Magyar przed prokuratorami, których umocnił

Węgierski parlament 28 września przegłosował zawieszenie immunitetu premiera Pétera Magyara i dwóch ministrów z rządu Viktora Orbána — za każdym razem stosunkiem 139 głosów do zera (24.hu, Infostart). Fidesz Orbána i jego mniejszy koalicjant KDNP nie wzięli udziału w głosowaniu, więc wynik odzwierciedla stanowisko samego obozu rządzącego (DW). Większość Magyara otworzyła prokuratorom drogę także do własnego premiera. Głosowanie nie rozstrzyga jednak, czy wobec niego i byłych ministrów śledczy zastosują te same kryteria.

Immunitet chroni urzędującego parlamentarzystę przed traktowaniem go przez prokuraturę jako podejrzanego bez zgody parlamentu. Jego uchylenie umożliwia formalne przesłuchanie całej trójki. Nie oznacza postawienia zarzutów ani rozstrzygnięcia o winie.

Telefon w Dunaju

Sprawa Magyara dotyczy najmniejszej kwoty, ale ma największy ciężar polityczny. Prokuratura bada konfrontację z czerwca 2024 r. z mężczyzną, który nagrywał Magyara w budapeszteńskim klubie nocnym (Politico). Według śledczych Magyar zabrał mu telefon i wrzucił go do rzeki. Badają podejrzenie kradzieży.

W tamtym czasie Magyar zasiadał w Parlamencie Europejskim, który odmówił uchylenia mu immunitetu. Gdy jego mandat wygasł w maju 2026 r., nowy mandat w węgierskim parlamencie zapewnił mu tę samą ochronę (444).

Tym razem Magyar sam zwrócił się do parlamentarzystów o uchylenie immunitetu. Przedstawił swój wniosek jako wyraz równości wobec prawa, a zarazem nazwał sprawę próbą zdyskredytowania go.

Dwie sprawy z epoki Orbána

Były minister kultury i innowacji w rządzie Orbána, Balázs Hankó, mierzy się ze znacznie poważniejszym zarzutem. Prokuratura podejrzewa go o przestępczą niegospodarność przy przyznawaniu dotacji z National Cultural Fund. Według śledczych miało to spowodować stratę 17,3 mld forintów (Euronews Hungary). Hankó zaprzecza, by dopuścił się nieprawidłowości. Fidesz nazywa sprawę politycznym odwetem.

Miklós Seszták, polityk KDNP i były minister rozwoju narodowego, jest podejrzewany o przyjęcie łapówek o wartości ponad 11 mld forintów w latach 2015–2018 (Euronews Hungary, AP). Prokuratura łączy domniemane płatności z firmami mającymi kontrakty z Volánbusz, państwowym przewoźnikiem autobusowym, i innymi instytucjami państwowymi. Seszták zaprzecza zarzutom.

Po głosowaniu Seszták dobrowolnie stawił się w prokuraturze, gdzie został na krótko zatrzymany — poinformował jego adwokat w rozmowie z Portfolio.

Kto podejmie decyzję

Wszystkie trzy wnioski złożył István Lajtár, zastępca prokuratora generalnego wykonujący obowiązki szefa urzędu (Telex). Prokuratora generalnego nominuje prezydent Węgier, a kandydaturę musi zatwierdzić parlament. Podczas tego samego posiedzenia posłowie odrzucili kandydata prezydenta Andrása Baki, Zoltána Szathmáryego: nikt nie zagłosował za, a 138 parlamentarzystów było przeciw (Infostart).

Odrzucenie tej kandydatury oznacza, że na razie to Lajtár zdecyduje, czy postawić zarzuty. Baka zapowiedział, że wskaże kolejnego kandydata. Jeśli parlament go zatwierdzi, nowy prokurator generalny przejmie wszystkie trzy sprawy.

Prokuratura utrzymuje, że wnioski o uchylenie immunitetu oparto na kryteriach zawodowych. Fidesz twierdzi, że co najmniej jedna ze spraw ma podłoże polityczne. Żaden sąd dotąd nie ocenił tych stanowisk, a publicznie znane są na razie zarzuty i zaprzeczenia.

Głosowanie odnotowały media w Polsce, Niemczech i na Słowacji, a „Rzeczpospolita” poświęciła czołówkę informacji o utracie immunitetu przez premiera (Rzeczpospolita). Zbiegło się ono z ważnym momentem dla relacji Węgier z UE. 23 września Komisja Europejska zaproponowała, by rządy państw UE odblokowały około 4,2 mld EUR z węgierskich funduszy spójności, czyli unijnych pieniędzy dla uboższych regionów, wskazując na reformy antykorupcyjne (Komisja Europejska). Nie wykazano związku żadnej z tych trzech spraw z tymi środkami, a rządy muszą jeszcze zatwierdzić ich odblokowanie (To Brief).

W chwili publikacji depeszy AP żadnej z tych trzech osób nie postawiono zarzutów (AP). Wynik 139 do zera (24.hu) pokazuje, że większość Magyara pozwoliła prowadzić wszystkie trzy dochodzenia, także to dotyczące jej własnego premiera. Nie dowodzi jednak, że prokuratura zastosuje wobec każdej sprawy te same kryteria. Odpowiedź zależy teraz od urzędu Lajtára, a później od osoby, którą Baka nominuje i którą zatwierdzi parlament. Sądy zajmą się sprawami dopiero wtedy, gdy prokuratura postawi zarzuty.