Firma za RUB 10 000 przejmuje czterech gigantów

10 września 2026 r. Andriej Kriuszkin został dyrektorem generalnym L.E.V. Management. Spółka została zarejestrowana w Moskwie w październiku 2024 r., a jej kapitał zakładowy wynosił 10 000 RUB. Wcześniej Kriuszkin był pierwszym zastępcą szefa departamentu migracji rosyjskiego MSW (Ecomhub). W przeanalizowanych źródłach nie ma informacji, kto jest ostatecznym właścicielem L.E.V.

Tydzień po jego nominacji Władimir Putin podpisał dekret nr 661. Na jego mocy rosyjskie spółki zależne Nestlé, Auchan, następcy Leroy Merlin, czyli Lemana Pro, oraz grupy logistycznej FM Logistic trafiły pod tymczasowy zarząd L.E.V. (TKS). Kriuszkin może teraz głosować akcjami i udziałami, powoływać zarządy oraz kontrolować budżety spółek operacyjnych należących do francuskich, szwajcarskich i niemieckich grup.

Jak Rosja oddziela własność od kontroli

„Tymczasowy zarząd” to rosyjskie narzędzie prawne, które odbiera zagranicznej spółce wszystkie uprawnienia decydujące o praktycznej wartości własności. Europejska spółka matka pozostaje wpisana do rejestru udziałowców, ale administrator przejmuje prawa głosu, miejsca w organach spółki, strategię handlową i decyzje dotyczące wypłaty zysków (Kremlin, Consultant Plus). Udziału, którego nie można wykorzystać do głosowania, zarządzania ani sprzedaży, nie da się skutecznie traktować jak własności.

Dekret objął firmy znajdujące się w różnej sytuacji. Auchan i Nestlé nadal prowadziły działalność w Rosji (MarketScreener). Groupe Adeo ogłosiła w 2023 r. przekazanie sieci Leroy Merlin lokalnemu kierownictwu i zmianę jej nazwy na Lemana Pro. Podobnie postąpiła FM Logistic. Wskazane w dekrecie rejestry własności nadal wykazywały jednak zagraniczne spółki holdingowe jako udziałowców (Reuters via Investing.com). Ogłoszone wyjście z rynku nie oznaczało więc zakończenia procesu.

Dwa wcześniejsze przypadki, ten sam rezultat

Dotychczasowe przypadki tymczasowego zarządu kończyły się albo politycznie sterowaną sprzedażą po mocno zaniżonej cenie, albo trwałym pozbawieniem właściciela kontroli. Żaden europejski właściciel nie wyszedł z takiej operacji bez strat.

Rosyjski biznes mleczarski Danone trafił pod kontrolę państwa w lipcu 2023 r. Moskwa powierzyła jego prowadzenie bratankowi Ramzana Kadyrowa, a następnie zatwierdziła sprzedaż firmie powiązanej z tą samą siecią polityczną. Danone sfinalizował transakcję w maju 2024 r. i odpisał około 1,2 mld EUR. Odpis odzwierciedlał różnicę między wartością rosyjskiego biznesu wykazywaną wcześniej w księgach a kwotą odzyskaną przy sprzedaży (Danone, Swissinfo).

Fiński Fortum i niemiecki Uniper pokazują drugi możliwy scenariusz. Ich rosyjskie spółki wytwarzające energię nadal pozostają pod państwowym zarządem. Spółki matki odpisały łącznie około 1,7 mld EUR i przestały uwzględniać te aktywa w swoich skonsolidowanych sprawozdaniach (Fortum, EPRussia). Po kilku latach żadna z nich nie odzyskała pieniędzy.

Rosyjskie przepisy wymagają, by zatwierdzeni nabywcy płacili nie więcej niż wartość rynkowa pomniejszona o co najmniej 50%, jak wynika z analizy obowiązkowych zasad wyjścia z rynku przygotowanej przez Rödl & Partner (Rödl & Partner). Nabywca dostaje działający biznes za połowę jego wartości, a europejski sprzedający ponosi koszt tej różnicy.

Co wciąż pozostaje niewiadomą

Mechanizm został już sprawdzony w praktyce: tymczasowy zarząd przekazuje kontrolę, rosyjskie władze wskazują nabywcę i cenę, a zagraniczny właściciel odpisuje stratę. Przyszłość Nestlé, Auchan, Lemana Pro i FM Logistic nie jest jeszcze przesądzona, ale wszystkie wcześniejsze przypadki prowadzą do podobnego wniosku.

Nie wiadomo natomiast, czy cztery nowe cele zostaną wystawione na sprzedaż nawet po zaniżonej cenie, czy też dołączą do Fortum i Unipera, pozostając w bezterminowym zawieszeniu. Nestlé poinformowało, że „ocenia wpływ” dekretu (MarketScreener). Auchan nie wydał publicznego komentarza. Objęte decyzją firmy pochodzą z Francji, Szwajcarii i Niemiec, ale każda z nich prowadzi negocjacje dotyczące wyjścia z Rosji osobno. Nie ma wspólnych europejskich zasad, które pozwalałyby odzyskać utraconą wartość.

Praktyczne znaczenie dekretu jest jasne. Tymczasowy zarząd przestał być wyjątkową reakcją. Stał się rutynowym narzędziem, po które Moskwa sięga, gdy uznaje, że formalna własność europejskiej firmy przestała być użyteczna jako karta przetargowa.