Meta grozi kara za uzależniający design

Najpierw film uruchamia się, zanim nastolatek zdąży zdecydować, czy chce go obejrzeć. Potem kolejny. Feed nie ma końca, a po dwudziestu minutach od odłożenia telefonu przychodzi powiadomienie. Właśnie te codzienne mechanizmy, a nie pojedyncze treści publikowane na Facebooku czy Instagramie, znalazły się w centrum wstępnych ustaleń Komisji Europejskiej. Bruksela uznała, że nieskończone przewijanie, automatyczne odtwarzanie wideo, powiadomienia push i rekomendacje algorytmiczne mogą naruszać unijne prawo (Commission).

Dlaczego feed się nie kończy

Logika biznesowa tych funkcji jest prosta. Im dłużej użytkownik zostaje na ekranie, tym więcej reklam można mu pokazać, tym więcej danych behawioralnych zebrać i tym większa szansa, że algorytm podsunie mu następną treść.

Regulacyjny problem zaczyna się jednak nie od pojedynczej funkcji, lecz od ich połączenia. Włoskie media trafnie opisały to jako doświadczenie „autopilota” (Fanpage). Nieskończone przewijanie usuwa naturalny moment zatrzymania, który w świecie analogowym dawało choćby przewrócenie strony. Autoplay decyduje za użytkownika, co pojawi się dalej. System rekomendacji uczy się, co najdłużej utrzymuje uwagę, i podaje więcej podobnych bodźców (Audacy/AP). W efekcie kontynuacja korzystania z aplikacji coraz mniej przypomina świadomy wybór, a coraz bardziej ruch wymuszony przez interfejs.

Komisja zwracała na to uwagę już w maju 2024 r., gdy wszczęła formalne postępowanie wobec Mety. Jej obawa dotyczy tego, że taki układ funkcji może zamykać dzieci w pętlach zaangażowania, z których trudno im samodzielnie wyjść (Commission).

Badania uzasadniają ostrożność, choć nie dają podstaw do paniki. Opublikowana w 2024 r. analiza w Science Advances wskazała, że młodzi użytkownicy są bardziej niż dorośli wrażliwi na społeczne sygnały zwrotne, takie jak polubienia, a te mierzalnie wpływają na ich aktywność i nastrój (Science Advances). Amerykańskie National Academies zwróciły jednak uwagę, że skutki zależą od dziecka, platformy i sytuacji poza internetem, a dostępne dowody nie potwierdzają tezy o jednolitej szkodliwości mediów społecznościowych (National Academies). Z kolei badanie University of Galway z 2026 r. wykazało, że korzystanie z mediów społecznościowych wiązało się z mniejszymi różnicami w dobrostanie niż takie czynniki jak poczucie bezpieczeństwa w szkole czy wsparcie rodziców (University of Galway).

Audyt bezpieczeństwa, nie proces karny

Podstawą działania Komisji jest akt o usługach cyfrowych, czyli unijne prawo regulujące platformy internetowe mające ponad 45 mln aktywnych użytkowników miesięcznie w UE. Lepiej rozumieć je jako kontrolę bezpieczeństwa konstrukcji niż klasyczne postępowanie karne. Regulator drogowy nie musi udowodnić, że układ deski rozdzielczej spowodował każdy wypadek, zanim zażąda pasów bezpieczeństwa. Pyta raczej, czy konkretne rozwiązania zwiększają ryzyko, czy producent o tym wiedział i czy istnieją rozsądne środki ograniczające zagrożenie.

DSA przenosi tę logikę na projektowanie usług cyfrowych. Komisja nie musi rozstrzygać całego akademickiego sporu o średni wpływ mediów społecznościowych na dzieci. Może reagować na przewidywalne ryzyko wynikające z konstrukcji produktu, nawet jeśli badacze różnią się w ocenie skali przeciętnego efektu.

Jeżeli wstępne ustalenia się potwierdzą, Meta może zapłacić karę sięgającą 6% globalnych rocznych obrotów (EUR-Lex, Irish Times). Prawdopodobne środki naprawcze dotyczyłyby przede wszystkim domyślnych ustawień dla nieletnich: ograniczenia autoplay, wprowadzenia realnych punktów zatrzymania, korekty rekomendacji i wzmocnienia kontroli rodzicielskich tak, by trudniej było je zignorować (Euronews Italia). Niezależnie od tego irlandzki regulator mediów wszczął własne postępowania na gruncie DSA, sprawdzając, czy Meta stosuje na obu platformach zwodnicze rozwiązania projektowe, znane jako dark patterns (Tech Policy Press).

Kto ustala zasady dla dzieci w sieci

Sprawa Mety pokazuje też napięcie między Brukselą a stolicami państw członkowskich. Francja przyjęła ustawę zakazującą korzystania z sieci społecznościowych osobom poniżej 15. roku życia, ale Komisja zasygnalizowała, że tekst wymaga zmian, by był zgodny z prawem UE (Le Monde). Francuski Senat odpowiedział, że zastrzeżenia Brukseli dotyczą jedynie sposobu egzekwowania przepisów, a nie samej zasady ograniczeń wiekowych (Sénat).

Stawka jest więc szersza niż jeden spór z Metą. Komisja chce, by ochrona dzieci w internecie była egzekwowana przez wspólne ramy DSA, a nie przez 27 odrębnych eksperymentów krajowych. Dla dużych platform to wygodniejsze niż mozaika sprzecznych przepisów, ale pod warunkiem, że Bruksela będzie konsekwentnie wymagała zmian w samym projekcie usług.

Na razie mowa o wstępnym stanowisku. Meta może odpowiedzieć, przedstawić własne narzędzia bezpieczeństwa i zmienić produkty, zanim zapadnie ostateczna decyzja. Testowana jest jednak zasada, która wykracza poza jedną firmę: platformy będą musiały bronić nie tylko tego, jakie treści zostawiają w sieci, lecz także tego, jak projektują samo zaangażowanie użytkownika. Dla branży zbudowanej na maksymalizacji czasu spędzanego w aplikacji oznacza to przesunięcie ciężaru z usuwania szkodliwych postów na uzasadnianie, dlaczego produkt działa właśnie tak, zanim szkoda wystąpi.