Rosyjski olej napędowy: licencja bez dostaw

Donald Trump obiecał dostawy rosyjskiego oleju napędowego do USA, a Waszyngton i Moskwa otworzyły po jednym odcinku drogi do ich realizacji. Żadnego transportu niezależnie nie potwierdzono, mimo to po zapowiedzi Trumpa kontrakty terminowe na olej napędowy w USA potaniały o prawie 5% (Reuters). Europejski zakaz importu rosyjskiego diesla nadal obowiązuje, a amerykańskie przepisy mogą jeszcze zablokować dostawy do Stanów Zjednoczonych.

Historia pierwszej „dostawy” pokazuje, jak bardzo opowieść wyprzedziła paliwo. Statek przedstawiany w internecie jako pierwszy tankowiec z rosyjskim dieslem dla USA przewoził nawozy — wynika ze sprostowania, które Actualno przypisuje jego właścicielowi (Actualno). Z tej samej relacji wynika, że rejs rozpoczął się jeszcze przed ogłoszeniem transakcji.

Obietnice, licencja i limit eksportu

9 października Trump zapowiedział natychmiastową dostawę ponad 300 000 ton oraz 500 000 ton w listopadzie (wpis Trumpa). To zapowiedzi, a nie podpisane kontrakty. O ogłoszeniu i pierwszej reakcji Europy pisaliśmy wcześniej (To Brief).

Tego samego dnia urząd ds. sankcji Departamentu Skarbu USA, OFAC, wydał licencję zezwalającą na sprzedaż, dostawę i import rosyjskiego oleju napędowego do 7 kwietnia 2027 r. (licencja OFAC). Dokument nie wskazuje sprzedawcy, kupującego, statku ani wielkości dostaw.

Rosja musiała otworzyć własną część szlaku. Po uszkodzeniach rafinerii i wzroście popytu na rynku krajowym wstrzymała eksport diesla przez producentów. 10 października rząd dopuścił wywóz do 500 000 ton w pierwszym etapie. Firmy dopiero zaczynały uzgadniać kontrakty (rząd Rosji).

Nawet po uzyskaniu obu zezwoleń paliwo nie dotrze szybko. Analitycy cytowani przez „Guardiana” oceniają, że wynajęcie statków i rejs przez Atlantyk zajmą kilka tygodni (Guardian).

Licencja może zderzyć się z prawem

Licencja Departamentu Skarbu koliduje z ustawą z 2022 r. Ending Importation of Russian Oil Act, która zakazuje importu rosyjskich produktów naftowych do Stanów Zjednoczonych (Public Law 117-109). Prezydent może uchylić zakaz tylko po spełnieniu warunków zapisanych przez Kongres.

Jednym z nich jest wycofanie się Rosji z Ukrainy na warunkach akceptowanych przez Ukrainę. Osobno ustawa wymaga, by prezydent skonsultował się z Kongresem przed uchyleniem zakazu.

Siedmioro senatorów z obu partii, na czele z Jeanne Shaheen, twierdzi, że administracja pominęła tę procedurę i zapewnia Putinowi finansowe wsparcie (oświadczenie senatorów). Sekretarz skarbu Scott Bessent odpowiedział, że administracja będzie działać w granicach już posiadanych uprawnień (Reuters).

Spór pozostaje nierozstrzygnięty. Gdyby importer próbował odprawić ładunek w porcie, pierwsze pytania musiałyby rozstrzygnąć amerykańskie służby celne, a ewentualny spór najpewniej trafiłby do sądu federalnego. Ani celnicy, ani sąd nie zajęli jeszcze stanowiska, bo żaden potwierdzony ładunek nie przetestował licencji.

Europejskie przepisy pozostają bez zmian

Prawo UE się nie zmieniło. Rozporządzenie 833/2014, główny unijny akt sankcyjny wobec Rosji, nadal zakazuje kupowania i importowania rosyjskiego diesla do Unii (EUR-Lex). Amerykańska licencja nie może zmienić unijnych przepisów.

Unijne reguły obejmują także europejskie firmy usługowe. Ubezpieczyciele, brokerzy i banki z UE mogą pomagać w transporcie rosyjskiego diesla do kraju spoza Unii tylko wtedy, gdy paliwo sprzedano za nie więcej niż 100 USD za baryłkę (wytyczne Komisji). Ładunek ubezpieczony w UE i kierowany do USA mieści się w prawie, jeśli cena nie przekracza tego limitu; jego przekroczenie oznaczałoby naruszenie przepisów.

Rejsy obsługiwane wyłącznie przez firmy spoza UE w ogóle nie podlegają unijnym regułom. Wpływ Europy na ten handel zależy więc od tego, czy uczestniczą w nim europejskie firmy i po jakiej cenie sprzedawane jest paliwo.

Dochody, które Rosja mogłaby uzyskać, pozostają na razie hipotetyczne. Jeden ze scenariuszy „Financial Times” zakłada dostawy 3 mln ton miesięcznie przez sześć miesięcy, a dodatkowe wpływy do rosyjskiego budżetu federalnego szacuje i tak na zaledwie około 100 mln USD (Financial Times). Korzyść byłaby jeszcze mniejsza, gdyby Rosja tylko przekierowała ładunki, które sprzedałaby gdzie indziej.

Na razie Europa może stwierdzić niewiele: zakaz pozostaje w mocy, limit cenowy nadal obowiązuje firmy z UE, a jedynym mierzalnym skutkiem jest ruch cen wywołany oczekiwaniami rynku. Rzeczywista zmiana cen paliw lub rosyjskich dochodów zależy od dostawy, której dotąd nie potwierdzono, oraz od amerykańskiej podstawy prawnej, której Bessent musi bronić przed senatorami, zanim ładunek dotrze do portu.