Deficyt Rumunii maleje, wrzesień przynosi wzrost

Od stycznia do września 2026 r. wydatki państwa rumuńskiego przewyższyły dochody o 78,52 mld lei. Rok wcześniej, w tych samych miesiącach, różnica wyniosła 102,47 mld lei — podało ministerstwo finansów (AGERPRES). To realne ograniczenie potrzeb pożyczkowych. Sam wrzesień przyniósł jednak większy deficyt niż rok wcześniej, więc dziewięciomiesięczna poprawa nie wygląda jeszcze na trwałą.

Rządy często podają deficyt jako część PKB, czyli łącznej wartości dóbr i usług wytworzonych w gospodarce w ciągu roku. Taki wskaźnik może spaść dzięki wzrostowi gospodarki, nawet jeśli państwo pożycza tyle samo. W Rumunii zmniejszyła się jednak także sama kwota deficytu: o 23,95 mld lei, czyli 23,4% (Mediafax).

Skąd wzięła się poprawa

Poprawa nie wynikała z ograniczenia wydatków jako całości. Według danych ministerstwa dochody wzrosły rok do roku o 11,8%, a wydatki o 5,5% (Economica.net). Do kasy państwa wpłynęło po prostu więcej, niż z niej wypłynęło.

Jednym ze źródeł wyższych dochodów był VAT, podatek doliczany do większości cen. Ministerstwo wiąże wzrost wpływów z podwyżkami stawek wprowadzonymi ustawą nr 141/2025 (HotNews). Dane pokazują, że państwo zebrało więcej, ale nie rozstrzygają, jaka część podwyżki obciążyła klientów w wyższych cenach, a jaka zmniejszyła marże sprzedawców.

Drugim źródłem poprawy były wydatki na płace. Państwowy fundusz wynagrodzeń zmniejszył się do 122,14 mld lei, o 4,54 mld lei w porównaniu z rokiem poprzednim. Ministerstwo łączy ten spadek z ograniczeniem podwyżek i premii (Profit.ro). Łączna kwota wypłat dla pracowników państwa była niższa, ale z tych danych nie wynika, czy spadły przeciętne wynagrodzenia, czy zmniejszyła się liczba zatrudnionych.

Budżet zasiliły też środki unijne. Zwroty wydatków i dotacje z Brukseli wzrosły o 39,3%, do 48,79 mld lei. Ministerstwo przypisuje część tego wzrostu szybszemu wykorzystaniu unijnego planu odbudowy (Economica.net). Wiele z tych środków finansuje konkretne projekty, a więc wiąże się też z wydatkami. Komunikat nie pokazuje, o ile unijne pieniądze zmniejszyły deficyt po uwzględnieniu tych kosztów.

Wrzesień przyniósł zmianę kierunku

We wrześniu deficyt wyniósł 19,10 mld lei, wobec 16,11 mld lei we wrześniu 2025 r. Kwota ta wynika z odjęcia deficytu za osiem miesięcy od wyniku za dziewięć miesięcy: 59,42 mld lei w tym roku i 86,36 mld lei rok wcześniej (AGERPRES, osiem miesięcy, AGERPRES, dziewięć miesięcy). Przez pierwszych osiem miesięcy Rumunia utrzymywała deficyt wyraźnie poniżej ubiegłorocznego poziomu. We wrześniu przekroczyła go.

Zestawienie za dziewięć miesięcy nie wyjaśnia, skąd wziął się wrześniowy wzrost. Jednym z kosztów, które warto śledzić, są odsetki od długu publicznego. W ciągu dziewięciu miesięcy wyniosły 50,63 mld lei, około 26,8% więcej niż rok wcześniej (HotNews). Mniejszy deficyt ogranicza potrzebę zaciągania nowych pożyczek, ale nie zmniejsza odsetek od już wyemitowanego długu. Dane za dziewięć miesięcy nie pokazują, czy to właśnie odsetki podbiły deficyt we wrześniu. Jeden słabszy miesiąc uzasadnia niepokój, lecz nie dowodzi odwrócenia trendu.

Nie ten wskaźnik ocenia Bruksela

Te dane pokazują przepływy gotówkowe: ujmują pieniądze w chwili, gdy rzeczywiście zmieniają właściciela. Unijne reguły opierają się na rachunkowości memoriałowej, która wykazuje wydatek w chwili powstania zobowiązania, i obejmują cały sektor instytucji rządowych i samorządowych (Eurostat). Według tej metodologii deficyt Rumunii w 2025 r. wyniósł 7,9% PKB. Kraj pozostaje objęty procedurą nadmiernego deficytu, czyli unijnym mechanizmem zobowiązującym państwa do ograniczenia nadmiernego zadłużenia. Termin korekty wyznaczono na 2030 r. (EBC).

Tę samą miarę śledzą kredytodawcy. 2 października S&P utrzymała rating Rumunii na poziomie BBB−, najniższym w kategorii inwestycyjnej — progu wymaganego przez wiele dużych funduszy, by mogły kupować obligacje danego państwa. Agencja pozostawiła perspektywę negatywną, co oznacza możliwość obniżki ratingu. Prognozowała, że w 2026 r. deficyt liczony memoriałowo wyniesie 6,25% PKB (S&P). Tę decyzję opisaliśmy wówczas na łamach To Brief (To Brief).

Dane pokazują, że Rumunia zmniejszyła deficyt gotówkowy wyrażony w lei, mimo wzrostu wydatków. Wyższe wpływy z podatków i mniejszy fundusz płac pozwoliły dochodom rosnąć szybciej niż wydatkom. Wrześniowy wzrost deficytu wskazuje, że poprawa nie jest jeszcze stabilna, a wskaźnik oceniany przez Brukselę i S&P nadal pokazuje dużą lukę.