Parlament broni odszkodowań za opóźnienia

Rodzina, która nie zdążyła na lot w jedną stronę, nie powinna dowiadywać się później na lotnisku, że przepadł także opłacony bilet powrotny. Właśnie takie praktyczne sytuacje są sednem porozumienia o prawach pasażerów lotniczych, które Parlament Europejski zatwierdził 7 lipca 2026 r. Nowe przepisy nie zaczną jednak działać od razu: potrzebna jest jeszcze zgoda Rady UE, publikacja aktu prawnego i 12-miesięczny okres przejściowy (agenda PE, Euronews).

Sens kompromisu jest dość prosty. PE obronił kosztowną dla przewoźników zasadę odszkodowania po trzech godzinach opóźnienia i zakazał części taryfowych pułapek. Linie lotnicze zachowały jednak model taniego biletu podstawowego z płatnymi dodatkami. Spór przesuwa się więc z tekstu prawa do jego egzekwowania.

Spór dotyczył tego, kto płaci

Reforma zaczęła się od propozycji Komisji Europejskiej z marca 2013 r., po czym na lata utknęła w Radzie UE, gdzie rządy państw członkowskich negocjują unijne przepisy. Ministrowie wrócili do sprawy w czerwcu 2025 r., a 7 lipca 2026 r. Parlament zatwierdził kompromis większością 646 głosów przy 12 przeciw i 3 wstrzymujących się (Parlament Europejski, LRT).

Tak długi zastój nie wynikał z technicznych szczegółów, lecz z pytania, kto ponosi koszt zakłóceń w ruchu lotniczym. Organizacje przewoźników i część rządów chciały przesunąć próg odszkodowania z trzech godzin na cztery albo sześć, o czym pisały The Irish Times i Krone. Parlament tę zmianę zablokował.

To ważne, bo zasada trzech godzin jest tym elementem prawa, który pasażer odczuwa bezpośrednio. Porozumienie utrzymuje trzy progi odszkodowań: 250, 400 i 600 EUR. Wynikają one z rozporządzenia 261/2004 oraz późniejszego orzecznictwa i zależą od długości trasy oraz okoliczności zakłócenia (EUR-Lex, LRT).

Słabsza reguła oznaczałaby w praktyce przesunięcie części kosztów z linii lotniczych na opóźnionych pasażerów w tym samym europejskim rynku. Zamiast tego przewoźnicy będą musieli szybciej i jaśniej informować o prawach pasażera, pasażer dostanie dziewięć miesięcy na złożenie roszczenia, a linia lotnicza będzie miała 30 dni na wypłatę albo uzasadnioną odmowę (Parlament Europejski, Fakti).

Co pasażer realnie zyskuje

Najbardziej czytelna zmiana dotyczy zakazu tzw. no-show. Linie nie będą mogły automatycznie anulować odcinka powrotnego tylko dlatego, że pasażer nie poleciał pierwszym rejsem albo go pominął. Le Figaro pokazywał tę praktykę przez koszt kupowania zastępczego biletu w ostatniej chwili.

Porozumienie chroni też możliwość siedzenia dzieci poniżej 14. roku życia obok dorosłego opiekuna bez dodatkowej opłaty i zmusza przewoźników do wyraźniejszego pokazywania kosztów bagażu w trakcie rezerwacji (El País). Nie oznacza to jednak, że każdy pasażer w każdej taryfie dostanie bezpłatną walizkę kabinową.

Tu część nagłówków idzie dalej niż samo porozumienie. Bezpieczniejsza interpretacja jest węższa: pasażer ma mieć co najmniej prawo do bezpłatnego małego bagażu osobistego i lepszą informację o płatnych opcjach bagażowych przed zakupem biletu. Europa Press oraz Observador zwracały uwagę, że umowa nie gwarantuje darmowej walizki w kabinie.

Argument przewoźników nie jest pozbawiony podstaw. Więcej obowiązków dotyczących odszkodowań, zmiany trasy, opieki nad pasażerem, obsługi reklamacji i prezentacji cen może podnieść koszty operacyjne. Część tych kosztów może wrócić w cenach biletów, choć dostępne źródła pokazują na razie ostrzeżenie branży, a nie dowód, które trasy lub grupy pasażerów zapłaciłyby więcej (Euronews ES).

O wartości zdecyduje egzekucja

Parlament wygrał główny spór kosztowy: utrzymał odszkodowania za opóźnienia i usunął praktyki, które pasażerowie odbierali jako pułapki. Linie lotnicze uniknęły jednak pełnej porażki, bo model niskokosztowy zostaje. Podstawowe taryfy mogą pozostać tanie, a bagaż, wybór miejsca i inne dodatki nadal mogą być płatne, o ile cena zostanie pokazana wyraźniej.

Teraz ciężar przechodzi na Radę UE i krajowe organy, które będą wymuszać stosowanie przepisów. Prawo do odszkodowania zostało obronione na papierze. To, czy po zakłóceniu lotu pasażer rzeczywiście zobaczy pieniądze, zależy od egzekucji, a nie od samego komunikatu po głosowaniu.