Tanie paczki z nową opłatą UE

Koszyk za 30 EUR na Temu: etui na telefon, słuchawki, T-shirt i para sandałów. Do końca czerwca taka przesyłka podlegała VAT, ale przechodziła przez granicę bez cła. Od 1 lipca każda z tych czterech kategorii towarów oznacza osobną opłatę celną w wysokości 3 EUR. Rachunek rośnie więc o 12 EUR, zanim doliczy się VAT i ewentualne koszty doręczenia (Le Figaro, Senior Actu). Im tańszy koszyk, tym mocniej widać tę zmianę.

Unia zlikwidowała zwolnienie celne dla przesyłek o wartości do 150 EUR sprowadzanych spoza Wspólnoty. W jego miejsce weszła ryczałtowa opłata: 3 EUR za każdy typ produktu w paczce. Komisja Europejska przedstawia ją jako rozwiązanie tymczasowe, które ma obowiązywać do czasu szerszej reformy unii celnej, planowanej około 2028 r. (European Commission, Dutch Customs). KE nie wskazuje firm z nazwy, ale opis problemu prowadzi wprost do platform takich jak Shein, Temu czy AliExpress, które zbudowały w Europie skalę dzięki bezpośrednim wysyłkom z chińskich magazynów (fr.euronews, rp.pl).

Co naprawdę składa się na cenę przy kasie

Nowe cło nie zastępuje dotychczasowych kosztów. Dokłada się do nich.

Pierwszy jest VAT, czyli podatek od sprzedaży naliczany od towarów w każdym państwie UE. Od 2021 r. importowy VAT obejmuje wszystkie przesyłki spoza Unii, niezależnie od ich wartości. Platforma może pobrać go już przy zakupie przez system IOSS, czyli Import One Stop Shop, albo zrobi to przewoźnik przy doręczeniu (EU IOSS).

Drugi koszt to opłata operatora za obsługę formalności celnych. W Holandii PostNL pobiera 10 EUR za standardową odprawę, a 16 EUR przy towarach wymagających dodatkowych deklaracji (PostNL). W Niemczech Deutsche Post/DHL dolicza 7,50 EUR od przesyłki podlegającej cłu (Haufe).

Realna cena składa się więc z kilku warstw: produktu, dostawy, VAT, nowego cła po 3 EUR za kategorię oraz opłaty manipulacyjnej, jeśli platforma nie rozliczyła wszystkiego z góry. Pięć T-shirtów to jedna kategoria, więc jedna opłata 3 EUR. T-shirty i zegarek oznaczają już dwie opłaty. T-shirty, zegarek, buty i zabawka — cztery (European Commission, Law Society of Ireland). Najbardziej narażone są mieszane koszyki z tanimi drobiazgami.

Rada PostNL dla holenderskich klientów dobrze pokazuje lukę w przejrzystości: trzeba sprawdzić, czy przy kasie widnieje informacja „All duties included”. Jeśli jej nie ma, dodatkowy rachunek może przyjść razem z paczką (PostNL).

Kto płaci, kto zyskuje

Argument o uczciwej konkurencji nie jest pozorny. Unijni sprzedawcy działają w pełnym reżimie podatkowym, celnym i regulacyjnym. Platformy spoza UE korzystały natomiast z progu bezcłowego stworzonego dla okazjonalnych zakupów i drobnych przesyłek, a nie dla masowego e-commerce. Niemiecki rząd federalny opisuje reformę jako wyrównanie warunków konkurencji (Bundesregierung). Podobnie oceniają ją niemieckie organizacje handlowe (Handelsblatt).

Ryczałt ma jednak wbudowaną regresywność. Te same 3 EUR inaczej wyglądają przy gadżecie za 5 EUR, a inaczej przy kurtce za 100 EUR. Nie ma unijnych danych pokazujących, kto kupuje takie przesyłki według grup dochodowych, ale największy ciężar najpewniej spadnie na klientów najbardziej zależnych od ultraniskich cen (biznes.wprost.pl).

Platformy już dostosowują model. Z polskich doniesień wynika, że Shein i Temu przenoszą część towarów do magazynów w UE: importują hurtowo, a następnie rozprowadzają produkty już z terytorium Wspólnoty. To pozwala ominąć opłatę naliczaną od pojedynczej paczki (polsatnews.pl). Korzysta na tym europejska logistyka kontraktowa (logistyka.rp.pl), ale jednocześnie utrzymuje się presja na niskie ceny, co osłabia deklarowany cel reformy.

Następny spór: krajowe dopłaty

Włochy planowały własną opłatę krajową w wysokości 2 EUR od przesyłek spoza UE, ale odłożyły jej wejście do października, by nie kumulować jej od razu z unijnym cłem (Il Fatto Quotidiano). Francja zawiesiła podobną opłatę 2 EUR po uruchomieniu rozwiązania unijnego (Le Figaro).

Jeśli rządy wrócą do własnych danin od paczek, klient nie zobaczy jednej unijnej reguły. Zobaczy krajową mozaikę: cło UE, VAT, opłatę przewoźnika i ewentualną dopłatę państwową. Bruksela ujednoliciła samą opłatę celną. Nie ujednoliciła tego, ile konsument ostatecznie zapłaci przy drzwiach.