Orlen kończy kontrakt LNG z QatarEnergy

Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej poinformował we wtorek, że w cieśninie Ormuz płoną trzy tankowce, a dwa z nich miały uderzyć w miny morskie (Press TV, Anadolu). Dwa niezależne doniesienia z tego samego dnia opisują ataki na statki w regionie. Żadne nie wspomina o minie ani nie wskazuje jednostki, którą — według Iranu — trafiono.

Ta rozbieżność ma znaczenie dla armatorów i ubezpieczycieli: zagrożenia, którego nie da się zidentyfikować, nie sposób rzetelnie wycenić. Europejscy odbiorcy energii odczuli jednak bardziej wymierne skutki jeszcze przed wtorkiem.

Co twierdzi Iran, a czego nie ujawnił

Iran przedstawił dwie wersje wydarzeń. W pierwszym komunikacie podano, że supertankowiec uderzył w minę, a drugi tankowiec stanął w ogniu; nie wyjaśniono, co wznieciło pożar (Press TV, n-tv). Kilka godzin później drugi komunikat dodał, że na wschodzie cieśniny płonie trzeci tankowiec, który miał uderzyć w minę (Anadolu).

Żaden z komunikatów nie podał nazwy statku, jego bandery ani pozycji. Nie poinformowano też o liczbie ofiar. Niemieckie media, które opisały pierwsze doniesienie, zaznaczyły, że nie potrafią go zweryfikować (n-tv).

Co wynika z niezależnych doniesień

UK Maritime Trade Operations (UKMTO), brytyjska służba morska zbierająca zgłoszenia o incydentach i ostrzegająca statki handlowe, odnotowała we wtorek zgłoszenie kapitana niezidentyfikowanego tankowca. Jednostka miała zostać trafiona „nieznanym pociskiem” około 19 mil morskich na północny wschód od Lima w Omanie (UKMTO).

Załoga była bezpieczna, a zgłoszenie nie mówiło o zanieczyszczeniu. UKMTO nie podała nazwy statku, nie wspomniała o minie ani nie wskazała sprawcy.

Drugie doniesienie pochodziło od ADNOC Logistics & Services, emirackiej państwowej grupy żeglugowej. Spółka poinformowała, że po popołudniowym ataku na wodach ZEA, w obrębie Zatoki Perskiej, uszkodzono jeden z jej statków. Nie podała jego nazwy, rodzaju broni ani skali uszkodzeń (ADNOC).

Associated Press informowała, że nie wiadomo, czy doniesienia z Iranu, Omanu i ZEA dotyczą tych samych zdarzeń (AP). Żadne z niezależnych zgłoszeń nie potwierdza irańskich twierdzeń o uderzeniach w miny. Uznanie któregokolwiek z opisanych w nich statków za jedną z trzech jednostek wskazanych przez Iran oznaczałoby dopisanie związku, którego nie potwierdza żadne źródło. Doniesienia nie wykluczają irańskiej wersji, ale opisują inne incydenty.

Kto już ponosi koszty

Przez cieśninę i tak przepływało niewiele statków. Według danych IMF PortWatch w tygodniu kończącym się 8 listopada odnotowano około 3,9 przeprawy dziennie, wobec mniej więcej 85 dziennie w 2025 r. (IMF PortWatch, Overwatts).

Armatorzy, którzy nadal wybierają tę trasę, wykupują dodatkowe ubezpieczenie od ryzyka wojennego, obejmujące rejs przez strefę konfliktu. Pod koniec sierpnia holenderskie stowarzyszenie ubezpieczycieli informowało o składkach wynoszących 3–8% wartości kadłuba, czyli ubezpieczonej wartości statku. Wskazało też, że ubezpieczyciele biorą pod uwagę, czy miny zostały faktycznie usunięte, ile statków przepłynęło bez incydentu i którą trasę wybrano (Verbond van Verzekeraars). Te sierpniowe dane pokazują, od czego zależy cena ubezpieczenia. Potwierdzone uderzenie w minę wpłynęłoby na ocenę stanu szlaku i liczbę bezpiecznych przepraw, dlatego ubezpieczyciele potrzebują ustalić, co wydarzyło się we wtorek. Nie pojawiły się informacje o zmianie składek wprowadzonej tego dnia.

Europejscy odbiorcy gazu odczuli zakłócenia na długo przed najnowszymi doniesieniami. We wtorek Orlen złożył wypowiedzenie jednego z dwóch długoterminowych kontraktów na zakup skroplonego gazu ziemnego (LNG) od QatarEnergy. Umowa obejmowała około 1 mln ton rocznie (Puls Biznesu).

W uzasadnieniu Orlen wskazał wielomiesięczny brak dostaw i przedłużający się stan siły wyższej, czyli klauzulę zawieszającą wykonanie umowy, gdy zdarzenia poza kontrolą jednej ze stron uniemożliwiają dostawę. Spółka nie wspomniała o domniemanych uderzeniach w miny.

Orlen nie jest jedynym poszkodowanym odbiorcą. Włoski Edison informował wcześniej, że zastąpił 27 z 38 zaplanowanych dostaw katarskiego gazu (Edison).

Wtorkowe doniesienia potwierdzają dwa ataki: trafienie pociskiem u wybrzeży Omanu (UKMTO) oraz uszkodzenie emirackiego statku. Nie potwierdzają irańskich twierdzeń o uderzeniach w miny i nie łączą ich z nową zmianą cen w Europie, składek ubezpieczeniowych ani utratą dostaw. Zdarzenia mogą się później okazać powiązane. Na razie koszty zakłóceń w Ormuz widać w wypowiadanych kontraktach i ładunkach kupowanych w zastępstwie, a ten rachunek narastał jeszcze przed wtorkiem.