Rosyjski LNG rośnie mimo wygaszania

Stocznia Fayard na duńskiej wyspie Fionia remontuje i dokuje tankowce przewożące rosyjski skroplony gaz ziemny. Nie łamie przy tym unijnego prawa. Każdy statek sprawdza na listach sankcyjnych, a jednostki objęte restrykcjami odprawia z kwitkiem (WirtschaftsWoche). Premier Danii nazwała tę sytuację „niezrozumiałą”, ale dopóki przepisy UE się nie zmienią, Kopenhaga nie ma narzędzia, by ją zatrzymać.

Właśnie ta różnica między polityczną intencją a konstrukcją prawa najlepiej opisuje obecny stan europejskich sankcji energetycznych. W pierwszym kwartale 2026 r. Rosja wciąż odpowiadała za 17,3% unijnego importu LNG (Eurostat). Według danych monitorujących ACER, unijnego regulatora rynku energii, dostawy te na początku 2026 r. wzrosły o 11% rok do roku, a po wejściu w życie nowych ograniczeń w marcu zwiększyły się jeszcze o 17% (Euronews). Formalnie Europa wygasza import rosyjskiego gazu. W praktyce wolumeny idą w przeciwną stronę.

Dlaczego wygaszanie pozwala przepuszczać więcej gazu

LNG, czyli gaz ziemny schłodzony do postaci ciekłej, można przewozić statkami zamiast gazociągami. Taki handel opiera się jednak na całym łańcuchu usług: tankowcach, dokowaniu, naprawach kadłubów, zawinięciach do portów, ubezpieczeniach, magazynowaniu w terminalach i regazyfikacji, czyli ponownym przekształceniu cieczy w gaz trafiający do sieci przesyłowych.

Przyjęty w czerwcu 2024 r. 14. pakiet sankcji UE zamknął tylko jeden element tego łańcucha: zakazał unijnym terminalom przeładunku rosyjskiego LNG w celu dalszej wysyłki poza Unię (Rada UE). Nie zakazał natomiast kupowania rosyjskiego LNG na potrzeby europejskiego rynku i nie objął usług świadczonych statkom (EEAS).

Od marca 2026 r. zakazane są nowe kontrakty na rosyjski gaz. Umowy zawarte wcześniej mogą jednak działać do ostrzejszych terminów w 2027 r., a pełny zakaz importu nie jest oczekiwany przed styczniem tego roku (Euronews). To okno wyjaśnia wzrost dostaw: odbiorcy mający stare kontrakty korzystają z możliwości odbioru gazu, dopóki droga prawna pozostaje otwarta, a część z nich prawdopodobnie zwiększa zapasy przed zamknięciem terminu. Fayard nie sprzedaje gazu, lecz usługi techniczne dla statków. Działa dokładnie w tej przestrzeni, którą unijne prawo świadomie zostawiło poza zakazem.

Luka ma więcej niż jeden adres

Fayard nie jest wyjątkiem. Belgijski terminal Zeebrugge, zarządzany przez Fluxys, oferuje magazynowanie, załadunek i regazyfikację. Z tych usług może korzystać rosyjski LNG trafiający do UE na potrzeby wewnętrzne, czyli właśnie ta ścieżka, której sankcje nie zamknęły (Fluxys, Rada UE). Stocznia utrzymuje tankowiec w gotowości technicznej. Terminal zamienia jego ładunek w gaz możliwy do użycia w sieci. Oba ogniwa pozostają poza sankcjami.

Podział polityczny biegnie tu zgodnie z interesami handlowymi. Francja jest największą bramą LNG w Europie: w 2025 r. sprowadziła 249 TWh skroplonego gazu, co pokryło 56% francuskiego zapotrzebowania na gaz, według Les Énergies Renouvelables. TotalEnergies ma kontrakt zakupowy z rosyjskim projektem Yamal LNG obowiązujący do 2032 r. (Executive Digest). Hiszpania, z sześcioma instalacjami regazyfikacyjnymi i największą w UE przepustowością wejściową dla LNG, słyszy od operatorów portowych, że szybki zakaz grozi wyższymi cenami i większą zależnością od dostawców z USA (upday Spain). Francja i Hiszpania mają więc finansowy interes w wolniejszym harmonogramie. Państwa bałtyckie naciskają odwrotnie: chcą szybszego pełnego zakazu, argumentując, że pozostały import nadal zasila rosyjską gospodarkę wojenną (english.nv.ua).

Do styczniowego terminu w 2027 r. Brukseli zostało sześć miesięcy. O powadze unijnego wygaszania nie przesądzi kolejna deklaracja polityczna, lecz szczegóły: czy stare kontrakty wcześniej stracą ochronę, czy operatorzy terminali dostaną nowe obowiązki wobec ładunków rosyjskiego gazu i czy stocznia na duńskiej Fionii nadal będzie mogła obsługiwać tankowce, które ten gaz przewożą.