Rumuńskie F-16 nie otworzyły ognia do drona

Na wschodniej flance NATO sama obecność drona w przestrzeni powietrznej nie przesądza o użyciu broni: trzeba jeszcze ocenić, czy strzał nie zagrozi ludziom na ziemi. 24 września mały bezzałogowiec przez około cztery minuty znajdował się nad Rumunią, po czym rozbił się w pobliżu Solki, w okręgu Suczawa (komunikat MApN). Rumuńskie radary śledziły go jeszcze nad Ukrainą, a z bazy w Borcea wystartowały F-16 (AGERPRES). Piloci nie otworzyli ognia. Pełniący obowiązki ministra obrony Radu Miruță twierdzi, że dron przenosił materiały wybuchowe. Dlatego ważne jest, czy załogi miały bezpieczną możliwość strzału — to pytanie dotyczy wszystkich państw NATO na wschodniej granicy (Adevărul).

Dwa alarmy, jedno przekroczenie granicy

Tej nocy ogłoszono dwa alarmy, ale tylko podczas drugiego dron znalazł się nad Rumunią. Pierwszy nadszedł o 04:41: władze wysłały na telefony alert o dronach na północ od Chilia Veche, w okręgu Tulcza. Ministerstwo obrony poinformowało później, że w tym przypadku żaden bezzałogowiec nie naruszył rumuńskiej przestrzeni powietrznej (AGERPRES). Na ten alarm zareagowały hiszpańskie F-18 patrolujące przestrzeń NATO. Nie brały więc udziału w późniejszym pościgu (RTVE).

Drugi dron nadleciał z Ukrainy w kierunku północnej części okręgu Botoșani. Radary śledziły go podczas przekraczania granicy, a mieszkańcy okręgów Botoșani i Suczawa otrzymali alert o 06:26 (AGERPRES). Dron spadł w pobliżu Solki; nikt nie ucierpiał, nie doszło też do zniszczeń ani pożaru (komunikat MApN).

Miruță powiedział telewizji Antena 3, że był to dron rosyjskiej konstrukcji. Według ministra ładunek wybuchowy odłączył się tuż przed upadkiem maszyny i eksplodował w powietrzu, około 30 metrów od miejsca jej rozbicia (Adevărul). Nie opublikowano wyników badań laboratoryjnych, więc informacja o ładunku pozostaje wstępną relacją ministra.

Dlaczego piloci nie otworzyli ognia

Miruță wskazał dwa warunki zestrzelenia: strzał nie może zagrozić ludziom na ziemi, a pocisk nie może opuścić rumuńskiej przestrzeni powietrznej (Adevărul). To przekonujące uzasadnienie ostrożności. Zagrożeniem jest zarówno dron z ładunkiem, który spada na wieś, jak i rakieta, która chybia. Krótki odcinek lotu nad Rumunią, blisko granicy, mógł też zostawić pilotom niewiele czasu na znalezienie bezpiecznego toru strzału.

Ocena należała do władz w Bukareszcie. NATO-wski system ochrony przestrzeni powietrznej, w ramach którego myśliwce pozostają w gotowości do obrony państw sojuszu, zapewnia wspólny obraz sytuacji radarowej i pomaga koordynować reakcję. O użyciu rumuńskich samolotów nad Rumunią decyduje jednak samo państwo (NATO). Rumunia korzystała już z tej możliwości: w lipcu jej samoloty zniszczyły drona nad niezamieszkanym terenem w pobliżu Padiny (Romania Insider). Pokazuje to, że Rumunia potrafi podjąć decyzję o strzale. Nie dowodzi jednak, że w pobliżu Solki dało się strzelać bezpiecznie.

Chronologia, której ministerstwo nie ujawniło

Ostrzeżenie radarowe, godzina startu myśliwców i bezpieczna okazja do strzału to trzy różne rzeczy. Ministerstwo potwierdziło tylko pierwszą: nie podało, kiedy wystartowały F-16 ani gdzie znajdowały się podczas przekraczania granicy przez drona (komunikat MApN). Nie wyjaśniło też, kto mógł wydać pilotom rozkaz otwarcia ognia.

Polska próbowała skrócić przynajmniej czas oczekiwania na zgodę. 17 września wiceminister obrony Cezary Tomczyk powiedział, że dowódca wydał wcześniej warunkowy rozkaz zestrzelenia. Dzięki temu piloci nie musieli prosić o zgodę, gdy dron dotarł do granicy (RMF24). Taki rozkaz skraca procedurę decyzyjną, ale nie zapewni bezpiecznego toru pocisku nad zamieszkanym terenem, jeśli dron nie stworzy okazji do strzału.

Na podstawie dostępnych informacji nie sposób stwierdzić, czy rumuńscy piloci mieli bezpieczną okazję do strzału i z niej nie skorzystali, czy też takiej okazji nie było. Warunki wskazane przez ministra wyjaśniają, dlaczego mogli wstrzymać ogień, ale potwierdzić to może dopiero pełna chronologia zdarzeń. Ministerstwo Miruțy powinno podać trzy informacje: kiedy dron przekroczył granicę, kiedy się rozbił i gdzie w ciągu tych czterech minut znajdowały się F-16 (komunikat MApN).