Kulbergs prowadzi, koalicja wciąż niepewna

Kształt następnego rządu Łotwy zależy teraz od podziału mandatów. Wspólny sondaż exit poll po sobotnim głosowaniu dał Zjednoczonej Liście premiera Andrisa Kulbergsa 35,6% głosów, o ponad 24 pkt proc. więcej niż jej najbliższemu rywalowi (Apollo/LETA, BNN). Taki wynik czyni Kulbergsa wyraźnym faworytem do utworzenia nowego gabinetu. Kilka godzin po zamknięciu lokali nie było jednak jeszcze oficjalnego podziału mandatów, więc nie było wiadomo, z kim mógłby rządzić.

Jedna mała partia może zmienić układ sił

Za Zjednoczoną Listą uplasowało się pięć ugrupowań: od Latvia First z wynikiem 11,3% po Nową Jedność z 6,7%. Wszystkie przekroczyły próg 5% głosów w skali kraju, wymagany do zdobycia choćby jednego ze 100 mandatów (Delfi/LETA). Związek Zielonych i Rolników uzyskał 3,7%, nie osiągając progu (Rzeczpospolita).

Ta pozornie niewielka różnica może mieć większe znaczenie, niż sugeruje wynik. Ankieterzy przepytali ponad 6 500 wyborców, a około 30% odmówiło ujawnienia, na kogo głosowało (Apollo/LETA). Odsetek odmów był wyższy w Zemgale, regionie, w którym Zieloni i Rolnicy tradycyjnie uzyskują dobre wyniki.

Jeśli osoby, które nie ujawniły swojego głosu, skłaniają się ku Zielonym i Rolnikom tak jak wyborcy z tego regionu zwykle, rzeczywisty wynik partii mógłby być bliższy progowi, niż wskazuje sondaż. Dane nie pozwalają określić, o ile. Sondaż nie objął też osób, które zagłosowały przed sobotą: było ich ponad 169 600 (LSM). Ich głosy wejdą do oficjalnego wyniku, choć ankieterzy ich nie uwzględnili.

Liczenie głosów rozpoczęło się z opóźnieniem. Część osób, które zagłosowały wcześniej, oddała głos także w dniu wyborów. Liczy się tylko ostatni głos, dlatego urzędnicy musieli najpierw sprawdzić w elektronicznym rejestrze wyborców, czy ktoś nie zagłosował dwukrotnie. Jak podał TVNET, w całym kraju liczenie ruszyło dopiero po kilkugodzinnym opóźnieniu. Relacje mówią o powolnym rozpoczęciu prac, nie o sporze dotyczącym kart. Nie potwierdzają też, że wyniki zostały już sprawdzone i zatwierdzone.

Partnerzy ważniejsi niż odsetek głosów

Większość w 100-osobowej Saeimie, łotewskim parlamencie, wymaga 51 głosów. Mandaty dzieli się w pięciu okręgach wyborczych po wyłączeniu list, które nie przekroczyły progu. Dlatego odsetek głosów z sondażu nie przekłada się wprost na liczbę miejsc (BNN).

Sondaż wskazuje jednak możliwych koalicjantów. Polska prasa szkicowała warianty oparte na Zjednoczonej Liście i nacjonalistycznym Sojuszu Narodowym, z udziałem albo centroprawicowej Nowej Jedności, albo liberalnych Progresywnych (Rzeczpospolita). W obu zabrakłoby ugrupowania Suwerenna Moc/Młodzi Łotysze. Euronews opisywał je jako krytyczne wobec pomocy dla Ukrainy i zwiększania wydatków na obronę (Euronews Polska).

Te scenariusze zakładają, że Związek Zielonych i Rolników pozostanie poza parlamentem. Jeśli jednak przekroczy próg, odbierze mandaty pozostałym ugrupowaniom, a każdy z możliwych układów trzeba będzie przeliczyć od nowa. Partia, która dziś wydaje się zbędna do stworzenia większości, może się okazać konieczna — albo odwrotnie.

Jak podał niemiecki Deutschlandfunk, do wieczora wyborczego Kulbergs nie wypowiedział się o możliwych koalicjantach. Jego milczenie jest zrozumiałe: pole manewru wyznaczą liczby, których wciąż nie zna.

Wynik śledzony od Tallinna po Wilno

Sąsiedzi Łotwy uważnie śledzili wieczór wyborczy. Estoński nadawca publiczny ERR przedstawił rywalizację częściowo jako spór między poglądami zwróconymi ku Wschodowi i Zachodowi (ERR). Litewski nadawca LRT już wcześniej przewidywał trudne rozmowy koalicyjne (LRT). Polskie i niemieckie media podały wyniki exit poll w ciągu kilku godzin.

Zainteresowanie sąsiadów wynika z regionalnej stawki: kierunku, jaki nada polityce nowy łotewski rząd. Nie przesądziły go dotąd ani umowa koalicyjna, ani program gabinetu. Ugrupowanie najbardziej sceptyczne wobec pomocy dla Ukrainy nie ma uzgodnionej drogi do rządu, a żaden z potencjalnych koalicjantów nie zasygnalizował zmiany stanowiska.

Ostateczne zatwierdzenie wyników pokaże, jak szerokie pole manewru będzie miał Kulbergs. Jeśli Zieloni i Rolnicy pozostaną pod progiem, wskazywane przez sondaż koalicje nadal będą możliwe, a premier będzie mógł wybierać spośród ugrupowań o zbliżonym kierunku politycznym. Jeśli partia wejdzie do parlamentu, układ sił stanie się bardziej rozdrobniony, a negocjacje o każdy mandat potrzebny do większości będą trudniejsze. Końcowe zestawienie Centralnej Komisji Wyborczej pokaże, jaki rząd będzie miała Łotwa.