Polska czeka na decyzję USA o bazie

Polska od miesięcy zabiega o stałą obecność wojsk USA, ale sama baza nie przesądzi o zwiększeniu ich liczebności w Europie. Minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz twierdzi, że Pentagon popiera taki obiekt, a decyzji Białego Domu spodziewa się na początku grudnia (Ministerstwo Obrony Narodowej). W amerykańskim opisie tego samego spotkania o bazie nie ma jednak ani słowa (US Department of War). O znaczeniu ewentualnej decyzji przesądzi to, czy do Polski trafią dodatkowi żołnierze, czy nowe miejsce dostaną jednostki już obecne w Europie.

Dwa opisy jednego spotkania

10 listopada Władysław Kosiniak-Kamysz spotkał się z sekretarzem wojny USA Petem Hegsethem. Polski minister relacjonuje, że zapytał o stałe stacjonowanie wojsk i usłyszał, że sprawy zmierzają w dobrym kierunku. Odebrał to jako poparcie Pentagonu (Ministerstwo Obrony Narodowej). Grudniowy termin to jego prognoza. Żaden amerykański dokument go nie potwierdza.

Amerykański komunikat chwali polskie wydatki na obronność i odnotowuje podpisanie dokumentu o współpracy przemysłów obronnych, ale nie porozumienia w sprawie bazy (US Department of War). POLITICO podało, że projekt nie uzyskał formalnej zgody USA, a Pentagon opisał spotkanie ostrożniej niż strona polska (POLITICO). Milczenie komunikatu nie dowodzi, że temat nie padł za zamkniętymi drzwiami. Dotąd jednak żaden amerykański urzędnik publicznie nie poparł bazy.

Warszawa zabiega o nią od miesięcy. 16 czerwca rząd Donalda Tuska upoważnił ministra obrony do przygotowania oferty obejmującej lokalizację, infrastrukturę, koszty i polskie finansowanie (Monitor Polski). To mandat do negocjacji, nie zawarta umowa. Polska może zaoferować ziemię i pieniądze, ale musi też zgodzić się na lokalizację. O tym, czy trafi tam amerykańska jednostka, zdecyduje administracja Trumpa; na środki na budowę w USA musi zgodzić się Kongres.

Co naprawdę zmieniłaby „stała” baza

W Polsce już działają stałe amerykańskie struktury wojskowe. Należą do nich wysunięta kwatera V Korpusu Wojsk Lądowych, która kieruje amerykańskimi siłami lądowymi w regionie, oraz garnizon Camp Kościuszko w Poznaniu (US Army). Garnizon zapewnia zakwaterowanie, logistykę i administrację jednostkom przechodzącym przez dane miejsce. Ani kwatera, ani garnizon nie oznaczają, że w Polsce na stałe stacjonuje jednostka bojowa.

Większość amerykańskich żołnierzy przybywa do Polski rotacyjnie: po pewnym czasie jedną jednostkę zastępuje kolejna. W tym roku ujawniła się słabość tego modelu. W maju armia USA wstrzymała wysłanie do Polski brygady pancernej liczącej około 4 000 żołnierzy (Defense News).

Kilka dni później, 19 maja, Pentagon zapowiedział, że pozostawi w Europie trzy z tych tymczasowych brygad zamiast czterech (komunikat Pentagonu). We wrześniu Waszyngton potwierdził, że ich liczba spadła z pięciu (To Brief).

Właśnie tu stałe stacjonowanie ma znaczenie. Rotacja może po prostu wygasnąć, jeśli Pentagon nie wyśle kolejnej jednostki, jak pokazał maj. Wycofanie jednostki stacjonującej w Polsce, razem z rodzinami żołnierzy i zapleczem, wymagałoby świadomej i widocznej decyzji. Waszyngton nadal mógłby ją podjąć, trudniej byłoby jednak zrobić to po cichu.

Sam budynek niewiele mówi o liczbie żołnierzy. Jeśli nowa baza pomieści wojska, które i tak rotują przez Polskę, Europa zyska trwalszą obecność, ale nie dodatkowych żołnierzy. Siły bojowe zwiększy dopiero nowa jednostka skierowana do Polski.

Kilku sojuszników zabiega o mniejsze siły

Polska składa ofertę, gdy jej sąsiedzi robią to samo, a USA przeglądają rozmieszczenie wojsk. 10 listopada litewski minister obrony Robertas Kaunas powiedział, że Wilno wkrótce przekaże Waszyngtonowi pakiet propozycji dotyczących długoterminowej obecności wojsk USA (LRT). Prezydent Rumunii Nicușor Dan poinformował, że Bukareszt zaproponował współfinansowanie większej obecności amerykańskich żołnierzy (Calea Europeană).

Żadna ogłoszona decyzja nie przenosi żołnierzy od jednego sojusznika do drugiego. Każdy z tych rządów oferuje pieniądze lub infrastrukturę, by utrzymać zainteresowanie Waszyngtonu, gdy pula tymczasowych brygad USA w Europie się kurczy.

Publicznie wiadomo o polskiej ofercie, przychylnie opisanej rozmowie i amerykańskim dokumencie o współpracy przemysłów obronnych. Nie ma natomiast ogłoszonego zobowiązania USA do budowy bazy. Jeśli Waszyngton zdecyduje w grudniu, powinien wskazać, jakie jednostki obejmie decyzja i skąd zostaną przeniesione. Dopiero wtedy będzie wiadomo, czy Europa zyska dodatkowe siły, czy Polska jedynie stałą lokalizację.