Rumunia znajduje kolejne uzbrojone drony

Na południowo-wschodniej flance NATO problem nie zaczyna się w sali posiedzeń Sojuszu, lecz na morzu: od obiektu, który dryfuje w stronę portu, plaży albo infrastruktury krytycznej. Rumuński minister obrony Radu Miruta ujawnił pięć kolejnych przypadków, w których na morzu znaleziono szczątki dronów i zniszczono je, część z nich nadal z aktywnymi ładunkami wybuchowymi. Według Pressonline czerwcowa eksplozja w porcie w Konstancy przestaje więc wyglądać na jednostkowy incydent, a zaczyna układać się w powtarzalne ryzyko dla państwa, które jest zarazem członkiem UE i NATO.

Mechanizm jest prosty tylko z zewnątrz. Rumuńskie służby muszą taki obiekt odnaleźć, ocenić, czy może eksplodować, zneutralizować go bezpiecznie i ustalić, czy w procedurę trzeba włączyć Kijów. Wszystko to trzeba zrobić tak, by dryfująca broń nie stała się automatycznie kryzysem sojuszniczym.

Jak Konstanca stworzyła schemat

Czerwcowa eksplozja pokazała kolejność zdarzeń. Ukraiński dron morski dotarł do portu w Konstancy i wybuchł. Ukraina ostrzegła Bukareszt około 10–15 minut przed eksplozją, a później określiła incydent jako odosobniony. Według Kijowa kontrolę nad czterema dronami Sargan-3000, wystrzelonymi w pobliżu Sewastopola, miała przerwać rosyjska walka elektroniczna (Agerpres, Romania Observer).

Odpowiedzią Bukaresztu był protokół dwustronny. Miruta formalnie zwrócił się do Ukrainy, by każdy dron wystrzelony na Morzu Czarnym programować tak, aby samozniszczył się przed wejściem na wody rumuńskie (BTA). Pod koniec czerwca zespoły obronne znalazły w pobliżu Rachelu w okręgu Tulcza fragmenty drona z ładunkiem wybuchowym i przeprowadziły kontrolowaną detonację (Agerpres).

Najważniejsze jest tu nie to, kto wydaje komunikaty, lecz kto faktycznie zarządza takim zagrożeniem. Pierwszą linią są rumuńska straż przybrzeżna i saperzy. NATO i UE dają odstraszanie, kanały konsultacji i ciężar dyplomatyczny, ale nie wysyłają pierwszego patrolu rozpoznania minerskiego. Robi to Rumunia.

Bukareszt nie uruchomił art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego, czyli klauzuli pozwalającej każdemu sojusznikowi zażądać konsultacji, gdy uzna, że jego bezpieczeństwo jest zagrożone. Rada Północnoatlantycka nie zebrała się w trybie nadzwyczajnym z powodu tych incydentów (NATO). To była decyzja polityczna. Prezydent Nicusor Dan obarczył Moskwę odpowiedzialnością za szerszy kontekst wojny, ale sam wektor ukraińskich dronów potraktował jako problem technicznego rozgraniczenia działań, nie jako atak na Rumunię (Moldova1). Bukareszt świadomie utrzymuje sprawę poniżej progu formalnej polityki kryzysowej NATO.

Mechanizmy regionalne, rachunki krajowe

Najmocniejsza odpowiedź instytucjonalna powstała dotąd na poziomie regionalnym. 8 lipca Rumunia, Bułgaria i Turcja rozszerzyły mandat swojej Czarnomorskiej Grupy do Zwalczania Min, działającej od lipca 2024 r., o ochronę krytycznej infrastruktury podmorskiej, obok tradycyjnego rozminowywania (Agerpres, BNR). Dowodzenie rotuje co sześć miesięcy między trzema państwami.

Skala pracy jest już duża. Według bułgarskich danych cytowanych przez BNR od 2024 r. na czarnomorskich szlakach handlowych zneutralizowano ponad 150 pływających min. Szczątki dronów i drony morskie są teraz włączane w ten sam porządek operacyjny co klasyczne miny.

Granice tej współpracy dobrze pokazują strukturę kosztów. Nie potwierdzono publicznie wspólnego budżetu. Bułgaria planuje zakup siedmiu okrętów przeciwminowych, aby wypełnić swoją część zobowiązań, co oznacza, że każde państwo finansuje własne zdolności zamiast korzystać ze wspólnej puli (24 Chasa). Do tego dron lecący jest najpierw problemem obrony powietrznej, a dopiero później dryfującym wrakiem. Trójstronna grupa zajmuje się obiektem dopiero wtedy, gdy łańcuch obrony powietrznej już go przepuścił albo nie zatrzymał.

Nierówny rachunek przechwycenia

Rumuński przypadek jest lokalną wersją problemu, z którym mierzy się cała Europa. Wysłanie dwóch myśliwców do przechwycenia jednego taniego drona może kosztować więcej niż sam dron, wynika z analiz związanych z NATO, o których pisał Euronews. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte przedstawił plany ponad 40 mld USD sojuszniczych inwestycji w zdolności antydronowe w ciągu pięciu lat (Deutschlandfunk), a Rumunia przystąpiła do nowej inicjatywy NATO Drone Edge (Agerpres).

Pieniądze są więc zapowiadane. Osobną kwestią pozostaje to, czy przełożą się na sensory, systemy zakłócające i warstwową obronę, zanim kolejny obiekt zostanie wyrzucony na brzeg albo wpłynie w pobliże portu.

Morze Czarne nie stało się kryzysem żeglugowym na miarę Morza Czerwonego, gdzie ataki na statki handlowe podnoszą składki za ryzyko wojenne i zmieniają trasy przewozów. Greckie i bułgarskie badania nie znalazły dowodów, by rumuńskie incydenty podniosły koszty ubezpieczeń albo zmieniły szlaki handlowe. Zagrożenie ma na razie charakter instytucjonalny: dotyczy bezpieczeństwa żeglugi i ochrony infrastruktury, a nie zakłócenia rynku.

Rumunia ponosi ciężar pierwszej reakcji na morski problem szarej strefy. Struktury sojusznicze mogą go omawiać, finansować odpowiedź i wzmacniać odstraszanie, ale nie zatrzymują jeszcze zagrożenia w punkcie kontaktu. Protokoły z Kijowem, trójstronna grupa przeciwminowa i zapowiedzi inwestycji NATO są próbami zasypania tej luki. Żadna z nich na razie jej nie zamyka.