Mureșanowi brakuje 63 głosów

Prezydent Nicușor Dan ogłosił 17 września, że wybrał europosła Siegfrieda Mureșana na premiera. Mureșan przyjął nominację (România TV, HotNews). Nie wiadomo jednak, czy nominacja jest już skuteczna prawnie. Zgodnie z art. 100 rumuńskiej konstytucji dekrety prezydenckie wchodzą w życie po publikacji, a do końca dnia nie opublikowano odpowiedniego dekretu (Konstytucja Rumunii). Po publikacji kandydat będzie miał dziesięć dni na przedstawienie składu rządu i uzyskanie wotum zaufania. Potrzeba do tego 233 głosów za, czyli bezwzględnej większości wszystkich 464 deputowanych i senatorów.

Na podstawie publicznie ogłoszonych stanowisk partii Mureșan nie jest w stanie zgromadzić tej liczby.

Lukę może zamknąć PSD

Deklarowane poparcie dla Mureșana zapewniają PNL, centroprawicowi liberałowie, reformistyczna USR oraz UDMR, sojusz reprezentujący węgierską mniejszość narodową. Partie te mają razem około 170 mandatów (Adevărul). Brakuje więc 63 głosów. Poparcie przychylnie nastawionych deputowanych mniejszości narodowych zmniejszyłoby lukę do około 47–50 głosów, ale wciąż pozostawiłoby ją daleko od większości (Mediafax).

Nacjonalistyczna AUR wykluczyła poparcie dla każdego rządu, którego nie będzie częścią. Tym samym jedyną partią zdolną zapewnić Mureșanowi wotum zaufania pozostaje PSD, socjaldemokraci mający około 126 parlamentarzystów.

PSD nie odrzuciła kandydatury wprost. Jej najważniejsi politycy przedstawiają jednak różne warunki: część domaga się formalnego wejścia do koalicji, inni oferują warunkowe poparcie w zamian za ustępstwa programowe, a przewodniczący izby niższej Sorin Grindeanu zaproponował odrzucenie Mureșana. O decyzji klubu parlamentarnego rozstrzyga lider partii Marcel Ciolacu (Agerpres). PNL rozpoczęła konsultacje, deklarując, że nie będzie rządzić razem z PSD (G4Media).

Sama UDMR nie jest w stanie zamknąć tej luki. Jej lider zapowiedział, że partia weźmie udział w rządzie dopiero wtedy, gdy wcześniej porozumieją się PSD i PNL (Transtelex).

Kalkulacja Dana jest prosta: nominując Mureșana, zmusza PSD do jednoznacznego wyboru. Partia musi poprzeć rząd, negocjować wejście do koalicji albo wziąć na siebie odpowiedzialność za dalszy paraliż.

W grze są pieniądze z funduszu odbudowy

Nominacja przypada na 12 dni przed terminem 30 września, do którego Rumunia ma złożyć ostateczny wniosek o płatność z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, unijnego funduszu po pandemii uzależniającego wypłaty od realizacji kamieni milowych reform. Jak informowaliśmy wcześniej, Komisja Europejska zwróciła się już do Bukaresztu o wyjaśnienia dotyczące zmian w przepisach o standardach uczciwości, powiązanych z tymi środkami (To Brief).

Nowy rząd nie odzyska pieniędzy, które już przepadły. Termin realizacji kamieni milowych minął 31 sierpnia. Tymczasowy premier Ilie Bolojan i prezydent Dan przyznali, że Rumunia straciła około 770 mln EUR, ponieważ parlament nie uchwalił jednolitej ustawy o wynagrodzeniach w sektorze publicznym, wymaganej przez Brukselę (HotNews, Euronews).

Rząd Mureșana może jeszcze złożyć końcowy wniosek, dostarczyć brakujące dowody dotyczące spornych reform i odpowiedzieć na pytania Komisji. To KE rozstrzyga, czy kamienie milowe zostały zrealizowane oraz czy płatności należy zawiesić albo pomniejszyć. Żadna ustawa uchwalona po 31 sierpnia nie będzie uznana za przyjętą w terminie. Wieloletnia praca Mureșana w Parlamencie Europejskim może ułatwić koordynację z Brukselą, ale żadne kontakty nie zastąpią głosów w parlamencie w Bukareszcie.

Bułgaria osobno odłożyła negocjacje w sprawie budowy dwóch nowych mostów na Dunaju do czasu ustabilizowania sytuacji rządowej w Rumunii (BNR). Poza granicami Rumunii to jednak właśnie kwestia unijnych pieniędzy pokazuje najdotkliwsze skutki politycznego impasu: Komisja nie może wypłacić środków za niezrealizowane kamienie milowe, niezależnie od dobrej woli.

Co uruchomi odrzucenie kandydatury

Jeśli parlament odrzuci Mureșana, rząd tymczasowy pozostanie u władzy, a Dan będzie mógł ponownie wskazać kandydata. Zgodnie z art. 89 konstytucji prezydent może rozwiązać parlament dopiero po dwóch nieudanych próbach uzyskania wotum zaufania w ciągu 60 dni (Konstytucja Rumunii). Jeszcze przed nominacją Dan przyznał, że nie można już wykluczyć przedterminowych wyborów.

Przy obecnie znanych stanowiskach partii Mureșan nie ma drogi do 233 głosów bez PSD albo mało prawdopodobnej zmiany stanowiska AUR. PSD ma więc natychmiastową przewagę negocjacyjną. Jej przywódcy mogą wykorzystać ją do uzyskania warunków wejścia do koalicji, ustępstw programowych albo do przesunięcia konstytucyjnego zegara w stronę rozwiązania parlamentu. Wciąż nie wiadomo także, czy podpisano już dekret, który ten zegar uruchamia.