Rosyjski dron trafił w blok w Galati

Rosyjski Geran-2 uderzył nad ranem 29 maja w dziesięciopiętrowy blok w Gałaczu w Rumunii. Ranne zostały kobieta i jej nastoletni syn. NATO potwierdziło, że broń była rosyjska (Euronews, Defense News). To pierwszy potwierdzony przypadek, w którym kinetyczny efekt wojny Rosji przeciw Ukrainie spowodował ofiary cywilne na terytorium państwa NATO.

Bukareszt wydalił rosyjskiego konsula w Konstancy i zamknął konsulat. Sojusz zadeklarował „absolutną solidarność”, ale nie uruchomił klauzuli wzajemnej obrony.

Cztery minuty bez strzału

Rumunia wiedziała, że dron nadlatuje. Nowo zainstalowany radar w pobliżu Gałacza śledził go jeszcze nad terytorium Ukrainy. Dwa F-16 z 86. bazy lotniczej w Fetești były już w powietrzu, a piloci mieli zgodę na użycie uzbrojenia. Dron przekroczył rumuńską przestrzeń powietrzną o 01:52. W blok uderzył o 01:56 (Agerpres).

Cztery minuty to za mało, by bezpiecznie zidentyfikować cel, zaklasyfikować go, podjąć decyzję i odpalić pocisk nad miastem liczącym 250 000 mieszkańców. Problem nie leżał więc w wykryciu, lecz w całym łańcuchu rażenia: od rozpoznania celu po zgodę na strzał.

Rumuńskie baterie Patriot zaprojektowano przede wszystkim do zwalczania rakiet balistycznych i samolotów, nie dronów kamikadze lecących na wysokości dachów. Amerykański system przechwytujący Merops działał w pobliżu, ale nie mógł strzelać nad terenem zabudowanym. Armaty przeciwlotnicze Gepard wymagały zgody właścicieli gruntów na rozmieszczenie na prywatnych działkach, a takiej zgody nie uzyskano (United24 Media, Defense News).

Pełniący obowiązki ministra obrony Rumunii przyznał, że krajowi brakuje lokalnej naziemnej obrony przeciwlotniczej, ponieważ „od początku wojny w Ukrainie ci, którzy mieli podjąć decyzję, jej nie podjęli” (Agerpres).

Był to 28. udokumentowany przypadek naruszenia rumuńskiej przestrzeni powietrznej przez drona od 2022 r. Piętnaście takich incydentów odnotowano tylko w 2026 r. (Le Monde).

Solidarność w deklaracjach, podział w działaniu

Francja wezwała rosyjskiego ambasadora w Paryżu. Nowy premier Węgier Magyar Péter potępił Rosję z nazwy i stwierdził, że jedność NATO jest „dziś ważniejsza niż kiedykolwiek”. To zwrot po dekadzie polityki Viktora Orbána, który osłaniał Moskwę przed twardszą linią Zachodu (Telex). Orbán, obecnie w opozycji, wyraził współczucie rannym, ale Rosji nie wymienił (Daily News Hungary).

Na Słowacji podział stał się jawny. Prezydent Peter Pellegrini opowiedział się za wzmocnieniem wschodniej granicy. Premier Robert Fico ostrzegł przed „mową silnych ludzi” i wezwał UE do wznowienia dialogu z Moskwą (JOJ24).

Podobny schemat pojawił się w Bułgarii: prezydent Jotowa zadeklarowała pełną solidarność z Rumunią, a premier Radew naciskał na negocjacje z Rosją (24 Chasa, BNR). W obu państwach głowa państwa mówiła ostrzej o Rosji niż szef rządu. Ci, którzy nadają ton debacie, wyprzedzali tych, którzy realnie prowadzą politykę.

Luka traktatowa

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte obiecał, że Sojusz będzie „bronił każdego centymetra terytorium sojuszniczego”. Nie wspomniał ani o artykule 4, czyli mechanizmie konsultacji między sojusznikami, ani o artykule 5, który nakazuje traktować atak na jednego członka NATO jako atak na wszystkich (Euronews).

Rumuńskie ministerstwo obrony zaklasyfikowało incydent jako „konsekwencję wojny w Ukrainie”, a nie atak na Rumunię. Minister spraw zagranicznych Oana Toiu powiedziała, że uderzenie „uzasadnia” konsultacje z artykułu 4, ale potwierdziła, że Bukareszt ich nie uruchamia (Eurointegration).

Podstawa prawna tej ostrożności jest cienka. Traktat północnoatlantycki nie wymaga dowodu, że przeciwnik celowo wybrał terytorium państwa NATO. Mówi o „zbrojnej napaści”. Warunek intencji to polityczna interpretacja, narastająca przez dekady praktyki sojuszniczej, aby ograniczać ryzyko wojny z Rosją.

Taka interpretacja utrzymała się po Przewodowie w 2022 r., gdy rakieta spadła na Polskę i okazała się ukraińska. W Gałaczu broń jest potwierdzona jako rosyjska. Dwuznaczność, która pozwalała NATO zachować powściągliwość, stała się wyraźnie mniejsza (CYIS).

Prezydenci Estonii, Łotwy i Litwy zaproponowali rozwiązanie osiem dni przed incydentem w Gałaczu: przekształcenie misji air policing na wschodniej flance NATO w pełną postawę obrony powietrznej, ze stałą zgodą na zwalczanie zagrożeń (president.ee). Samo NATO w komunikacie z ćwiczeń z 21 maja pisało już o „trwającym przejściu od Air Policing do Air Defence” (Defence Industry Europe).

Lipcowy szczyt w Ankarze staje się więc momentem decyzji. Do tego czasu wschodnia flanka NATO pozostaje między deklaracją polityczną a realną zdolnością operacyjną. Powolny dron lecący na wysokości dachów pokazał tę lukę po raz 28.