Siłom NATO brakuje obrony po naruszeniach przestrzeni sześciu państw Sojuszu przez niezidentyfikowane drony

W ciągu dwóch tygodni maja 2026 r. drony wleciały, rozbiły się albo dryfowały nad terytorium co najmniej sześciu państw NATO. Ukraiński morski dron z ładunkiem wybuchowym wpłynął do jaskini w Grecji. Rosyjskie drony uderzeniowe trafiły w cele oddalone o 50 km od granicy ze Słowacją. Finlandia w ciągu 48 godzin dwukrotnie poderwała myśliwce po sygnałach o niezidentyfikowanych dronach. Europejska obrona powietrzna, projektowana głównie z myślą o samolotach i rakietach, ma lukę, której nie da się zamknąć samym sprzętem. Brakuje też prawa i procedur.

Co pokazała Aurora 26

Najostrzejsze ostrzeżenie przyszło z wnętrza samego Sojuszu. Podczas ćwiczeń Aurora 26 na Gotlandii, prowadzonych od 27 kwietnia do 13 maja z udziałem około 18 000 żołnierzy z 13 państw, szwedzkie jednostki celowo wysłano bez wyposażenia do zwalczania dronów. Chodziło o sprawdzenie, jak bardzo są odsłonięte. Wynik podsumował 24-letni ukraiński operator dronów FPV o pseudonimie „Tarik”: „Przerywali ćwiczenie trzy razy, żeby żołnierze mogli ustalić, co zrobić lepiej, ale gdyby to było naprawdę, wszyscy by zginęli” (TV4, Omni).

Szwedzki naczelny dowódca Michael Claesson mówił bez ogródek: „Wszystkie zachodnie armie muszą bardzo szybko nauczyć się prowadzić działania z użyciem dronów i przeciwko dronom, a najszybsza droga prowadzi przez słuchanie Ukraińców” (United24 Media). Amerykański generał brygady Curtis King potwierdził skalę zapóźnienia krótkim stwierdzeniem: „Jeszcze tam nie jesteśmy” (AviacionLine).

Ćwiczenie pokazało coś groźniejszego niż pojedyncze naruszenie granicy. Wojska lądowe NATO nie mają jeszcze doktryny, systemów wykrywania ani wystarczająco przeszkolonych operatorów, by przetrwać na polu walki, na którym tanie drony stały się podstawowym narzędziem rażenia.

Prawna ściana na granicy

Rosyjskie uderzenia dronowe na Użhorod w zachodniej Ukrainie 13 maja spadły w odległości 50 km od terytorium Słowacji. W reakcji Bratysława zamknęła wszystkie przejścia graniczne z Ukrainą (Topky.sk).

Problem okazał się nie tylko wojskowy, lecz także prawny. Prezydent Peter Pellegrini zażądał pilnej zmiany przepisów, która pozwoliłaby słowackiej armii zestrzeliwać drony w czasie pokoju. Obecne prawo na to nie pozwala poza stanem wojny (TA3). Podobne ograniczenia obowiązują w wielu państwach NATO. Rumunia przyjęła w 2025 r. przepisy dające takie uprawnienia w czasie pokoju, ale nie zostały one jeszcze przetestowane, a wspólnych zasad dla całego Sojuszu nadal nie ma.

W Finlandii odgłos drona nad Lemi, 30 km od granicy z Rosją, uruchomił nocą 17 maja poszukiwania z użyciem śmigłowca. Działo się to 48 godzin po zamknięciu lotniska Helsinki-Vantaa z powodu innego zagrożenia dronowego. W żadnym z tych przypadków drona nie odnaleziono, ale fińskie ministerstwo obrony potwierdziło „wzmocniony nadzór” wzdłuż wschodniej granicy (Yle).

7 maja greccy rybacy znaleźli w jaskini koło Lefkady uzbrojony ukraiński dron morski typu Magura. Maszyna przenosiła ładunki wybuchowe i system łączności Starlink. Minister obrony Nikos Dendias publicznie wskazał, że był to sprzęt ukraiński, i zażądał od Kijowa wyjaśnień. Ukraina oficjalnie zaprzeczyła odpowiedzialności, ale według relacji Sky Greece miała ją przyznać w kontaktach dyplomatycznych poza kamerami (The Toc, Capital.gr).

Ryzyko błędnego przypisania

Największe ryzyko eskalacji tkwi w ustaleniu sprawcy. Ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha przypisał naruszenia przestrzeni powietrznej państw bałtyckich „rosyjskiej wojnie elektronicznej, która celowo przekierowuje ukraińskie drony” (RBC Ukraine). Różnica między zakłócaniem GPS a celowym kierowaniem dronów na obiekty NATO jest zasadnicza. Pierwsze oznacza blokowanie obszaru, drugie zbliża się do aktu wrogiego wobec terytorium Sojuszu.

Od tej różnicy zależy, czy incydenty dronowe pozostaną na poziomie art. 4 traktatu północnoatlantyckiego, który pozwala państwu członkowskiemu zażądać konsultacji, czy zaczną ocierać się o art. 5, czyli klauzulę wspólnej obrony. Symulacja CEPA z kwietnia 2026 r. wskazała, że uruchomienie art. 5 przy hybrydowych incydentach dronowych pozostaje politycznie mało prawdopodobne, ale konsultacje w trybie art. 4 są realnym scenariuszem (CEPA). Na Łotwie rząd już upadł po tym, jak nie udało się przechwycić drona, który uderzył w skład paliw w Rzeżycy (Defense News).

Rumunia i Ukraina negocjują dwustronną tarczę antydronową, obejmującą wspólną fabrykę dronów i transfer ukraińskiego know-how. Finalizacja porozumienia spodziewana jest do sierpnia (Economica.net). Nowy węgierski rząd Tisza wezwał ambasadora Rosji po atakach na Zakarpacie, czego rząd Viktora Orbána nie zrobił ani razu przez cztery lata (Telex). To jednak reakcje dwustronne, improwizowane państwo po państwie. Wspólnej doktryny antydronowej i wspólnych zasad prawnych w NATO nadal nie ma. Dopóki ich brakuje, każde państwo pisze własny regulamin wobec zagrożenia, które granic nie uznaje.