE (Teleborsa, Primapagina News). Minister finansów Giancarlo Giorgetti nazwał plan ostrożnym w trudnych warunkach (AGI). Dodatkowa przestrzeń jest podzielona po równo: po 0,3% PKB, czyli rocznej wartości produkcji gospodarki, na energetykę i obronę (Teleborsa).

Wniosek wymaga bezwzględnej większości w obu izbach parlamentu (Senate). Głosowanie ma się odbyć 13 października 2026 r., a projekt ustawy budżetowej ma trafić do parlamentu około 20 października (Corriere).

Część przeznaczona na energetykę podlega ograniczeniom. Wytyczne KE pozwalają zaliczyć do niej tylko inwestycje, takie jak renowacja budynków i poprawa efektywności energetycznej, a nie dopłaty do rachunków gospodarstw domowych (European Commission). Nawet jeśli unijne reguły wyłączają te wydatki z limitów, dodatkowe zadłużenie i odsetki od niego nadal obciążają włoskie finanse publiczne.

Pożyczki są przypisane do kwalifikujących się wydatków na energetykę i obronę, więc nie mają finansować emerytur ani odsetek. Nie przesądza to jednak o kształcie reszty budżetu: rząd może ciąć inne wydatki, zwiększać dochody lub przesuwać środki między pozycjami. Wzrost obu rachunków sam w sobie nie jest prognozą deficytu. Pokazuje, jakie koszty pojawią się, zanim rząd podejmie nowe decyzje. Gdy projekt budżetu trafi do parlamentu około 20 października, Giorgetti będzie musiał pokazać, ile miejsca zostało na ulgi podatkowe i wsparcie rodzin (Corriere).