Blokada żeglugi na Bliskim Wschodzie grozi przestojami w niemieckich fabrykach aut

W niemieckich fabrykach samochodów mogą stać gotowe silniki, nadwozia i baterie, a mimo to z linii nie zjedzie ani jeden pojazd gotowy do sprzedaży. Brakującym elementem okazuje się syntetyczny olej silnikowy. Europa sprowadzała 72% olejów bazowych grupy III z rafinerii w Zatoce Perskiej, które dziś są zamknięte albo odcięte blokadą (Focus). To z nich powstają specjalistyczne środki smarne wlewane do każdego nowego auta przed wydaniem klientowi. Według Argus Media europejskie zapasy mogą wyczerpać się już na początku czerwca (Motorcycles News).

Cieśnina Ormuz od ponad dwóch miesięcy pozostaje w praktyce zamknięta. Wąskie gardło nie leży dziś głównie w dostawach ropy. Niemcy sprowadzają z Bliskiego Wschodu zaledwie 6% surowca (Bundesregierung). Słabszym punktem są produkty przetworzone i wyspecjalizowane: bazy olejowe do środków smarnych, mocznik do produkcji nawozów, siarka dla przemysłu chemicznego. To towary niszowe, ale trudne do zastąpienia z dnia na dzień, a ich szlaki handlowe w dużej mierze prowadzą właśnie przez Ormuz. Skutek przechodzi z hal produkcyjnych na koszty nawozów, potem na ceny żywności i w końcu trafia na biurko Europejskiego Banku Centralnego.

Wąskie gardła, które naprawdę bolą

Cena ropy Brent 15 maja wynosiła 109 dol. za baryłkę, czyli około 45% więcej niż przed kryzysem (MarketScreener). Sam udział ropy z Zatoki w imporcie nie pokazuje jednak pełnego ryzyka. Włochy sprowadzają stamtąd tylko 10% ropy, ale przez te same wody dociera do nich 25% produktów rafineryjnych (Corriere della Sera, Banca d'Italia). Właśnie w tej różnicy między ekspozycją na surowiec a ekspozycją na produkty przetworzone koncentrują się dzisiejsze straty.

Ceny mocznika w Europie wzrosły w kilka tygodni z 380 do 1 000 EUR za tonę (Confagricoltura via Open.Online). W Polsce tona mocznika kosztuje już równowartość 3,5 tony pszenicy, dwa razy więcej niż rok temu w tej relacji (Agroprofil). Niemieckie koncerny motoryzacyjne szukają alternatywnych źródeł środków smarnych; jeśli ich nie znajdą, realnym scenariuszem stają się skrócony czas pracy i zatrzymane linie produkcyjne (Kettner Edelmetalle). Instytut ifo podał, że w kwietniu 13,8% niemieckich firm przemysłowych miało problemy z zaopatrzeniem, ponad dwa razy więcej niż w styczniu (n-tv).

Kto płaci i dlaczego nierówno

Inflacja w strefie euro wzrosła w kwietniu do 3,0%. Głównym źródłem presji była energia, droższa o 10,9% rok do roku (Eurostat). Inflacja bazowa, czyli wskaźnik bez energii i żywności, utrzymała się na poziomie 2,2%. To oznacza, że szok nie przeniósł się jeszcze trwale na płace i usługi.

Koszty rozkładają się jednak bardzo nierówno. Rumunia mierzy się z inflacją powyżej 10%. We Włoszech organizacje konsumenckie szacują, że przez droższą energię i żywność gospodarstwa domowe zapłacą w tym roku dodatkowo 926-1 225 EUR (Adnkronos). W Polsce olej napędowy kosztuje prawie 60% więcej niż rok temu (Money.pl), a paliwo pochłania już 45-50% kosztów operacyjnych firm transportowych (Visline). Najmocniej cierpią państwa łączące trzy cechy: wysoką zależność od importowanych paliw kopalnych, niskie podatki paliwowe, przez co zmiany cen szybciej przechodzą na konsumentów, oraz słabsze waluty, które podbijają koszt surowców rozliczanych w dolarach.

Pułapka EBC

EBC utrzymał w kwietniu stopę depozytową na poziomie 2,00%, ale Christine Lagarde powiedziała dziennikarzom, że możliwą podwyżkę omawiano „szeroko” (ECB). Ankieta Bloomberga wycenia już dwie podwyżki po 25 punktów bazowych, w czerwcu i we wrześniu (Bloomberg). Prezes Bundesbanku Joachim Nagel naciska otwarcie: „Nikt nie lubi podnosić stóp, gdy wzrost jest słaby. Ale naszym mandatem jest stabilność cen” (Finanznachrichten).

Wyższe stopy procentowe nie obniżą ceny ropy. Mogą natomiast schłodzić gospodarkę, która już działa pod presją. W negatywnym scenariuszu Banku Włoch przedłużenie konfliktu oznaczałoby inflację w strefie euro na poziomie 4,5% i spadek PKB o 0,5% (Banca d'Italia). Bank Światowy określa obecną sytuację jako „największe zakłócenie podaży w historii globalnego rynku ropy” (World Bank).

FAO ostrzega, że wzrost cen nawozów dociera do zbiorów z opóźnieniem 6-9 miesięcy (Open.Online). Wpływ na pszenicę i kukurydzę będzie więc widoczny między sierpniem 2026 r. a lutym 2027 r. Infrastruktura nie daje szybkiego wyjścia: rurociąg Zjednoczonych Emiratów Arabskich omijający cieśninę nie zwiększy przepustowości przed 2027 r. (CNBC). Europejskie 90-dniowe rezerwy strategiczne łagodzą uderzenie, ale dziś są zużywane, a nie odbudowywane. Chatham House ujmuje to wprost: „szok inflacyjny z Ormuzu dopiero się zaczyna” (Chatham House). Czerwcowa decyzja EBC pokaże, który koszt europejscy decydenci uznają za mniej groźny: uporczywą inflację czy spowolnienie wzrostu wywołane własną polityką, nałożone na zewnętrzny szok podażowy.