Drony nad Rumunią odsłoniły lukę NATO

O 01:27 13 sierpnia rumuński radar wojskowy wykrył pięć obiektów powietrznych w rejonie Izmaiłu, ukraińskiego portu nad Dunajem położonego naprzeciw Rumunii. W tym samym czasie Rosja atakowała obwód odeski. W ciągu kilku minut system RO-ALERT, czyli rumuńska sieć ostrzegania ludności przez telefony komórkowe, wysłał alerty do mieszkańców północnej części okręgu Tulcza, a z baz wystartowały dwa F-16 (Agerpres). Jeden z obiektów miał przez około 10 minut znajdować się w rumuńskiej przestrzeni powietrznej w pobliżu Pardiny, po czym zawrócił nad Ukrainę (Mediafax). Był to pierwszy z trzech alarmów, z którymi Rumunia musiała poradzić sobie tego dnia przed zmrokiem.

Hiszpańskie myśliwce, trzy minuty

Popołudniowy incydent wciągnął w reakcję drugie państwo NATO. O 15:17 rumuński radar wykrył kolejny obiekt. O 15:20 z bazy Mihail Kogalniceanu wystartowały dwa hiszpańskie F-18, działające w ramach wzmocnionego Air Policing NATO, czyli sojuszniczych patroli myśliwskich nad bardziej narażonymi odcinkami wschodniej flanki (Infobae/EFE, La Vanguardia). Obiekt miał przekroczyć rumuńską przestrzeń powietrzną około 3,5 km na południowy wschód od Chilia Veche. Alarm odwołano o 16:28 (European Pravda).

Hiszpania nie reagowała doraźnie. Jej obecność była częścią zaplanowanej rotacji: siedem F-18 i około 200 żołnierzy przybyło do Rumunii na początku sierpnia na cztery miesiące. Hiszpański sztab generalny opisywał zadanie jako monitorowanie, identyfikowanie i przechwytywanie nietypowej aktywności powietrznej, z możliwością neutralizacji celu, jeśli będzie to konieczne (EMAD, El Español). Trzy minuty od wykrycia do startu pokazują, że dyżury bojowe działają. Z publicznych komunikatów nie wynika jednak, co stało się później: ani Hiszpania, ani NATO nie potwierdziły, czy myśliwce przechwyciły, rozpoznały lub zwalczyły obiekt.

Szczątki na brzegu, ślepe pola w radarach

Tego samego dnia władze ewakuowały plażę w Costinesti nad Morzem Czarnym po tym, jak przy linii wody zauważono podejrzany przedmiot. Wojskowi nurkowie saperzy uznali go za fragment drona bez ryzyka wybuchu (HotNews, AGERPRES). Dalej od brzegu rumuńscy nurkowie wojskowi zniszczyli dwa drony znalezione w wyłącznej strefie ekonomicznej Rumunii, czyli na morskim obszarze, gdzie państwo nadbrzeżne kontroluje zasoby i infrastrukturę. Było to w rejonie Neptun Deep, największego rumuńskiego projektu gazowego na Morzu Czarnym. Zanim Bukareszt uznał obiekty za rosyjskie, sprawdził sprawę z Ukrainą, która potwierdziła, że nie były to ukraińskie drony (STVR, 15min).

Przypadek Bułgarii pokazuje, dlaczego same myśliwce nie rozwiązują problemu. 8 sierpnia dron przeleciał z Rumunii do bułgarskiej przestrzeni powietrznej, nie wykryły go ani radary obu państw, ani południowe centrum operacji powietrznych NATO. Obiekt eksplodował w pobliżu wsi Kardam, około 200 metrów od stacji kompresorowej na gazociągu transbałkańskim (Nova, Euronews България). Infrastruktura nie została uszkodzona. Według wstępnej oceny Bułgarii był to prawdopodobnie ukraiński dron-wabik, a nie rosyjska broń. Wniosek jest prosty: małe, wolne i nisko lecące obiekty prześlizgują się przez klasyczne systemy radarowe.

Czego nie naprawia szybki start

Jak pisaliśmy po potępieniu przez Radę Północnoatlantycką NATO rosyjskich naruszeń przestrzeni powietrznej Polski i Rumunii (To Brief), język Sojuszu stał się twardszy. NATO nie przeszło jednak od potępienia do konsultacji na podstawie art. 4, który pozwala każdemu państwu członkowskiemu formalnie zgłosić zagrożenie bezpieczeństwa, ani tym bardziej do art. 5, czyli mechanizmu zbiorowej obrony (NATO). Litewski minister obrony Robertas Kaunas opisał praktyczną lukę na wschodniej flance: radary, czujniki akustyczne i kamery graniczne istnieją, ale nie tworzą jednego systemu, który łączy wykrycie z reakcją (15min). Polska po własnym niedawnym naruszeniu przestrzeni powietrznej zapowiedziała szybsze ostrzeganie ludności SMS-ami (Gazeta.pl).

Rumuńskie alarmy z 13 sierpnia dowiodły, że NATO potrafi wykrywać zagrożenia i szybko podrywać dyżurne samoloty. Nie dowiodły, że Sojusz umie konsekwentnie identyfikować, śledzić i przypisywać małe drony, zanim ich szczątki znajdą się na plaży albo zanim przelecą niezauważone przez przestrzeń powietrzną dwóch państw. Tę lukę można zamknąć dopiero przez integrację sensorów na poziomie NATO, a nie przez osobne zakupy kamer i czujników akustycznych w poszczególnych stolicach. Część działań operacyjnych zapewne pozostaje niejawna, ale polityczne ryzyko jest już widoczne.