Rosja przyspiesza pozew przeciw Euroclear

Sąd w Moskwie nadał 27 maja rygor natychmiastowej wykonalności roszczeniu rosyjskiego banku centralnego wobec Euroclear, brukselskiej instytucji rozliczającej większość transgranicznych transakcji papierami wartościowymi w Europie. Chodzi o 18,2 bln rubli, czyli ok. 217 mld EUR (The Moscow Times). Decyzja omija zwykłą ścieżkę odwoławczą i pozwala Rosji żądać natychmiastowej zapłaty.

Euroclear odrzucił jurysdykcję Moskwy, wskazując, że roszczenia „nie są uznawane w prawie UE” (Meduza). Poza Rosją wyrok ma jednak niewielkie znaczenie praktyczne. Moskwa nie ma z Belgią dwustronnej umowy o wykonywaniu takich orzeczeń, a aktywa Euroclear znajdują się w UE, więc Rosja nie ma prostego mechanizmu ich zajęcia (HCCH Status Table).

Znaczenie tej decyzji jest inne: dokłada ona niepewność prawną do sprawy, która i tak jest już politycznie i finansowo splątana. A ta niepewność działa na korzyść Moskwy.

Cicha renta Belgii

Euroclear przechowuje 200 mld EUR zamrożonych rosyjskich aktywów, czyli 93% wszystkich takich aktywów w UE (Belga News Agency). Same odsetki od tych środków są ogromne: 6,9 mld EUR w 2024 r. i 5 mld EUR w 2025 r., już po obniżkach stóp przez EBC, czyli bank centralny strefy euro (Euroclear 2025 Results, VRT NWS).

Większość tych pieniędzy przejmuje UE przez 99,7-procentową składkę od nadzwyczajnych zysków Euroclear z zamrożonych aktywów. Do Ukrainy trafiło dotąd ok. 6,6 mld EUR (compensation.com.ua). Belgia zatrzymuje jednak podatek dochodowy od tej nadwyżki. Według pięciu unijnych dyplomatów cytowanych przez RBC Ukraine w samym 2024 r. było to ok. 1,7 mld EUR. Te pieniądze trafiają do belgijskiego budżetu, nie do Kijowa.

Dlatego obecny stan rzeczy ma dla Belgii i Euroclear wymierną wartość: aktywa pozostają zamrożone, odsetki płyną, podatki są pobierane. Pełna konfiskata kapitału, za którą opowiadają się Holandia, Polska i państwa bałtyckie, zakończyłaby ten strumień dochodów. Premier Belgii Bart De Wever żąda od UE „nieograniczonych gwarancji finansowych” przed rozmową o konfiskacie, co w praktyce jest warunkiem trudnym do spełnienia (EU Today).

Pozwy jako mgła prawna

Moskwa prowadzi równoległe postępowania, których celem jest zagęszczenie niepewności. Obok niewykonalnego poza Rosją wyroku moskiewskiego sądu bank centralny Rosji złożył dwie skargi do Sądu UE w Luksemburgu. Pierwsza dotyczy rozporządzenia z grudnia 2025 r., które zamroziło aktywa bezterminowo. Druga kwestionuje regulację z lutego 2026 r., przekierowującą odsetki na rzecz Ukrainy (Courthouse News, Kyiv Independent). Orzeczeń nie należy oczekiwać przed końcem 2027 r.

Szanse powodzenia tych spraw są niewielkie. Ich funkcją jest opóźnienie. Każdy nierozstrzygnięty pozew daje ostrożniejszym państwom UE kolejny argument, by nie podejmować decyzji o konfiskacie kapitału.

Prawdziwa erozja jest matematyczna

Stopa depozytowa EBC, czyli oprocentowanie jednodniowych depozytów banków komercyjnych w banku centralnym i punkt odniesienia dla krótkoterminowych stóp w strefie euro, wynosi dziś 2,00%. W szczycie było to 4,00% (ECB). Każda obniżka o 25 punktów bazowych zmniejsza roczne odsetki od zamrożonych aktywów o ok. 485 mln EUR.

Program pożyczkowy G7 ERA o wartości 50 mld USD, czyli mechanizm kredytów dla Ukrainy spłacanych z odsetek od zamrożonych rosyjskich aktywów, zakładał, że te wpływy pozostaną wysokie (White House ERA briefing). Przy obecnym poziomie stóp roczny dochód spadł już o połowę wobec 2024 r.

Jeśli w razie spowolnienia gospodarczego stopy spadną dalej, UE stanie przed niewygodnym wyborem: wyemitować więcej wspólnego długu, czemu sprzeciwia się Holandia, albo sięgnąć po kapitał zamrożonych aktywów, co blokuje Belgia. Rosja nie musi wygrać w sądzie. Wystarczy, że Europa będzie dalej spierać się sama ze sobą, podczas gdy odsetki będą topnieć.