Pakt Rijadu uruchamia przygotowania wojsk

Arabia Saudyjska, Turcja i Pakistan poleciły rozpocząć przygotowania do rozmieszczenia sił sojuszniczych w królestwie na mocy wspólnego paktu obronnego. Na nadzwyczajnym posiedzeniu w Rijadzie 5 października komitet kierujący paktem uzgodnił „podjęcie niezbędnych działań”, by zapewnić siły i ich „szybkie rozmieszczenie” w Arabii Saudyjskiej (Saudi Press Agency, Turkish Foreign Ministry). Nie wiadomo jeszcze, jakie jednostki miałyby się przemieścić ani kiedy. Decyzja nie określa liczby żołnierzy, harmonogramu ani struktury dowodzenia (AP).

Przygotowania ruszają, ale decyzje pozostają w stolicach

Trzy państwa podpisały pakt 7 sierpnia. Zgodnie z nim zbrojny atak na jednego członka jest traktowany jako atak na wszystkich trzech (Pakistan Foreign Office). Turcja zobowiązała się więc do tego już w sierpniu. Zmiana polega na tym, że w Rijadzie członkowie paktu zaczęli przekładać pisemną deklarację na wojskowe plany.

W komitecie, który podjął decyzję, zasiadają osoby odpowiedzialne za przeprowadzenie ewentualnego rozmieszczenia sił. Pakistan wysłał na posiedzenie między innymi ministra spraw zagranicznych, ministra obrony i szefa armii (Pakistan Information Department). Gdy ministrowie i dowódcy takiego szczebla uzgadniają przygotowanie wojsk, ich polecenie ma realną wagę w strukturach armii.

Komunikat komitetu zawiera też ograniczenie: każde rozmieszczenie sił musi odbywać się zgodnie z prawem danego państwa (Turkish Foreign Ministry). Komitet może polecić rządom przygotowanie wojsk. O tym, czy żołnierze rzeczywiście wyjadą, Ankara i Islamabad zdecydują na podstawie własnych przepisów.

Rijad miał pilny powód, by zwołać posiedzenie. Huti, wspierany przez Iran ruch kontrolujący znaczną część północnego Jemenu, przyznał się do ataków rakietowych i dronowych na lotnisko pod Rijadem oraz rafinerię Aramco (AP). W komunikacie komitetu nie ma jednak mowy o wysłaniu tureckich ani pakistańskich wojsk do Jemenu.

Pakistan już tam był

Żaden publiczny rozkaz ani potwierdzona informacja nie wskazują dotąd, by w ramach decyzji z 5 października wysłano do Arabii Saudyjskiej nową turecką lub pakistańską jednostkę. Pakistan miał jednak już w królestwie znaczące siły. W maju Reuters podał, że rozmieszczono tam około 8 000 pakistańskich żołnierzy, oprócz tysięcy stacjonujących w kraju wcześniej. Żaden z rządów nie potwierdził tej liczby (Reuters). Siły te znalazły się w Arabii Saudyjskiej przed decyzją z tego tygodnia, więc nie można uznać ich za jej skutek.

Nie jest też jasny pełny status prawny paktu. Jak podaje The National, pełnego tekstu umowy nie opublikowano, a parlamenty Turcji i Pakistanu mają ją jeszcze ratyfikować. Jeśli te informacje się potwierdzą, dwa z trzech państw przygotowują się do działania na podstawie traktatu, którego ich parlamenty jeszcze nie zatwierdziły.

Gdzie kończą się zobowiązania Europy

To członkostwo Turcji w NATO sprawia, że pakt dotyczy także Europy. Artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego, ustanawiający wzajemną obronę, obejmuje ataki na określonym w nim obszarze. Znajduje się w nim terytorium Turcji, ale nie Arabii Saudyjskiej (North Atlantic Treaty). Sam atak na tureckich żołnierzy stacjonujących w królestwie nie zobowiązywałby więc europejskich sojuszników do odpowiedzi.

Europa odczuwa skutki tej wojny przede wszystkim przez żeglugę. Nie ma dowodów, by pakt zmieniał to zagrożenie w którąkolwiek stronę. 4 października załoga tankowca u wybrzeży Jemenu, na Morzu Czerwonym, zgłosiła kilka eksplozji. Załoga była bezpieczna, a źródła wybuchów nie ustalono (UKMTO). Unijna misja eskortowania statków handlowych Aspides została przedłużona do 28 lutego 2027 r. (Council of the EU). 2 października włoski minister obrony Guido Crosetto powiedział, że nowe oferty wysłania okrętów składane przez rządy krajowe nadal nie wystarczają na potrzeby misji (RaiNews).

Komitet polecił przygotować siły do rozmieszczenia w Arabii Saudyjskiej, ale jego publiczny komunikat nie wskazuje nowych jednostek. Decyzja nie nakłada też na sojuszników Turcji z NATO obowiązku udziału. Za szczegóły, które mogłyby zmienić rozkaz przygotowań w konkretne działania wojskowe, odpowiadają teraz ministerstwa obrony Arabii Saudyjskiej, Turcji i Pakistanu. Ankara i Islamabad muszą jeszcze wyjaśnić, czy ich parlamenty zatwierdzą pakt przed rozmieszczeniem wojsk, czy dopiero po nim.