€75 billion SoftBanku przykrywa spadek Francji

Dziewiąty szczyt Choose France zakończył się deklaracją SoftBanku, że zainwestuje „do” 75 mld EUR w centra danych dla sztucznej inteligencji. Dzięki temu łączna wartość zapowiedzianych inwestycji od 2018 r. przekroczyła 100 mld EUR. Dwa dni wcześniej francuski urząd statystyczny pokazał mniej efektowny obraz: PKB w I kwartale 2026 r. spadł o 0,1%, po raz pierwszy od połowy 2020 r. Państwo, które w Europie najskuteczniej zbiera inwestycyjne deklaracje, właśnie się kurczy.

Problem polega na tym, że dla tych deklaracji nie ma publicznego rozliczenia. Dziewięć szczytów, ponad 230 zapowiedzianych projektów i ani jednego systematycznego zestawienia rządu pokazującego, ile z nich rzeczywiście powstało. Część jest realna. Nie wiadomo, jak duża część.

Liczby, które się nie składają

Francja straciła netto 20 000 miejsc pracy w przemyśle w 2025 r.. Udział przetwórstwa w PKB spadł z 10% w 2017 r. do 9,5% w 2025 r.. Bezrobocie wzrosło ponownie do 8,1%. Olivier Lluansi, były doradca przemysłowy Pałacu Elizejskiego, ujął to bez ozdobników: za prezydentury Emmanuela Macrona przemysł tworzył średnio 15 000 miejsc pracy rocznie, podczas gdy do realnej reindustrializacji potrzeba byłoby około 70 000 rocznie.

Ten kierunek potwierdza badanie EY European Attractiveness Survey. Liczba faktycznych projektów BIZ, czyli bezpośrednich inwestycji zagranicznych obejmujących realne zakłady i obiekty budowane przez firmy z zagranicy, spadła we Francji z 1 194 w 2023 r. do 852 w 2025 r. To zniżka o 29% w dwa lata. Francja nadal jest pierwsza w Europie, ale potok projektów staje się węższy. Mniej transakcji, większe komunikaty.

75 mld EUR od SoftBanku: drobny druk

Deklaracja SoftBanku o inwestycji „do” 75 mld EUR jest pułapem, nie zobowiązaniem. Pierwsza faza, obejmująca 45 mld EUR i 3,1 GW mocy centrów danych do 2031 r., ma wskazane lokalizacje i partnerów, w tym państwowy koncern energetyczny EDF. Druga faza, warta kolejne 30 mld EUR, nie ma ani harmonogramu, ani ujawnionego planu finansowania.

S&P ocenia SoftBank na BB+ z perspektywą negatywną, a więc poniżej poziomu inwestycyjnego. Spółka ma około 123 mld USD długu netto i do końca 2026 r. musi zmierzyć się z 50 mld USD zapadającego finansowania. Jej bilans w dużym stopniu opiera się na papierowych zyskach z wartego 64,6 mld USD pakietu akcji OpenAI, spółki prywatnej, której udziałów nie da się łatwo sprzedać. Analitycy widzą tu „stary scenariusz”: w 2016 r. prezes SoftBanku Masayoshi Son obiecał Donaldowi Trumpowi 50 mld USD inwestycji w USA. Znaczna część tych pieniędzy trafiła do WeWork, który później się załamał.

Ten sam bilans ma dziś udźwignąć równocześnie 100 mld USD obiecane w USA i 75 mld EUR we Francji.

Kto zyskuje, kto płaci

Francja ma w tym wyścigu rzeczywistą przewagę: energetykę jądrową. Jej 57 reaktorów produkuje tanią energię przez całą dobę, po około 73 USD/MWh na rynku hurtowym wobec 100 USD/MWh w Niemczech. Dla centrów danych AI, które potrzebują stałych dostaw prądu, to ważniejsze niż tania, lecz zależna od pogody fotowoltaika w Hiszpanii. Francja oferuje teraz dużym odbiorcom przemysłowym długoterminowe kontrakty powiązane z kosztem produkcji EDF, a nie z cenami hurtowymi. Bruegel, brukselski think tank, opisał takie rozwiązania jako europejską „politykę przemysłową pod radarem”.

Centra danych tworzą jednak niewiele stałych miejsc pracy. Badania Brookings Institution pokazują, że typowy duży obiekt po zakończeniu budowy zatrudnia od 50 do 400 osób. Sama budowa jest pracochłonna, późniejsza eksploatacja już nie. Przy skali pieniędzy, o której mówi SoftBank, tradycyjna fabryka dawałaby znacznie więcej trwałego zatrudnienia.

Popyt na energię nie jest szczegółem technicznym. Pełny plan SoftBanku zużywałby około 45-50 TWh rocznie, czyli mniej więcej 10% całej produkcji energii elektrycznej we Francji. Czy północna sieć przesyłowa udźwignie 3,1 GW nowego obciążenia do 2031 r.? Ani RTE, operator systemu przesyłowego, ani EDF publicznie tego nie wyjaśniły.

Co pozostaje niepewne

Niektóre projekty rzeczywiście dochodzą do skutku. Orano-XTC rozpoczęło w maju 2026 r. budowę zakładu materiałów bateryjnych w Dunkierce, trzy lata po zapowiedzi na Choose France. Inne znikają po cichu. Największe europejskie przedsięwzięcie bateryjne Francji, ACC, musiało sprowadzić chińskich techników, by utrzymać pracę własnej fabryki.

Dla Europy stawką jest odpowiedź na pytanie, czy model oparty na wielkich deklaracjach, preferencyjnych cenach energii, ograniczonym zatrudnieniu i braku publicznej rozliczalności jest strategią przemysłową, czy strategią komunikacyjną. Dopóki Francja nie pokaże, jaki odsetek zapowiedzi zamienia się w realne inwestycje, reszta Europy będzie liczyć głównie komunikaty prasowe.