Rosyjski spoofing oślepia obronę powietrzną Łotwy

Telefon znajduje najbliższą kawiarnię dzięki sygnałom z satelitów oddalonych o 20 000 km. To sygnały tak słabe, że niemal giną w radiowym szumie. Tak samo nawiguje uzbrojony dron. Nad Bałtykiem ta wspólna słabość przestała być technicznym problemem, a stała się elementem wojny.

Częstotliwość oszusta

Zagłuszanie GPS to metoda siłowa: nadajnik zalewa daną częstotliwość szumem, aż sygnał satelitarny przestaje być użyteczny. Urządzenie wie wtedy, że straciło orientację. Pokazuje brak pozycji, a operator może zareagować.

Fałszowanie GPS działa inaczej. Nadajnik naziemny emituje sygnały wyglądające dla odbiornika jak prawdziwe dane satelitarne, ale z wpisanymi fałszywymi współrzędnymi. Dron przyjmuje je za wiarygodne, oblicza błędną pozycję i leci dalej z pełnym przekonaniem, że zna własne położenie.

Zagłuszanie przypomina przekrzykiwanie rozmowy. Spoofing to ktoś, kto zna hasło i podszywa się pod właściwego rozmówcę.

Rosja od lat zakłóca GPS nad Bałtykiem. Przejście od zagłuszania do fałszowania sygnału jest groźniejsze, bo nie tylko odbiera orientację, lecz także podsuwa fałszywą. Zakłócenia z Kaliningradu obejmują dziś obszary przekraczające 400 km. W styczniu 2026 r. ponad 1 400 samolotów cywilnych zgłosiło anomalie nawigacyjne w litewskiej przestrzeni powietrznej, o 40% więcej niż w 2025 r.. Finnair zawiesił loty do estońskiego Tartu, gdy procedury lądowania zależne od GPS stały się niewiarygodne. Piloci opisywali ostrzeżenia systemów pokładowych „PULL UP!” na wysokości przelotowej, ponieważ sfałszowane współrzędne umieszczały samolot pod ziemią.

Ćwiczenia, które Szwecja musiała zaczynać od nowa trzy razy

Wiosenne ćwiczenia Aurora 26 na Gotlandii pokazały sojusznikowi z NATO, jak wygląda walka w środowisku, w którym GPS nie jest pewnym punktem odniesienia. Ukraińskie zespoły dronowe, zaproszone ze względu na doświadczenie frontowe, tak skutecznie przełamywały szwedzką obronę, że wojsko trzykrotnie restartowało symulację.

Przewaga Ukraińców nie wynikała z lepszego sprzętu. Wynikała z adaptacji. Lata walki pod rosyjską presją walki elektronicznej nauczyły operatorów latać bez GPS: z wykorzystaniem rozpoznawania terenu i triangulacji ze stacji naziemnych. Szwedzkie siły, szkolone głównie przeciw klasycznym zagrożeniom z powietrza, nie miały porównywalnego zestawu procedur.

Ćwiczenia odsłoniły problem konstrukcyjny. Obrona powietrzna NATO była projektowana do śledzenia szybkich, wysoko lecących samolotów o dużym śladzie radarowym. Małe drony lecą nisko i wolno, a dla radaru bywają bliższe ptakowi niż myśliwcowi.

Łotwa: moment, w którym luka eksplodowała

Ta luka przestała być abstrakcją 24 maja 2026 r. Uzbrojony dron z ładunkiem wybuchowym eksplodował na terenie składu paliw w Rzeżycy na Łotwie, czyli wewnątrz terytorium NATO. Krajowe sensory niczego nie wykryły. O wybuchu poinformowali lokalni mieszkańcy. Reakcja władz zajęła pięć godzin.

Najmocniejsze przyznanie się do porażki padło z ust najwyższego łotewskiego dowódcy. Generał Leonīds Pudans powiedział, że dron „w ogóle nie został wykryty”. Rząd Łotwy działa tymczasem w trybie przejściowym po rezygnacji premier Eviki Siliņy 7 maja i nie ma mandatu do prowadzenia polityki bezpieczeństwa, która mogłaby szybko zamknąć tę lukę.

Skala wydatków pokazuje nierównowagę. Łotwa zatwierdziła 3,49 mld EUR unijnych pożyczek obronnych SAFE na sprzęt wojskowy. Jej awaryjna sieć łączności, czyli system, który miałby ostrzec cywilów przed nadlatującym dronem, ma niedobór 600 000 EUR. Na wschodniej flance schemat się powtarza: Estonia przeznaczyła 3,7 mln EUR na alerty komórkowe, Finlandia 44 mln EUR na obronę przed dronami. Zakupy wojskowe liczy się w miliardach. Ochrona ludności pozostaje finansowana o rzędy wielkości słabiej.

Czego Europa jeszcze nie zbudowała

Te same sygnały GPS prowadzą samoloty pasażerskie, karetki i uzbrojone drony. Jeżeli można nimi manipulować, pole walki elektronicznej nad Bałtykiem nie ma wyraźnej linii frontu.

Ukraina, zmuszona przez wojnę, już wdraża nawigację niezależną od GPS: drony rozpoznające teren wizualnie albo wyznaczające pozycję dzięki stacjom naziemnym. W takim modelu fałszowanie sygnału satelitarnego traci sens. Europejska infrastruktura cywilna nie rozpoczęła jeszcze podobnego przejścia.

Obrona przed tym zagrożeniem wymaga dwóch rzeczy, których dziś brakuje: wystarczająco gęstej sieci sensorów, by wykrywać małe i wolne obiekty, oraz struktur dowodzenia zdolnych zareagować, zanim taki obiekt doleci do celu.