Bruksela oceni 22,9 mld EUR dla Hiszpanii

Ostatnia transza unijnych pieniędzy na odbudowę po pandemii zależy od tego, czy Komisja Europejska (KE) uzna, że Madryt zrealizował obiecane działania. 30 września Hiszpania złożyła końcowy wniosek o wypłatę, opiewający na 25,861 mld EUR. Dotyczy 148 reform i celów inwestycyjnych, które — jak twierdzi rząd — zostały już zrealizowane (EFE, El Mundo). Teraz Bruksela musi ocenić, jaka część tej kwoty Hiszpanii się należy. Całość wypłat trzeba zrealizować do 31 grudnia (Komisja Europejska).

Pieniądze pochodzą z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF), unijnego funduszu utworzonego po pandemii. UE finansuje go wspólnym zadłużeniem zaciąganym na rynkach. Instrument przewiduje dwa rodzaje wsparcia: dotacji nie trzeba zwracać, pożyczki trzeba. Z kwoty objętej hiszpańskim wnioskiem 21,463 mld EUR to dotacje, a 4,398 mld EUR — pożyczki (El Mundo).

Do wypłaty pozostało mniej, niż sugeruje nagłówek wniosku. Bruksela przekazała Madrytowi część pieniędzy z góry, na początku programu, więc teraz odejmuje tę zaliczkę. Hiszpania może zatem otrzymać jeszcze 22,877 mld EUR (EFE, La Vanguardia).

Jak Bruksela ocenia, na co Hiszpania zapracowała

RRF nie zwraca kosztów na podstawie faktur. Każdy krajowy plan określa kamienie milowe, takie jak uchwalenie ustawy, oraz cele, na przykład liczbę wybudowanych mieszkań. KE wypłaca środki dopiero wtedy, gdy uzna, że zostały spełnione. Ocena wniosku zwykle trwa około dwóch miesięcy, a przed zatwierdzeniem wypłaty urzędnicy sprawdzają przedstawione dowody (Komisja Europejska).

Niewykonanie jednego zobowiązania nie przekreśla całego wniosku. KE może zawiesić tylko tę część wypłaty, która wiąże się z niespełnionym warunkiem. Przepisy dają państwu do sześciu miesięcy na naprawienie uchybienia; po tym czasie zawieszenie może zmienić się w trwałe obniżenie wypłaty (rozporządzenie w sprawie RRF). Przy końcowym wniosku obowiązuje jednak krótszy kalendarz. Wypłaty muszą zakończyć się do końca grudnia, więc najprostsza interpretacja jest taka, że to właśnie ten termin wyznacza czas na uzupełnienie braków. Madryt może mieć na to znacznie mniej niż sześć miesięcy, które przysługiwały przy wcześniejszych wnioskach.

Hiszpania korzystała już z tej ścieżki naprawczej. 11 sierpnia KE wypłaciła jej około 6,23 mld EUR, w tym 265 mln EUR wcześniej wstrzymane do czasu, aż Madryt uzupełnił braki (Komisja Europejska).

Nadal nierozstrzygnięta pozostaje nowsza sprawa. 16 września Kongres odrzucił rządowy dekret o przejrzystości lobbingu, czyli reformę zapisaną w planie odbudowy. Przeciw zagłosowało 179 deputowanych, za było 155 (20minutos). Jak podał Demócrata, minister López ostrzegł, że w konsekwencji Hiszpania straci 260 mln EUR. O głosowaniu pisaliśmy wówczas na łamach To Brief. Nie wiadomo jednak, czy ta kwota zostanie ostatecznie potrącona: w przeciwieństwie do sierpniowego wstrzymania wypłaty KE nie opublikowała decyzji, która przesądzałaby sprawę.

Na stole zostały głównie pożyczki

Hiszpański plan odbudowy znacznie się skurczył od chwili uzgodnienia, a niemal cały spadek wynika z decyzji Madrytu, by zaciągnąć mniej unijnych pożyczek. Ich dostępna kwota zmalała z około 83,16 mld EUR do około 21,5 mld EUR (El País). Minister gospodarki Carlos Cuerpo argumentuje, że Hiszpania może pożyczać na rynku obligacji na warunkach zbliżonych do unijnych, więc europejskie kredyty niewiele jej dają.

To rozróżnienie ma znaczenie przy ocenie, jak Hiszpania wykorzystała dostępne środki. Z rezygnacji z pożyczki nie wynika utrata pieniędzy: państwo musiałoby ją spłacić wraz z odsetkami. Jeśli potrzebuje finansowania, może pożyczyć na rynku, zamieniając jedno zobowiązanie na drugie. Rzeczywistym kosztem jest różnica między oprocentowaniem pożyczki unijnej a kosztem własnego długu Hiszpanii.

Drugi możliwy koszt poniosłyby firmy, które mogły skorzystać z tanich, długoterminowych linii kredytowych finansowanych z tych pożyczek. Teraz mogą być zdane na trudniej dostępne i droższe finansowanie bankowe. Nie ma jednak danych, ile firm odczułoby tę zmianę ani o ile wzrosłyby ich koszty.

Wstrzymana dotacja oznacza inny rodzaj straty. Tych pieniędzy Hiszpania nie musiałaby zwracać, a jeśli nie zrealizuje celu, po prostu ich nie otrzyma.

Dotychczasowe dane wskazują, że mniejsza skala hiszpańskiego planu wynika przede wszystkim z decyzji o ograniczeniu pożyczek, a nie z kary za niezrealizowane reformy. Ostateczna ocena zależy jednak od rozstrzygnięcia KE w sprawie końcowego wniosku. Dopóki go nie wyda, większość pozostałych środków, czyli dotacje, zależy od tego, czy Bruksela zaakceptuje dowody Madrytu przed grudniowym terminem.