Obrona przeciw dronom: wydatki x6, 1/3 do 2030

W latach 2024–2025 europejskie rządy sześciokrotnie zwiększyły wydatki na systemy przeciwdronowe i obronę powietrzną bardzo krótkiego zasięgu, służącą do zwalczania dronów i pocisków w pobliżu ich celów. Mimo to do 2030 r. dostawy mają ruszyć tylko w około jednej trzeciej tych programów — wynika z zastrzeżonej oceny UE, o której napisały Euronews i Dossier Bruselas. Przywódcy UE mają omówić te ustalenia 15–16 października (EDA). Opinia publiczna nie zna listy opóźnionych programów ani przyczyn tych opóźnień.

Ocenę przygotowano dla rządów, nie do publikacji. Oba portale podają te same liczby, ale żaden nie wymienia programów, ich liczby ani państw, które je prowadzą. Bez takiego wykazu nikt spoza administracji nie może potwierdzić, czy obie relacje dotyczą tych samych programów.

Znaczenie tych liczb ograniczają jeszcze dwie niewiadome. Żadna z relacji nie wyjaśnia, czy „dostawa” oznacza przekazanie sprzętu, jego odbiór przez wojsko czy gotowość bojową. Sześciokrotny wzrost dotyczy wydatków, ale nie podano ich wyjściowej kwoty w euro. Nie wiadomo więc, ile dodatkowych sprawnych systemów za te pieniądze powstanie.

Zakup to dopiero początek

Kontrakt jest dopiero pierwszym krokiem. Sprzęt trzeba przetestować i dopuścić do bezpiecznego użycia, a załogi przeszkolić. System musi też współpracować z czujnikami i dowódcami, którzy decydują, czy dron jest wrogi. 6 października Europejska Agencja Obrony (EDA), w której rządy UE koordynują planowanie wojskowe, ostrzegła, że brakuje poligonów, wyposażenia do prób, uzgodnionych procedur i wykwalifikowanych pracowników. Dodała, że przed 2030 r. nie będzie dość czasu, by zbudować odpowiednią liczbę nowych ośrodków testowych (EDA).

Hiszpania pokazuje, jak długa jest ta droga. W czerwcu 2024 r. ministrowie zgodzili się na szacowany zakup 14 systemów przeciwdronowych ARACNE za 30,24 mln EUR (La Moncloa). Do października 2026 r. pierwsze zestawy trafiły do jednostki obrony powietrznej wojsk lądowych, która przetestowała ich możliwości zakłócania sygnałów. Próby zestrzeliwania dronów odłożono na późniejsze ćwiczenia, których terminu nie podano (Defensa y Seguridad). Źródła nie podają obiecanej daty dostawy, więc ten przykład pokazuje długość procesu, a nie potwierdzone opóźnienie.

Niemcy ilustrują inny problem: z zewnątrz trudno ustalić, kiedy sprzęt dotrze. Bundeswehra zamówiła 19 pojazdów przeciwlotniczych Skyranger 30, w tym jeden do testów (Bundeswehr). Agencja zakupów Bundeswehry przewiduje teraz, że dostawy seryjne rozpoczną się w połowie 2027 r., a nie w połowie 2026 r. (t-online). Producent, Rheinmetall, kwestionuje, że przesunięcie wynosi cały rok. Twierdzi, że krótsze opóźnienie wynika ze zmiany, o którą poprosił zamawiający. Gdy kupujący i dostawca inaczej opisują harmonogram, opinii publicznej trudno go zweryfikować.

Kto zamawia, kto płaci, kto chroni

Polska pokazuje, że gdy rząd decyduje się na zakup, może szybko sfinalizować zamówienie. 30 stycznia 2026 r. Agencja Uzbrojenia podpisała umowę na krajowy system przeciwdronowy wart około 15 mld zł netto (Polish government). Dostawcą jest konsorcjum kierowane przez polską grupę PGZ i norweski Kongsberg. Zamówienie złożyła Warszawa i to ona będzie używać systemu, ale większość pieniędzy pochodzi z pożyczek SAFE, unijnego programu pożyczek na obronność.

Ten podział ról obejmuje całą Europę. Rządy zamawiają sprzęt i wprowadzają go do służby, unijne pożyczki pomagają za niego zapłacić, a EDA wskazuje wąskie gardła. Pożyczka UE nie zmienia krajowego zakupu we wspólne europejskie przedsięwzięcie obronne.

Wspólny europejski projekt istnieje na razie głównie na papierze. 28 września państwa UE wskazały DECODER jako wspólne przedsięwzięcie dotyczące dronów i systemów przeciwdronowych, szacowane na 3,5–5 mld EUR do 2033 r. (decyzja Rady). To szacunek planistyczny, a nie przyznane środki ani złożone zamówienia. Ani decyzja, ani przywołane tu relacje prasowe nie łączą DECODER z prognozą dotyczącą jednej trzeciej programów. Nie dają też podstaw, by ocenić, czy uczestnicy będą wspólnie cokolwiek budować lub obsługiwać.

Jeśli ujawniony fragment wiernie oddaje ocenę, mimo skokowego wzrostu wydatków do 2030 r. dostawy obejmą tylko około jednej trzeciej programów. Tylko EDA i rządy, które otrzymały dokument, mogą wskazać, których programów dotyczy prognoza i co w niej oznacza „dostawa”. Przed przyszłotygodniowym spotkaniem przywódców powinny ujawnić opinii publicznej wykaz i wyjaśnić tę definicję.