Kijów bez tarczy na rosyjskie rakiety

W nocy 1 sierpnia Rosja wystrzeliła na Kijów 27 pocisków balistycznych. Były częścią szerszego uderzenia: łącznie 35 rakiet i 185 dronów. Ukraińska obrona zdołała przechwycić jeden pocisk balistyczny. Na pozostałe zabrakło efektorów Patriot, czyli rakiet przechwytujących zdolnych zwalczać cele balistyczne (European Pravda, SBS/Reuters). Zginęło dziewięć osób, a jedna z rakiet spadła około 10 metrów od terenu ambasady Litwy, wybijając okna i rozrzucając odłamki (Investing/Reuters).

O wyniku takich nocy decyduje nie tylko liczba baterii Patriot na Ukrainie. Decyduje tempo produkcji rakiet przechwytujących, które zwiększa się w skali lat, nie miesięcy.

Arytmetyka, którą wykorzystuje Rosja

Lockheed Martin wyprodukował w rekordowym 2024 r. ponad 500 rakiet PAC-3 MSE. To najbardziej zaawansowany efektor systemu Patriot, przeznaczony do niszczenia nadlatujących pocisków balistycznych. Na 2025 r. koncern planował wzrost produkcji o 20% (Lockheed Martin). Waszyngton naciskał, by globalna produkcja przekroczyła 750 sztuk rocznie, ale rozbudowę hamują niedobory komponentów, w tym głowic naprowadzających z zakładów Boeinga w Huntsville. Problemy opóźniły nawet zwiększenie produkcji w Japonii (Kyiv Independent/Reuters).

Jedna noc nad Kijowem pokazuje skalę niedopasowania. Zwalczenie 27 pocisków balistycznych pochłonęłoby dużą część miesięcznej światowej produkcji PAC-3, nawet przy założeniu jednego efektora na jeden cel. Standardowa praktyka przy celach wysokiej wartości zakłada często odpalenie dwóch rakiet przechwytujących, co podwaja zużycie. Jedna PAC-3 MSE kosztuje około 3,85 mln dolarów (US Army FY2025 budget). Długoterminowy plan Lockheed Martina przewiduje dojście do 2 000 PAC-3 MSE rocznie, ale ścieżka dojścia ma zająć siedem lat (Lockheed Martin). Rosja nie musi niszczyć baterii Patriot. Wystarczy, że będzie opróżniać ich magazyny.

Europa ma coraz mniej systemów do oddania

Pięć dni przed atakiem Wołodymyr Zełenski spotkał się z Donaldem Trumpem w Białym Domu, zabiegając o kolejne Patrioty i szybszą produkcję (To Brief). Nocne uderzenie pokazało, dlaczego europejscy darczyńcy dochodzą do granic własnych możliwości. Każde z omawianych państw przekazało Ukrainie realny sprzęt albo pieniądze. Żadne nie jest jednak w stanie samodzielnie rozwiązać problemu, bo kluczowe linie produkcyjne znajdują się w Stanach Zjednoczonych.

Niemcy dostarczyły Ukrainie trzy kompletne systemy Patriot, cztery dodatkowe wyrzutnie i rakiety (Bundesregierung). Minister obrony Boris Pistorius uzależnia dziś kolejne transfery od szybkiego uzupełnienia sprzętu przez USA, argumentując, że Berlin musi zachować osłonę dla własnych zobowiązań w natowskiej obronie powietrznej (Deutschlandfunk). Holandia przekazała pełny system i rakiety, ale sama ma tylko trzy jednostki ogniowe; jedna z nich chroni natowski korytarz zaopatrzeniowy prowadzący na wschodnią flankę Polski. Dlatego Haga przeszła na pakiet finansowy o wartości 500 mln EUR, oparty na zakupach w USA (Dutch Defence, Dutch Defence). Niemcy i sojusznicy zebrali z własnych zapasów 35 rakiet Patriot (Tagesschau). To mniej więcej tyle, ile może pochłonąć jedno nasycone uderzenie.

Polska kupuje 644 rakiety PAC-3 MSE do Wisły, czyli krajowego programu obrony powietrznej opartego na Patriotach, z dostawami do 2029 r. (Army Recognition). Warszawa zaproponowała ulokowanie wspólnej amerykańsko-polsko-ukraińskiej produkcji, ale wiceminister obrony Cezary Tomczyk podkreślił, że warunki określa Waszyngton: o tym, co i gdzie można produkować, decydują amerykańskie kontrole eksportowe oraz umowy dotyczące własności intelektualnej (Defence Industry Europe). Polska może dać miejsce pod fabrykę. Nie kontroluje technologii.

Francja i Włochy przekazały Ukrainie dwie baterie SAMP/T z rakietami Aster (Defense News). MBDA skróciła czas dostaw Asterów z 42 miesięcy do mniej niż 18 (MBDA). To realna poprawa, ale nawet po przyspieszeniu mowa o horyzoncie przekraczającym rok.

Co odsłoniły wybite okna litewskiej ambasady

Litwa nie potraktowała uszkodzenia ambasady jako pobocznego epizodu. Wilno wezwało przedstawiciela dyplomatycznego Rosji, przekazało notę protestacyjną i powołało się na Konwencję wiedeńską o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r., która chroni placówki dyplomatyczne przed atakiem (LRT). Prezydent Gitanas Nauseda powiedział, że Ukraina broni bezpieczeństwa całej Europy, a minister spraw zagranicznych Kestutis Budrys wezwał do silniejszego wsparcia i ostrzejszych sankcji (Delfi). Zełenski połączył uderzenie w pobliżu ambasady bezpośrednio z niedoborem rakiet przechwytujących (European Pravda, DW).

Łańcuch zależności jest prosty. Europejskie stolice mogą przekazywać sprzęt i finansować zakupy. Waszyngton kontroluje linie produkcyjne, od których zależy tempo odbudowy zapasów. Rosja wybiera moment odpalenia rakiet. W nocy 1 sierpnia przez ukraińską obronę przeszło 26 z 27 pocisków balistycznych.