Rumunia utrzymuje rating, budżet utknął

2 października 2026 r. S&P Global Ratings utrzymała rating Rumunii na poziomie BBB−, najniższym w kategorii inwestycyjnej, i pozostawiła negatywną perspektywę. To formalny sygnał, że rating może zostać obniżony (BURSA). O jeden stopień niżej obligacje rumuńskiego rządu trafiłyby do kategorii spekulacyjnej, potocznie nazywanej śmieciową. Inwestorzy, których zasady pozwalają kupować wyłącznie papiery o ratingu inwestycyjnym, musieliby z nich zrezygnować. S&P zakłada, że partie utworzą rząd zdolny uchwalić budżety, które będą dalej ograniczać deficyt w 2027 i 2028 r. Ostrzega zarazem, że przedłużający się impas, blokujący takie działania, może doprowadzić do obniżki (News.ro). W tym tygodniu parlament odrzucił kolejną próbę powołania takiego rządu.

Postęp widoczny już dla S&P

Za utrzymaniem ratingu przemawia deficyt, który nadal malał za rządów pełniących obowiązki. W pierwszych ośmiu miesiącach 2026 r. deficyt kasowy, czyli różnica między wpływami państwa a jego wydatkami, spadł do 2,89% PKB z 4,51% rok wcześniej (Digi24).

To wynik za część roku. S&P ocenia cały rok na podstawie szerszej miary stosowanej w unijnych regułach fiskalnych: obejmuje ona cały sektor publiczny i inaczej ujmuje płatności. Według prognozy agencji deficyt spadnie z 7,9% PKB w 2025 r. do 6,25% w tym roku, a do 2028 r. osiągnie 5,0% (Agerpres, BURSA). Wynik po ośmiu miesiącach pokazuje już osiągnięty postęp. Późniejsze wartości są prognozą i zależą od tego, czy kolejne budżety ją zrealizują.

Część oszczędności pochłaniają odsetki. Od stycznia do sierpnia państwo zapłaciło 42,05 mld lei, o 26,7% więcej niż rok wcześniej (Știrile ProTV). Każdy lej przekazany posiadaczom obligacji nie może trafić na szkoły, drogi ani wynagrodzenia. Aby osiągnąć ten sam cel dotyczący deficytu, rząd musi więc głębiej ciąć inne wydatki.

Kredytodawcy już wcześniej zaczęli żądać wyższej premii za pożyczanie państwu. Rentowności obligacji dziesięcioletnich, czyli oprocentowanie, jakiego inwestorzy oczekują w zamian za udostępnienie środków, wzrosły w ciągu dwóch tygodni przed decyzją do najwyższego poziomu w 2026 r., podał Reuters 1 października (Reuters via Yahoo Finance). Wyższe rentowności podnoszą koszt nowego długu, gdy państwo pożycza na spłatę zapadających obligacji. Nie tłumaczą jednak tegorocznego rachunku odsetkowego, który dotyczy głównie długu zaciągniętego wcześniej. S&P ogłosiła decyzję w piątek wieczorem, więc rynki jeszcze na nią nie zareagowały.

Budżet bez większości

30 września parlament odrzucił gabinet Siegfrieda Mureșana: poparło go 182 posłów, o 51 mniej niż wymagane 233 (AGERPRES). Socjaldemokraci wstrzymali się od poparcia, a ich lider Sorin Grindeanu zapowiedział gotowość do rozmów o rządzie o innym kursie gospodarczym (Gândul).

Rumuńska ustawa o finansach publicznych wyznacza rządowi 15 listopada jako termin przekazania parlamentowi projektu budżetu na kolejny rok (Law 500/2002). Chodzi o złożenie projektu, a nie jego uchwalenie. To jednak pierwszy termin, przy którym partie pokażą, czy ktokolwiek potrafi zebrać głosy potrzebne do przyjęcia budżetu. Rząd pełniący obowiązki może zapewnić ciągłość działania państwa, ale bez większości nie uchwali nowego budżetu.

Impas już kosztuje. Ilie Bolojan mówił, że Rumunia straciła około 770 mln EUR z unijnych funduszy na odbudowę, powiązanych z zablokowaną ustawą o wynagrodzeniach w sektorze publicznym (HotNews).

Kto poniesie koszty oszczędności

S&P przewiduje, że budżet na 2027 r. ograniczy wydatki inwestycyjne, a podwyżki płac w sektorze publicznym i emerytur będą umiarkowane (News.ro). Z tych wydatków finansuje się między innymi szpitale, drogi i kolej. Ich ograniczenie uderza najpierw w firmy budowlane, a z czasem także w ludzi, którzy mieliby korzystać z nowych inwestycji.

Ostrożniejsze podwyżki bezpośrednio odczują gospodarstwa domowe. Co roku państwo ustala skalę waloryzacji, czyli podwyżek emerytur i płac w sektorze publicznym. Jeśli są niższe od inflacji, emeryci i pracownicy państwowi mogą kupić mniej za ten sam dochód. Gdyby przyjęto budżet zgodny z takim założeniem, znaczna część kosztów dostosowania spadłaby na te grupy. Żadnego pakietu jeszcze nie przegłosowano, więc podział obciążeń pozostaje otwarty.

S&P utrzymała rating Rumunii, opierając się na dwóch przesłankach: deficyt już się zmniejszył, a porozumienia budżetowego wciąż nie ma. Prognozy dotyczące jego dalszego spadku nie są wynikami. Zależą od tego, czy partie negocjujące z prezydentem Nicușorem Danem uzgodnią, kto poniesie koszty kolejnych oszczędności. Jeśli się nie porozumieją, konsekwencją może być obniżenie ratingu, przed którym ostrzega negatywna perspektywa S&P.