Rosja ostrzega cudzoziemców, Czesi zostają w Kijowie

3 października rosyjskie MSZ ostrzegło cudzoziemców, w tym personel dyplomatyczny, przed pobytem na Ukrainie i podróżami do tego kraju. Zapowiedziało też dalsze „masowe uderzenia odwetowe” na Kijów i inne miasta (TASS, Reuters). Ostrzeżenie padło w tygodniu, w którym rosyjskie drony uderzyły w dwa mosty łączące oba brzegi Kijowa (Kyiv Independent, CityNews/AP). Moskwa może ostrzegać, ale o pozostaniu personelu w Kijowie decydują rządy, które go tam wysłały.

Co dokładnie powiedziała Moskwa

Część nagłówków sugerowała, że Rosja wezwała dyplomatów do opuszczenia Kijowa (Polskie Radio). Nowe ostrzeżenie dotyczyło jednak całej Ukrainy. Kijów pojawił się w zdaniu przypominającym, że Moskwa już wcześniej wzywała cudzoziemców i dyplomatów do opuszczenia miasta (Reuters).

Ministerstwo przedstawiło komunikat jako powtórzenie wcześniejszego stanowiska. Powołało się na własny komunikat z 25 maja i briefing wiceministra spraw zagranicznych Michaiła Galuzina, który odbył się dwa dni później (TASS). Sobotni tekst przypominał więc stanowisko ogłoszone wcześniej, a nie rozpoczynał nową politykę.

Komunikatu opublikowanego na stronie ministerstwa nie podpisał żaden konkretny urzędnik. Rosja twierdzi w nim, że atakuje „obiekty wojskowe” w odpowiedzi na ukraińskie uderzenia wymierzone w rosyjskich cywilów (Interfax). Nie wskazano daty, użytej broni ani celu. Przywołane tu relacje nie potwierdzają, że zaatakowane obiekty miały charakter wojskowy.

Nie udało nam się pobrać oryginalnej strony rosyjskiego MSZ. Nie wiadomo więc, o której opublikowano komunikat ani czy pojawił się przed sobotnim atakiem, czy po nim.

Mosty pod ostrzałem

Ataki już zmieniały codzienne życie w Kijowie. Od 1 października rosyjskie drony wielokrotnie uderzały w Most Południowy. Przeprawa ma sześć pasów ruchu, a przez Dniepr prowadzi nią także zielona linia metra (Yle).

Zamknięcie mostu skierowało autobusy i samochody na pozostałe przeprawy w mieście. Jak opisywaliśmy we wcześniejszym materiale, mer Witalij Kliczko określił sytuację jako poważną (To Brief).

W sobotę rano trafiony został kolejny most, Most Północny. Rosyjski atak uszkodził jego nawierzchnię i linie trolejbusowe (CityNews/AP). Uderzenia w przeprawy łączące obie części Kijowa utrudniają mieszkańcom przemieszczanie się, niezależnie od deklarowanego przez Moskwę celu.

Decyzja należy do poszczególnych rządów

Moskwa nie może nakazać zagranicznej ambasadzie opuszczenia Ukrainy. Każdy rząd, który wysyła tam dyplomatów, sam decyduje, czy personel pozostanie na miejscu, przeniesie się czy ograniczy działalność. Europejskie stolice muszą ocenić, jak duże zagrożenie stwarzają ataki dla ich pracowników. Rosyjska opinia o tym, gdzie powinni przebywać, nie rozstrzyga tej kwestii.

Czeski rząd publicznie zajął stanowisko. Rzecznik MSZ Adam Čörgő powiedział, że pracownicy ambasady pozostają w Kijowie, a rosyjskie ostrzeżenia tego rodzaju nie są niczym nowym. Dodał, że ewentualne dalsze działania będą podejmowane zgodnie z wewnętrznymi procedurami kryzysowymi ministerstwa (Novinky).

Ukraińskie MSZ przedstawiło swój obraz sytuacji dzień przed rosyjskim ostrzeżeniem. Rzecznik Heorhij Tychyj powiedział wówczas, że żadna zagraniczna misja nie poinformowała Ukrainy o planach przeniesienia (ZN.ua). Jego wypowiedź padła przed komunikatem Moskwy, nie pokazuje więc, jak placówki zareagowały na ten komunikat.

Sprawdziliśmy również źródła rumuńskie, francuskie i węgierskie, ale nie znaleźliśmy informacji o nowej publicznej decyzji tych rządów. Niczego nie ogłosiła też unijna delegatura w Kijowie. Milczenie nie dowodzi, że wewnątrz placówek nic się nie zmieniło. Oznacza tylko, że żaden z tych rządów nie poinformował o tym publicznie.

Ostrzeżenie powtórzyło stanowisko Moskwy ogłoszone po raz pierwszy w maju. Nie zamknięto żadnej ambasady i nie zmieniły się zasady rozstrzygające, kto podejmuje decyzję. Zmieniła się sytuacja w terenie: drony uszkodziły w tym tygodniu mosty łączące Kijów, a mieszkańcy musieli korzystać z innych przepraw. Jak dotąd jedyną udokumentowaną publicznie odpowiedzią europejskiego rządu jest decyzja Pragi, by pozostawić dyplomatów na miejscu.