Ślad DNA prowadzi do paczek bombowych

Śledztwo po ataku drona na lotnisku Lipsk/Halle zaczyna zahaczać o wcześniejszą sprawę bomb ukrytych w przesyłkach kurierskich. Według doniesień medialnych chodzi o zgodność materiału DNA. Prokuratura niemiecka tego nie potwierdziła, ale sam trop jest istotny: może łączyć dwa różne sposoby uderzenia w europejskie szlaki logistyczne, rozłożone na dwa lata (t-online, Euronews).

4 sierpnia dron z ładunkiem wybuchowym uderzył w skrzydło samolotu transportowego Antonow na lotnisku Lipsk/Halle. Odbił się od maszyny, a ładunek nie eksplodował. Odłączony materiał wybuchowy znalazł później pracownik lotniska (Tagesspiegel). Sprawę przejęła Federalna Prokuratura Generalna, czyli urząd prowadzący w Niemczech najpoważniejsze postępowania dotyczące terroryzmu i bezpieczeństwa państwa. Wskazała na podejrzenie próby detonacji oraz niebezpiecznej ingerencji w ruch lotniczy (Presseportal/GBA).

Według mediów materiał zabezpieczony na dronie ma odpowiadać śladom z akt sprawy, która jest dziś najbardziej konkretnym europejskim postępowaniem dotyczącym sabotażu hybrydowego.

Sprawa paczek, do której prowadzi DNA

W lipcu 2024 r. z Litwy wysłano cztery paczki z urządzeniami zapalającymi. Miały trafić do Wielkiej Brytanii i Polski, korzystając z tras frachtowych DHL i DPD. Jedna zapaliła się na lotnisku w Lipsku. Druga stanęła w płomieniach w magazynie w Wielkiej Brytanii. Przed sądem w Wilnie szef bezpieczeństwa DHL zeznał, że lipska paczka eksplodowała na ziemi tylko dlatego, że lot był opóźniony: samolot miał wystartować o 05:30, a urządzenie zadziałało o 05:43 (LRT, Yahoo/BNS).

Eurojust, unijna agencja pomagająca prokuraturom krajowym w sprawach transgranicznych, powołał wspólny zespół śledczy. Taki zespół pozwala śledczym z kilku państw szybciej wymieniać dowody i prowadzić skoordynowane czynności. W tej sprawie wskazano 22 podejrzanych i odnaleziono kolejne urządzenia na Łotwie oraz w Estonii (Eurojust). BBC, powołując się na dokumenty procesowe, opisała podejrzanych, którzy mieli otrzymywać pieniądze za przewożenie materiału wybuchowego RDX oraz części dronów nadających się do przenoszenia bomby (BBC).

Najdalej w przypisaniu odpowiedzialności poszła prokuratura litewska. Według niej ataki z użyciem paczek zorganizowali obywatele Rosji powiązani z rosyjskim wywiadem wojskowym. Pięciu oskarżonych odpowiada obecnie w Wilnie za terroryzm. To ustalenie dotyczy jednak sprawy przesyłek z 2024 r. Nie przenosi się automatycznie na drona z 2026 r. (LRT).

Co może, a czego nie może ślad DNA

Media litewskie i niemieckie podają, że DNA miało być wcześniej zarejestrowane na Litwie i odpowiadać materiałowi ze sprawy lipskiej paczki (15min, MDR). Jednocześnie kilka redakcji podkreśla, że nie zidentyfikowano konkretnej osoby (Tag24, Liga). Wspólny ślad może połączyć akta dowodowe. Nie dowodzi jeszcze istnienia tej samej komórki, tego samego prowadzącego ani rosyjskiego zlecenia w sprawie drona.

Jeśli prokuratorzy dopiszą wątek drona do już istniejącego wspólnego zespołu śledczego, wymiana materiałów między państwami stanie się szybsza i trudniejsza do blokowania. Czy tak się stanie, pozostaje pytaniem o realnym znaczeniu operacyjnym (Eurojust JITs).

Rządy nie mogą czekać na prokuratorów

Państwa położone na wschodnich szlakach logistycznych czytają Lipsk jako ostrzeżenie dla własnych lotnisk i centrów frachtowych. „Rzeczpospolita” cytowała eksperta Aleksandra Olecha, który wskazywał, że Rzeszów-Jasionka, cywilne lotnisko pełniące rolę kluczowego hubu wsparcia dla Ukrainy, potrzebuje silniejszej ochrony antydronowej (Rzeczpospolita). Czechy przygotowują przepisy, które pozwoliłyby przeszkolonym pracownikom obiektów infrastruktury krytycznej reagować na drony w wyznaczonych strefach. Projekt trafił do uzgodnień międzyresortowych, a wejście regulacji w życie planowane jest od lipca 2027 r. (CT24, Ekonomický deník).

Niemcy wzmacniają policyjne zdolności zwalczania dronów (RTBF), a EASA, unijna agencja bezpieczeństwa lotniczego, wydała wytyczne dla lotnisk dotyczące incydentów z dronami (EASA). W Europie nie ma jednak jednej instytucji, która mogłaby nakazać zestrzelenie drona nad cywilnym lotniskiem cargo. Decyzja zależy od państwa, od tego, która służba pierwsza wykryje obiekt, i od tego, czy wcześniej zatwierdzono zasady użycia środków przymusu.

Rządy muszą wzmacniać ochronę celów, zanim prokuratorzy będą w stanie udowodnić, kto wydał rozkaz. Dopóki niemiecka prokuratura nie potwierdzi związku DNA, sprawa nie jest dowodem przejścia od bomb w paczkach do uzbrojonych dronów. Pokazuje za to głębszy problem Europy: służby bezpieczeństwa muszą reagować szybciej, niż sądy potrafią przypisać odpowiedzialność. Następny ruch należy do niemieckich prokuratorów.