Rumunia zgłasza NATO 40 naruszeń dronowych

Od kiedy Rosja zaczęła atakować ukraińskie porty nad Dunajem, Rumunia odnotowała ponad 40 naruszeń przestrzeni powietrznej (Euromaidan Press). Większość wcześniejszych incydentów przeszła niemal bez echa poza Europą Wschodnią, choć podobne wtargnięcia dronów nad państwami bałtyckimi trafiały na czołówki zachodnich mediów. Ta różnica w uwadze dobrze pokazuje różnicę w poczuciu pilności: Rumunia mierzy się z trwałym zagrożeniem na południowo-wschodnim skraju Sojuszu, ale niewiele zachodnich stolic traktuje je z takim samym niepokojem.

Dwa zdarzenia przebiły się szerzej. 29 maja rosyjski dron Geran-2 uderzył w blok mieszkalny w Gałaczu, raniąc dwie osoby. 5 czerwca ukraiński dron morski, według dostępnych informacji sprowadzony z kursu przez rosyjskie zakłócenia elektroniczne, samodetonował w porcie w Konstancy, co potwierdziło rumuńskie Ministerstwo Obrony. Oba przypadki Bukareszt przedstawił 10 czerwca Radzie Północnoatlantyckiej, czyli najwyższemu organowi politycznemu NATO, w którym decyzje wymagają zgody wszystkich 32 sojuszników. Rumunia wezwała do pilnego wzmocnienia zdolności zwalczania dronów. Sojusznicy zadeklarowali solidarność. Bukareszt oczekuje radarów i systemów zakłócających.

Cztery minuty i brak dobrego wyboru

W Gałaczu rumuńskie systemy śledziły nadlatującego drona, a wojsko poderwało F-16. Problem polegał na tym, że w czasie pokoju decyzja o zestrzeleniu nie jest wyłącznie techniczna. Ograniczenia prawne, ryzyko dla ludności cywilnej i zasady dotyczące użycia ognia w pobliżu ukraińskiej przestrzeni powietrznej zamknęły okno reakcji, zanim pilot mógł oddać strzał. Cała sekwencja trwała kilka minut. W Konstancy słabość była jeszcze bardziej podstawowa: dron morski wpłynął w rejon portu handlowego, wymusił ewakuację cywilów i ujawnił ograniczenia sensorów, których nie projektowano do wykrywania małych obiektów poruszających się bardzo nisko.

Stała misja ochrony przestrzeni powietrznej NATO, w ramach której sojusznicze samoloty strzegą nawzajem swoich granic w czasie pokoju, opiera się na myśliwcach przygotowanych do przechwytywania samolotów, nie tanich dronów lecących blisko terenu. Zintegrowany system obrony powietrznej i przeciwrakietowej NATO (Integrated Air and Missile Defence) dobrze pokrywa średnie i wysokie pułapy. Niżej, wzdłuż całej wschodniej flanki, istnieje luka, którą publicznie przyznał były zastępca sekretarza generalnego NATO Mircea Geoană. Modernizacja radarów i dostawy sprzętu antydronowego nie są spodziewane przed 2027 r.

Ta sama słabość ciągnie się od Morza Czarnego po Bałtyk. 19 maja rumuński F-16 zestrzelił drona nad Estonią; 8 czerwca myśliwce NATO zniszczyły kolejnego nad Łotwą. Państwa frontowe reagują jednak różnie, a te różnice pokazują, jak NATO działa pod presją w praktyce.

Polska buduje sama, Francja jest obecna bez właściwych narzędzi

Polska nie czeka na sojusznicze zakupy. Warszawa rozbudowuje własną sieć radarów i rakiet, zamiast publicznie naciskać na NATO. Program Wisła ma wzmocnić baterie Patriot radarami o obserwacji dookólnej, a Tarcza Wschód zakłada 700 kilometrów umocnień na wschodniej granicy. Polska kalkulacja jest prosta: sprzęt sojuszniczy przyjdzie zbyt późno, więc trzeba zapłacić za zmniejszenie zależności od pomocy awaryjnej. Rumunia, gdzie odłamki i drony uderzają już w budynki mieszkalne, nie ma komfortu takiego horyzontu czasowego.

Francja daje inną lekcję. Paryż utrzymuje w rumuńskiej bazie Cincu około 1 400 żołnierzy, wraz z artylerią, czołgami i systemami obrony powietrznej Mamba (Le JDD). Francuskie Rafale zestrzeliły drona nad Łotwą 8 czerwca, pokazując, że Sojusz potrafi działać szybko, gdy zapada decyzja. W publicznie dostępnych informacjach nie widać jednak francuskiego pakietu antydronowego dla rumuńskiego wybrzeża Morza Czarnego. Wojska są na miejscu, ale nie ma śladu po narzędziach, których Rumunia potrzebuje najbardziej.

Luka, której nikt nie nazwał

Żadne publiczne źródło nie wskazuje, jakie radary, systemy zakłócające lub morskie środki zwalczania dronów trafią do Rumunii, od kogo i w jakim terminie. Jak zauważył El País, systemy wysokiej klasy, takie jak baterie Patriot, nie służą do zestrzeliwania dronów kosztujących kilka tysięcy dolarów. Jeden pocisk przechwytujący Patriot kosztuje miliony; Geran-2 mniej niż używany samochód.

Doradca prezydenta Rumunii Cristian Diaconescu ostrzegł, że odpowiedź ograniczona do komunikatu oznaczałaby, iż sojusznicy nie zrozumieli sytuacji na miejscu. Polityczne zobowiązania NATO pozostają mocne. Zdolność ich egzekwowania wobec nisko lecących dronów, które uderzają dziś w Rumunię, dopiero ma powstać. Różnica w uwadze pogłębia problem: gdy dron wlatuje w przestrzeń państw bałtyckich, europejskie media traktują to jako wydarzenie dotyczące całego Sojuszu; gdy przez miesiące dziesiątki dronów naruszają przestrzeń Rumunii, reakcja jest wolniejsza i cichsza. Zakupy obronne liczy się w latach. Drony przylatują codziennie.