Spectrum wyniósł pięć satelitów

Między udanym startem rakiety a powstaniem niezawodnej usługi kosmicznej prowadzi długa droga. 5 września pięć niewielkich satelitów odłączyło się od rakiety Spectrum i rozpoczęło pierwsze okrążenie Ziemi. Norweski zespół Orbit NTNU nawiązał łączność z FramSat-1, a Uniwersytet w Mariborze poinformował, że na orbicie znalazł się słoweński TriSat-S (NordSec, Uniwersytet w Mariborze).

Dwie godziny po starcie z norweskiego kosmodromu Andøya rakieta niemieckiej spółki Isar Aerospace zakończyła misję. Europejska Agencja Kosmiczna potwierdziła, że był to pierwszy przypadek umieszczenia ładunku na orbicie przez prywatnie skonstruowaną rakietę startującą z kontynentalnej Europy (ESA, Space.com).

Jeszcze w marcu 2025 r. pierwszy lot Spectrum zakończył się po około 30 sekundach. Dochodzenie Isar Aerospace wykazało niezamierzone otwarcie zaworu odpowietrzającego, po którym rakieta utraciła kontrolę nad położeniem, czyli zdolność do utrzymania właściwego kierunku i stabilności. Pokładowy system przerwania lotu wyłączył następnie silniki (Space.com).

Właśnie skala postępu między pierwszym a drugim lotem przesądza o znaczeniu wrześniowej misji. Zespół inżynierów zdołał ustalić przyczynę awarii zaworu, usunąć ją i doprowadzić kolejną rakietę aż do wypuszczenia satelitów. Udowodnił tym samym, że Spectrum może wykonać pełną misję orbitalną. Nie wiadomo jeszcze, czy będzie robić to niezawodnie i zgodnie z harmonogramem, na którym klienci mogą oprzeć własne plany.

Jak powstaje orbita

Podczas lotu przez atmosferę silniki pierwszego stopnia przeprowadziły Spectrum przez obszar największego obciążenia aerodynamicznego. To moment, w którym połączenie rosnącej prędkości i wciąż gęstego powietrza najmocniej obciąża konstrukcję rakiety. Po odłączeniu pierwszego stopnia uruchomił się stopień górny, rozpędzając pojazd w kierunku prędkości orbitalnej.

Dopiero kolejna faza odróżnia lot po łuku suborbitalnym od użytecznego wyniesienia ładunku. Po odrzuceniu osłony chroniącej satelity górny stopień poruszał się przez pewien czas bez napędu, a następnie ponownie uruchomił silnik. Manewr miał przekształcić wydłużoną orbitę w bardziej kołową. Pięć minisatelitów standardu CubeSat odłączono dopiero po jego zakończeniu (ESA).

Ponowny zapłon był jednym z najważniejszych sprawdzianów tej misji. Uruchomienie w próżni silnika, który zdążył ostygnąć podczas lotu bez napędu, stawia inne wymagania niż pierwszy zapłon. Spectrum przetestował więc większość systemów potrzebnych do dostarczenia ładunku na orbitę: od startu aż po uwolnienie satelitów.

Od potwierdzenia możliwości do regularnych lotów

Jeden prawidłowo przeprowadzony lot dowodzi, że Spectrum może działać. Nie mówi jednak, jak często rakieta będzie startować, czy dotrzyma zapowiedzianych terminów ani jaki ładunek rzeczywiście zdoła wynosić. Według stanu na 8 września nie potwierdzono publicznie sprawności operacyjnej wszystkich pięciu satelitów. Były to ponadto niewielkie eksperymenty uczelniane i firmowe, a nie ciężkie ładunki komercyjne (ESA).

Europa zyskała 5 września zdolność potwierdzoną w praktyce: europejska firma wystrzeliła z europejskiego terytorium zaprojektowaną i zbudowaną przez siebie rakietę, która umieściła satelity na orbicie. Żaden prywatnie skonstruowany pojazd nie dokonał wcześniej tego samego, startując z kontynentu.

Dla Europy oznacza to możliwość stopniowego ograniczania zależności od zagranicznych operatorów, ale dopiero pod warunkiem, że techniczny sukces da się zamienić w przewidywalną usługę. W sektorze kosmicznym niezawodności nie potwierdza pojedyncza misja. Powstaje ona z każdym kolejnym lotem, a zgromadzona historia startów pozwala właścicielom satelitów ocenić, czy warto powierzyć danej rakiecie kosztowny sprzęt. Spectrum ma za sobą jedno kompletne wyniesienie orbitalne. Teraz Isar Aerospace musi je powtarzać w terminach, które będą użyteczne dla klientów.