Magyar walczy o €10 billion z UE

Nowy premier Węgier Péter Magyar ogłosił w tym tygodniu pakiet podatkowy, który ma przebudować krajową administrację skarbową i uruchomić przegląd sposobu, w jaki duże koncerny międzynarodowe płacą podatek dochodowy od osób prawnych (24.hu). W polityce krajowej brzmi to jak hasło sprawiedliwości podatkowej. W Brukseli chodzi jednak o coś bardziej przyziemnego: około 10 mld EUR z unijnego Funduszu Odbudowy pozostaje zamrożone, a terminy reform wygasają z końcem sierpnia 2026 r. (Council, European Express). Ten pakiet w mniejszym stopniu dotyczy podatków, a w większym wiarygodności państwa.

Zatwierdzenie nie oznacza wypłaty

10 lipca Rada Ecofin, czyli ministrowie finansów państw członkowskich UE, zatwierdziła zmieniony węgierski plan odbudowy w ramach RRF, unijnego instrumentu po pandemii, z którego pieniądze wypłacane są dopiero po wykonaniu uzgodnionych reform. Sama zgoda Rady ma znaczenie polityczne, ale nie jest przelewem. W komunikacie podkreślono, że wypłaty pozostają „oparte na wynikach”: Budapeszt musi wykazać realizację kolejnych kamieni milowych, a nie tylko dobrą wolę (Council).

Warunki zapisane przez Brukselę dotyczą przede wszystkim zabezpieczeń antykorupcyjnych, przejrzystości zamówień publicznych, niezależności sądownictwa i udziału interesariuszy w procesie decyzyjnym (European Commission). Reforma NAV, węgierskiego urzędu skarbowego, nie figuruje jako osobny warunek. Otwarcie konkursów na stanowiska kierownicze może pomóc pokazać, że fiskus potrafi ścigać nadużycia bez politycznej selekcji. Nie zastąpi jednak tych reguł, które Komisja może formalnie egzekwować.

Koszt opóźnienia jest wymierny. Według Centre for European Reform na początku 2025 r. Węgry miały zamrożone około 19 mld EUR z różnych instrumentów unijnych, a 1 mld EUR utraciły już bezpowrotnie (CER). Polska pokazała, ile może dać wiarygodna zmiana polityczna: po objęciu władzy przez rząd Donalda Tuska pod koniec 2023 r. Warszawa w ciągu kilku miesięcy odzyskała dostęp do pieniędzy z KPO. Nawet Polska wciąż musi jednak zmieniać techniczne wskaźniki, zanim zamkną się terminy rozliczeń (CER). Polityczny reset otwiera drzwi. Przejście przez nie wymaga dokumentów, decyzji i czasu.

Co przegląd podatkowy oznacza dla niemieckich fabryk

Częścią pakietu Magyara, która wykracza poza węgierską politykę wewnętrzną, jest przegląd podatku od firm. Podatek CIT, czyli danina od zysków przedsiębiorstw, ma znaczenie nie dlatego, że węgierska stawka nominalna jest wysoka. Jest niska. Liczy się stawka efektywna: to, ile koncerny faktycznie płacą po odliczeniach, dotacjach i rozliczeniach cen transferowych w grupach kapitałowych. Przez lata Węgry budowały ofertę inwestycyjną na taniej pracy i korzystnych warunkach podatkowych, a niemieckie koncerny motoryzacyjne chętnie z niej korzystały. Mercedes rozbudował zakład w Kecskemét do największej europejskiej fabryki firmy. BMW zainwestowało około 2 mld EUR w nową fabrykę samochodów elektrycznych w Debreczynie (Handelsblatt, Tagesschau).

Jeżeli Budapeszt zaostrzy egzekwowanie przepisów, mechanizm będzie prosty: wyższe efektywne obciążenia podatkowe obniżą zwrot netto z fabryk budowanych na starych warunkach. Firmy mogą wtedy opóźniać kolejne inwestycje albo domagać się nowych gwarancji. Nie ma dowodów, że konkretny koncern zaniżał podatki; dostępne źródła nie pokazują audytów na poziomie firm. Skala produkcji jest jednak na tyle duża, że nawet umiarkowana zmiana praktyki fiskusa zmienia rachunek inwestycyjny.

Ryzyko dla Magyara polega na czymś innym. Jeśli przegląd podatkowy będzie wyglądał na selektywny lub sterowany politycznie, Komisja może uznać go za problem z jakością rządzenia, a nie za reformę. Wtedy instrument, który ma budować wiarygodność Budapesztu, zacznie działać przeciw celowi, jakim jest odblokowanie środków z UE (European Commission).

Trzy publiczności, jeden termin

Pakiet Magyara jest pisany jednocześnie dla trzech odbiorców. Węgierscy wyborcy słyszą, że duże zagraniczne firmy zapłacą uczciwą część, a pięć mniejszych podatków krajowych zniknie. Rządy płatników netto, takie jak Holandia czy Austria, widzą test wiarygodności: czy Budapeszt buduje instytucje możliwe do sprawdzenia przez Brukselę, czy tylko opakowuje działania dochodowe w język reform. Komisja patrzy na ten pakiet jako element większej sprawy, obejmującej także 2 mld EUR dokapitalizowania węgierskiego państwowego banku rozwoju MFB, zatwierdzonego pod warunkami mającymi zapobiec temu, by pomoc publiczna faworyzowała jeden bank lub sektor (European Commission, Brussels Times).

Najwięcej do stracenia mają jednak obywatele Węgier, którzy potrzebują infrastruktury, mieszkań i finansowania dla małych firm przewidzianych w planie odbudowy. Nie projektowali systemu warunkowości i nie odpowiadają za błędy w zarządzaniu państwem, które uruchomiły blokadę środków. To oni ponoszą koszt zwłoki.

Magyar może wygrać polityczny tydzień konferencją o podatkach. Pieniądze dostanie dopiero wtedy, gdy Komisja będzie mogła sprawdzić reformę w dokumentach i procedurach. Sześć tygodni to mało, by jedno zamienić w drugie.