Rheinmetall przejmuje kontrolę nad DOK-ING

Przejęcie 51% udziałów w DOK-ING przez Rheinmetall wygląda na kolejny element europejskiego zbrojeniowego przyspieszenia. Chorwacka firma specjalizuje się w bezzałogowych pojazdach lądowych i robotach do rozminowywania (Hrvatski izvoznici, Rheinmetall). W praktyce pakiet większościowy oznacza zwykle kontrolę nad zarządem, kierunkiem strategicznym i polityką eksportową. Zagrzeb przedstawił transakcję jako początek „europejskiego centrum systemów bezzałogowych”. Tyle że przy układzie 51 do 49 decydujący głos ma Rheinmetall, a w dostępnych publicznie dokumentach nie widać zabezpieczeń, które ograniczałyby tę kontrolę.

Co przejął Rheinmetall

Najważniejszym produktem DOK-ING jest Komodo: ciężka platforma hybrydowa, pomyślana jako modułowa baza dla wsparcia ogniowego, rozpoznania, logistyki i rozminowywania (Biz Srbija). Założyciel firmy Vjekoslav Majetić zachował 49% udziałów. Nowa spółka, działająca pod nazwą Rheinmetall Unmanned Vehicles i z siedzibą w Zagrzebiu, zostaje włączona do grupy, która produkuje już pojazdy opancerzone, amunicję i systemy obrony powietrznej. Innymi słowy: Rheinmetall nie tylko kupił technologię, ale wciąga ją do własnego portfela przemysłowego.

Prezes koncernu Armin Papperger podczas prezentacji w Zagrzebiu zapowiedział stałe inwestycje (tportal.hr). Według niego Rheinmetall co najmniej podwoi dotychczasowe przychody DOK-ING i stworzy nowe miejsca pracy. Chorwackie media poszły dalej, pisząc o setkach milionów euro planowanych nakładów, ale tych kwot nie potwierdzają ani opublikowane dokumenty Rheinmetallu, ani niezależna weryfikacja (Jutarnji list).

Regionalny łańcuch dostaw pod jednym dachem

DOK-ING nabiera właściwego znaczenia dopiero wtedy, gdy zestawić go z obecnością Rheinmetallu w regionie. W Rumunii niemiecki koncern zdobył pakiet kontraktów obejmujących pojazdy, obronę powietrzną i amunicję, szacowany na około 5,7 mld EUR, z dostawami do lat 2028–2030 (DefenseRomania). Sam komponent obrony powietrznej ma wartość ponad 1,4 mld EUR (Adevărul).

Po dodaniu chorwackiej spółki od pojazdów bezzałogowych pojedyncze kontrakty zaczynają układać się w łańcuch dostaw, którym może sterować jeden podmiot. Mechanizm jest prosty: szkolenia, serwis, części zamienne, aktualizacje oprogramowania i standardy certyfikacji wzmacniają pozycję dostawcy, który już jest w systemie. Zmiana dostawcy oznacza ponowne szkolenie załóg, przebudowę logistyki i odtworzenie interoperacyjności. Każdy kontrakt podnosi koszt odejścia przy następnym. Tak powstaje zależność przemysłowo-obronna.

Włochy negocjowały twardziej

Najlepszym punktem odniesienia dla chorwackiej transakcji jest umowa, którą z tym samym Rheinmetallem zawarły Włochy. Gdy Leonardo, włoski narodowy czempion, tworzył z niemieckim koncernem partnerstwo w pojazdach lądowych, wynegocjował spółkę joint venture 50 na 50, formalnie zarejestrowaną w Rzymie i operacyjnie osadzoną w La Spezii. 60% aktywności produkcyjnej ma być realizowane we Włoszech (Leonardo). Chorwacja zgodziła się na układ 51 do 49 na korzyść Rheinmetallu, bez publicznie znanego minimalnego udziału produkcji w kraju i bez ujawnionych zabezpieczeń eksportowych.

Różnica wynika z siły negocjacyjnej. Włochy wniosły do rozmów własnego giganta przemysłowego, istniejące linie produkcyjne i znaczenie polityczne w Brukseli. Chorwacja miała wyspecjalizowaną firmę i presję czasu. Takie warunki przekładają się na strukturę własności. Spółki, w których żadna ze stron nie ma pełnej kontroli, jak francusko-niemiecki KNDS w sektorze systemów lądowych, działają wolniej; jego planowany debiut giełdowy został niedawno przełożony amid wątpliwościami dotyczącymi zdolności przemysłowych (Zonebourse). Przejęcia większościowe zamyka się szybciej.

Kto powinien odpowiedzieć Chorwatom

Publicznie dostępne informacje dobrze tłumaczą, dlaczego Rheinmetall chciał DOK-ING. Nie odpowiadają jednak na ważniejsze pytania: czy własność intelektualna firmy pozostanie realnie zakotwiczona w Chorwacji oraz czy decyzje eksportowe będą zapadać w Zagrzebiu, czy w Düsseldorfie. W materiałach przywołanych w tej sprawie nie pojawiły się publiczne dowody na chorwacką kontrolę inwestycji zagranicznej, czyli procedurę sprawdzania przejęć strategicznych firm przez podmioty zewnętrzne, debatę parlamentarną ani przegląd koncentracji (Rheinmetall).

Europa zwiększa wydatki na zbrojenia. Państwa bez własnego dużego czempiona przemysłowego stają więc przed trudniejszą wersją tego samego wyboru: wejść w sieć produkcji i serwisu budowaną przez jeden koncern albo wynegocjować zabezpieczenia, które utrzymają lokalną kontrolę nad tym, co jest produkowane, sprzedawane i eksportowane. Chorwacki rząd broni określenia „europejskie centrum”. Na razie nie pokazał jednak mechanizmów, które nadawałyby temu określeniu realną treść.