Ceuta czeka na pieniądze z UE

Hiszpania złożyła wniosek o nadzwyczajne finansowanie unijne dla Ceuty 24 sierpnia. Ponad tydzień później Komisja Europejska wciąż nie może go rozpatrzyć. Powód jest przyziemny, ale politycznie kosztowny: Madryt nie odpowiedział na dodatkowe pytania Brukseli o to, co dokładnie miałoby zostać sfinansowane i jak pieniądze zostałyby wydane (El Español, Brussels Signal). Komisja nie może wypłacić środków bez opisu celu, kosztów i zakresu interwencji. Każdy kolejny tydzień zwłoki daje innym rządom UE przestrzeń, by przedstawiać Ceutę jako problem nie tylko hiszpański, lecz także jako ryzyko dla otwartych granic w Europie.

Trzy źródła pieniędzy, tylko jedno utknęło w Brukseli

W hiszpańskich i europejskich relacjach wymieszały się co najmniej trzy różne strumienie finansowania. Bez ich rozdzielenia łatwo przecenić zarówno skalę unijnej pomocy, jak i odpowiedzialność Brukseli za opóźnienie.

Pierwszy strumień to sam wniosek o pomoc nadzwyczajną z UE, złożony w ramach dwóch funduszy spraw wewnętrznych: AMIF i BMVI, czyli instrumentów służących finansowaniu kosztów przyjmowania osób ubiegających się o azyl oraz zarządzania granicami (EFE, AMIF Regulation). Kwota, którą można dziś jednoznacznie powiązać z tym wnioskiem, przekracza 32 mln EUR (RTVE). Według El Mundo Komisja mogłaby ostatecznie przyznać ponad 100 mln EUR, ale żadna ze stron nie opublikowała potwierdzonej łącznej kwoty.

Drugi strumień to hiszpańskie zwiększenie kredytu na pomoc humanitarną dla Ceuty o 44,51 mln EUR, ogłoszone przez minister ds. migracji Elmę Saiz. Madryt liczy, że część tych wydatków uda się pokryć z mechanizmów unijnych (ABC). To jednak decyzja budżetowa Hiszpanii, nie przyznana już pomoc z UE. Trzeci element to krajowy pakiet Pedro Sáncheza dla Ceuty o wartości 309 mln EUR, zatwierdzony przez Radę Ministrów (Heraldo). Od Brukseli zależy tylko pierwszy z tych trzech koszyków.

Dlaczego Bruksela żąda szczegółów, także w kryzysie

Komisja nie opublikowała formalnej listy braków we wniosku. Z dostępnych informacji wynika jednak, że chodzi o podstawowe elementy: Hiszpania musi wskazać, za co dokładnie chce zapłacić, które koszty kwalifikują się do finansowania, czy nie dublują one wydatków krajowych oraz jaką rolę mieliby odegrać na miejscu unijni funkcjonariusze i eksperci (Eleconomista, EUobserver).

Ten nacisk na dokumentację nie jest biurokratyczną złośliwością. W analizie Parlamentu Europejskiego dotyczącej funduszy spraw wewnętrznych wskazano powtarzające się problemy państw członkowskich z monitoringiem, jakością danych i zdolnością administracyjną (European Parliament). Pieniądze nadzwyczajne z UE mogą być uruchamiane szybko, ale nadal wymagają ścieżki audytowej: opisu potrzeby, kosztu i odpowiedzialności za wykonanie.

Podobnie wygląda osobny wniosek Hiszpanii o wsparcie operacyjne. Minister spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaska poprosił o 10 dodatkowych funkcjonariuszy stałej służby Frontexu, przedłużenie operacji Minerva, tłumaczy z Agencji UE ds. Azylu oraz wsparcie Europolu w zwalczaniu przemytu ludzi (Moncloa). Komisarz Magnus Brunner zapowiedział szybką decyzję 29 sierpnia, ale do 3 września nie opublikowano ani harmonogramu rozmieszczenia, ani dat przyjazdu personelu. Komisja oferowała wzmocnienie Frontexu już 6 sierpnia, pod warunkiem formalnego wniosku Hiszpanii (Commission briefing). Madryt sformalizował go dopiero pod koniec sierpnia.

Schengen płaci za czekanie

Opóźnienie ma znaczenie wykraczające poza Hiszpanię. Włochy formalnie powołały się na Ceutę, gdy 1 sierpnia przywróciły tymczasowe kontrole graniczne na trasach lotniczych i morskich z Hiszpanii, a następnie przedłużyły je do 16 września (Commission Schengen register, ANSA). Madryt argumentuje, że szczególny status Ceuty uniemożliwia wtórny przepływ migrantów na kontynentalne terytorium Hiszpanii (Spanish Foreign Ministry). Rzym uznał jednak, że ryzyko jest wystarczające. Minister spraw wewnętrznych Matteo Piantedosi mówił o 3 zatrzymaniach i 21 odmowach wjazdu, choć włoskie media zaznaczały, że nie dało się potwierdzić, czy osoby te rzeczywiście przedostały się przez Ceutę (ANSA).

W Holandii pytania parlamentarne opozycyjnych partii FVD i JA21 zmieniły transfer nieletnich z Ceuty do kontynentalnej Hiszpanii w krajową debatę o możliwym dalszym przemieszczaniu się w strefie Schengen, czyli obszarze UE bez rutynowych kontroli paszportowych na granicach wewnętrznych (NRC).

Hiszpania twierdzi, że Ceuta nie może zagrozić Schengen. Inne państwa członkowskie zachowują się tak, jakby zagrożenie już istniało. Bruksela nie zatwierdzi pieniędzy nadzwyczajnych na podstawie niepełnego wniosku. Im dłużej Madryt zwleka z odpowiedziami, tym więcej miejsca zostawia innym rządom na własną interpretację kryzysu.