Ropa poniżej $80 po umowie o Hormuz

Ropa Brent spadła 16 czerwca poniżej 80 USD za baryłkę, tracąc ponad 5% w dwa dni, po tym jak USA i Iran ogłosiły wstępne porozumienie o zakończeniu działań zbrojnych i ponownym otwarciu cieśniny Ormuz (Bloomberg, The National). Europejskie kontrakty terminowe na gaz taniały chwilami o 5,8% (Straits Times). Rynek obniżył wycenę ryzyka katastrofy. Armatorzy, ubezpieczyciele i ekipy rozminowujące nie mają jednak powodu, by działać w tempie giełdowych ekranów.

Między kontraktami a frachtowcami

Memorandum, które według doniesień ma zostać podpisane 19 czerwca w szwajcarskim Bürgenstock, obejmuje wstrzymanie działań zbrojnych, swobodę żeglugi przez Ormuz, gwarancje nuklearne oraz ramy eksportu irańskiej ropy (Sigmalive, in.gr). Pełny tekst nadal nie został opublikowany. Dopóki nie znamy jego brzmienia, opisywane warunki pozostają deklaracjami, a nie zobowiązaniami możliwymi do egzekwowania.

Rynki terminowe nie czekają na pewność prawną. Wystarczy zmiana prawdopodobieństw, by przeliczyć cenę ryzyka. Mniejsze prawdopodobieństwo długotrwałego zamknięcia Zatoki oznacza niższe ceny energii w kontraktach, a dalej wpływa na hurtowe ceny paliw, oleju napędowego, oleju opałowego i koszty wytwarzania prądu w Europie. EBC, czyli bank centralny strefy euro odpowiedzialny za stabilność cen, uwzględnia takie oczekiwania w prognozach inflacji. Joachim Nagel z EBC ostrzegł jednak 15 czerwca, że Europa nie powinna liczyć na szybką ulgę, bo nawet po otwarciu Ormuzu powrót podaży ropy do poziomów sprzed wojny może potrwać miesiące (Handelsblatt).

Wąskie gardło jest fizyczne. Według analiz żeglugowych w Zatoce lub w jej pobliżu pozostaje około 300 załadowanych i 250 pustych statków. Przez cieśninę przechodzi obecnie około 40 jednostek dziennie, czyli mniej niż połowa przedwojennej normy wynoszącej około 100 (InvestingLive). Niemieckie stowarzyszenie armatorów VDR domaga się gwarancji bezpieczeństwa i jasności w sprawie min, zanim statki wrócą na trasę. Według manager magazin uwięzionych pozostaje 46 statków pod niemiecką banderą, z około 1 000 marynarzy na pokładach. Hapag-Lloyd, największy europejski armator kontenerowy, zakłada co najmniej trzy miesiące do normalizacji operacji.

Ubezpieczenia jako realna przepustka

Tekst dyplomatyczny sam z siebie nie obniża ceny kolejnego rejsu. Składki od ryzyka wojennego wzrosły do 1–4% wartości statku za jeden tranzyt, wobec mniej niż 0,1% przed konfliktem. Dla tankowca wartego 200 mln USD oznacza to dodatkowe 2–8 mln USD za pojedyncze przejście (Lloyd's List). Lloyd's Market Association ujęło sprawę wprost: mniejszy ruch przez Ormuz wynika z obaw o bezpieczeństwo statków i załóg, a nie z braku dostępności ubezpieczeń (LMA). Ubezpieczyciele będą chcieli twardych dowodów, że tory wodne oczyszczono z min i przywrócono system rozdziału ruchu, zanim obniżą składki.

Te koszty nie znikają w chwili, gdy tanieje Brent. Zostają w stawkach frachtowych, kosztach czarteru i końcowych cenach dostarczonej energii. Dlatego część premii za ryzyko nadal obciąża europejskich odbiorców, nawet gdy nagłówki sugerują ulgę.

Europa patrzy, ale nie steruje

Pole manewru UE jest tu ograniczone. Bruksela może koordynować dyplomację z partnerami z Zatoki, kształtować politykę sankcyjną i zachęcać do współpracy morskiej. Nie może jednak poświadczyć bezpieczeństwa szlaku, zmusić Lloyd's do obniżenia składek ani nakazać bankom obsługi płatności za irańską ropę. Giorgia Meloni zadeklarowała, że Rzym jest gotów wziąć udział w defensywnej misji rozminowywania, ale tylko za zgodą parlamentu i po zakończeniu działań zbrojnych w Libanie (Euronews Italia). Między gotowością polityczną a działaniem leżą mandat, zasady użycia siły i dostępność specjalistycznych jednostek.

Osobną barierą są sankcje. Memorandum USA-Iran nie zmienia automatycznie unijnych środków restrykcyjnych. Ich korekta wymaga odrębnej procedury politycznej i prawnej w Radzie UE, gdzie rządy państw członkowskich jednomyślnie decydują o sprawach polityki zagranicznej. Europejskie firmy działające na rynkach dolarowych potrzebują także zgód amerykańskiego OFAC i komfortu po stronie banków, zanim zaczną handlować irańską ropą, niezależnie od decyzji Brukseli.

Rynek już się przesunął. Szlak morski jeszcze nie. Trwała ulga inflacyjna w Europie pojawi się dopiero wtedy, gdy wycena prywatnego ryzyka, fizyczny ruch statków i zgodność prawna dogonią krzywą kontraktów terminowych. Jeśli porozumienie się utrzyma, może to zająć tygodnie. Jeśli tekst rozczaruje, miny pozostaną problemem albo ubezpieczyciele zachowają ostrożność, horyzont przesunie się na miesiące. Piątkowy podpis będzie początkiem dyplomacji; prawdziwy test odbędzie się na wodzie.