Magyar odblokowuje Ukrainę za €16.4 billion

Péter Magyar przyjechał 2 czerwca do Berlina z instrumentem, którego nie ma dziś w ręku żaden inny europejski lider: węgierskim wetem wobec członkostwa Ukrainy w UE, odziedziczonym po Viktorze Orbánie i gotowym do politycznego użycia. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz przyjął nowego premiera Węgier z honorami wojskowymi i nazwał go „wielkim znakiem nadziei dla naszych czasów” (ZDF). Magyar przekształca blokadę Orbána w kapitał dyplomatyczny, a Bruksela pokrywa koszt wejścia do gry.

Sekwencja, która miała nie być transakcją

Magyar utrzymuje, że żadnej wymiany nie było. „Nie było absolutnie żadnego związku między odblokowaniem funduszy a otwarciem pierwszego rozdziału rozmów z Ukrainą” — powiedział Euronews 29 maja. Kalendarz układa się jednak inaczej. 18 maja węgierski minister spraw zagranicznych zapowiedział rozmowy eksperckie z Kijowem o prawach mniejszości węgierskiej na Zakarpaciu (444.hu). 29 maja Komisja Europejska odblokowała 16,4 mld EUR środków dla Węgier, zamrożonych za rządów Orbána z powodu naruszeń praworządności. Do 2 czerwca źródła dyplomatyczne potwierdziły, że Budapeszt nie zablokuje pierwszego klastra negocjacji akcesyjnych Ukrainy, czyli etapu, który Orbán wstrzymywał przez ponad dwa lata (Eurointegration).

Na tej sekwencji każdy dostaje coś konkretnego. Magyar dostaje pieniądze, Kijów otwarcie ścieżki negocjacyjnej, a Bruksela dowód, że rozszerzenie Unii nie utknęło na dobre. Warunek Magyara, prawnie wiążące gwarancje edukacji w języku węgierskim na Zakarpaciu, daje mu osłonę w kraju przed zarzutami Fideszu, że po cichu ustąpił w sprawie migracji i reform antykorupcyjnych. Według badania ECFR 73% Węgrów oczekuje od niego sprowadzenia zamrożonych funduszy unijnych do kraju (Népszava). Najpierw realizuje właśnie to oczekiwanie.

Fico bez partnera

Najbardziej odsłonięty po zwrocie Magyara jest dziś Robert Fico. Premier Słowacji i Orbán działali w UE jako para blokująca, koordynując groźby weta w sprawach sankcji wobec Rosji, polityki energetycznej i rozmów akcesyjnych Ukrainy. Ten układ rozpadł się po kwietniowej porażce Orbána. Słowaccy analitycy opisują rząd Ficy jako działający na podstawie „błędnych założeń” o spisku Brukseli przeciwko Bratysławie, podczas gdy realnym problemem jest samoizolacja (Aktuality.sk).

Fico nadal ma weto. Akcesja do UE wymaga jednomyślności, czyli zgody wszystkich 27 państw członkowskich, na każdym formalnym etapie. Samotne użycie tego instrumentu kosztuje jednak więcej niż blokowanie razem z Orbánem. Słowacki minister spraw zagranicznych przyznał już, że faktycznym hamulcowym rozmów akcesyjnych był Budapeszt, nie Bratysława (STVR). Fico nie zagroził formalnie samodzielnym wetem, choć uzależnia szerszą współpracę z Ukrainą od wznowienia dostaw rosyjskiej ropy rurociągiem Przyjaźń.

Magyar zmienia też mapę regionalną wokół Ficy. Zaprosił Rumunię, Chorwację, Słowenię i Austrię do rozszerzonego formatu wyszehradzkiego, czyli środkowoeuropejskiej grupy, do której tradycyjnie należą Węgry, Polska, Czechy i Słowacja. Szczyt zaplanowano na 23 czerwca (Digi24). Jeśli ten plan dojdzie do skutku, Fico zobaczy regionalny klub przebudowywany wokół niego, a nie razem z nim.

Czerwcowy test

Pozycję Magyara zweryfikuje konferencja międzyrządowa w Luksemburgu 15–16 czerwca. Najpierw ambasadorowie państw UE muszą uzgodnić wspólne stanowisko w COREPER-ze, komitecie przygotowującym decyzje przed głosowaniami ministrów. Następnie formalnie przyjmie je Rada do Spraw Ogólnych (Carnegie Endowment). Celem jest otwarcie Klastra 1 dla Ukrainy i Mołdawii, obejmującego praworządność, reformę sądownictwa i prawa podstawowe.

2 czerwca stanowisko Budapesztu formalnie pozostawało otwarte. Magyar mówił dziennikarzom, że jest „bardzo optymistyczny” co do zakończenia rozmów o prawach mniejszości „w tym tygodniu” i sygnalizował gotowość spotkania z Wołodymyrem Zełenskim (n-tv, Euronews). To samo badanie ECFR pokazuje jednak, że 54% Węgrów nadal sprzeciwia się rozpoczęciu rozmów akcesyjnych z Ukrainą. Magyar mógł usunąć blokadę na poziomie UE, ale nie przekonał jeszcze do tego własnych wyborców.