Europa bez fabryk PAC-3

Pocisk PAC-3 MSE, czyli najważniejszy element systemu Patriot do zwalczania zagrożeń balistycznych metodą bezpośredniego trafienia w cel, powstaje dziś wyłącznie poza Europą. Według Army Recognition wyprodukowanie jednej takiej rakiety zajmuje około 34–36 miesięcy. Tego faktu przemysłowego nie zmieniło spotkanie Wołodymyra Zełenskiego z Donaldem Trumpem 28 lipca, po którym ukraiński prezydent mówił o „dobrym spotkaniu” w sprawie licencji na produkcję Patriotów (Handelsblatt, Le Parisien).

Po rozmowach widać gotowość polityczną, ale nie widać zobowiązań przemysłowych. Publicznie nie pojawił się ani podpisany dokument licencyjny, ani wskazana lokalizacja zakładu, ani uzgodniona roczna skala produkcji. Kontrolę nad PAC-3 MSE mają Lockheed Martin i RTX, właściciel Raytheona. Transfer technologii podlega amerykańskim przepisom ITAR, czyli reżimowi kontroli eksportu uzbrojenia, który wymaga formalnej zgody Waszyngtonu, zanim wiedza produkcyjna trafi za granicę (eCFR ITAR §124.1). W praktyce oznacza to umowę o pomocy technicznej między koncernami a państwem zagranicznym, sprawdzaną i zatwierdzaną przez Departament Stanu. Biały Dom może uruchomić tę procedurę. Nie może jej po prostu ominąć.

Zakłady naprawcze, nie linie produkcyjne

Europa próbuje zmniejszyć zależność od USA, ale na razie robi to na obrzeżach systemu. Najbardziej konkretny krok Niemiec dotyczy pocisków PAC-2 GEM-T. To uzbrojenie nadal przydatne, lecz niższej klasy niż PAC-3, bo nie daje tej samej zdolności niszczenia celów balistycznych przez bezpośrednie trafienie. Wspólne przedsięwzięcie Raytheona i MBDA w Schrobenhausen ma rozpocząć pierwsze dostawy w 2027 r. (UNN).

Osobno Lockheed Martin opisał list intencyjny z Niemcami, Holandią, Polską i Szwecją dotyczący europejskiego centrum serwisowania PAC-3 (Lockheed Martin). Serwisowanie oznacza naprawę, ponowną certyfikację i przywracanie istniejących rakiet do służby. Utrzymuje zapasy w użyciu, ale ich nie powiększa.

Najwyraźniejszą drogę poza amerykańskim łańcuchem dostaw Patriotów pokazuje Francja. Paryż zobowiązał się pożyczyć Ukrainie dwa systemy SAMP/T, czyli francusko-włoską platformę ciężkiej obrony powietrznej, oraz zgodził się na licencyjną produkcję pocisków Aster 30 w Ukrainie (Ukrainian Presidency). Tyle że SAMP/T nie zastąpi pocisków Patriot, które Ukraina zużywa dziś. Taka zamiana wymaga lat, a oba systemy nie mają wspólnych części, oprogramowania ani architektury radarowej.

Rachunek Ukrainy za pociski dochodzi do granic NATO

Ukraińska zależność od amerykańskich pocisków stała się już problemem obrony samego NATO. Holandia przekazała Ukrainie pięć wyrzutni Patriot, radar i pociski, a następnie zamówiła u amerykańskiego producenta nową jednostkę ogniową, aby uzupełnić lukę we własnej obronie (Dutch Defence, Army Recognition). Każda darowizna pochodzi z ograniczonej puli, która chroni także wschodnią flankę Sojuszu. Uzupełnienie zapasów zależy od tej samej amerykańskiej linii produkcyjnej i tego samego tempa dostaw.

Rumunia używa amerykańskich Patriotów nad Morzem Czarnym, czyli w korytarzu, w którym rumuńskie F-16 zestrzeliwały rosyjskie drony naruszające przestrzeń powietrzną NATO (DSCA, Digi24). Dostawy pocisków dla Ukrainy stały się więc częścią zarządzania granicą NATO. Rakiety broniące Kijowa i rakiety osłaniające Konstancę pochodzą z tych samych amerykańskich fabryk.

Od spotkania do kontraktu jest długa droga

Polska zaproponowała w ubiegłym tygodniu wspólną produkcję Patriotów z USA i Ukrainą. Rozmowy w Białym Domu przesunęły tę dyskusję dalej, ale każda taka propozycja wpada w tę samą sekwencję: licencja ITAR, uzgodnienie podziału prac z koncernami, zatwierdzenie lokalizacji zakładu, certyfikacja narzędzi i rozruch produkcji liczony w latach, nie w miesiącach.

Lockheed i RTX potwierdziły, że prowadzone są wstępne rozmowy o produkcji w Europie, ale same opisały je jako rozpoznawcze (Breaking Defense, Defence Industry Europe). Dopóki nie zostanie pokazany podpisany kontrakt, bilans pozostaje prosty: Europa może finansować zakupy Patriotów, przyjmować zakłady naprawcze i zamawiać uzupełnienia w USA. Nie potrafi jeszcze produkować pocisku, którego najbardziej potrzebuje.