Starship wyniósł 26 satelitów, lot skrócono

28 września Starship firmy SpaceX umieścił na orbicie okołoziemskiej 26 satelitów internetowych Starlink V3. Po raz pierwszy ta ogromna rakieta pozostawiła ładunek na orbicie (ABC News, SpacePolicyOnline). Jeden z silników górnego stopnia wyłączył się podczas wznoszenia, a statek wrócił po około trzech godzinach, choć plan zakładał lot trwający dziesięć (WXXI/NPR). Na tym samym pojeździe oparto lądownik księżycowy NASA, więc wynik próby ma znaczenie także dla programu lotów na Księżyc.

Dlaczego samo wzniesienie się nie wystarczy, by pozostać na orbicie

Osiągnięcie dużej wysokości to dopiero część zadania. Rakieta, która nie nabierze odpowiedniej prędkości poziomej, zatacza łuk i wraca na Ziemię, podobnie jak piłka rzucona przez boisko. Statek na orbicie także spada, ale porusza się w bok tak szybko, że powierzchnia Ziemi zakrzywia się pod nim w tempie odpowiadającym jego opadaniu. Dlatego nie uderza w Ziemię. Na docelowej wysokości Starshipa potrzeba około 7,8 km/s (Aviation Week).

Wszystkie wcześniejsze loty Starshipa celowo kończyły się na trajektorii powrotnej, nawet te, które pokonały większą część drogi wokół Ziemi. Podczas lotu 13 statek wypuścił 20 testowych egzemplarzy satelitów V3, które miały spłonąć przy wejściu w atmosferę (Space.com). W locie 14 trzeba było dodać ostatnią porcję prędkości poziomej, czego wcześniej nie próbowano.

Silnik się wyłączył, satelity trafiły na orbitę

Rakieta wystartowała z ośrodka Starbase w Teksasie. Kilka minut później odłączył się booster Super Heavy i skierował ku planowanemu wodowaniu w Zatoce Meksykańskiej. W górnym stopniu, statku Ship 41, jeden z sześciu silników wyłączył się przedwcześnie. Był to silnik Raptor przystosowany do pracy w próżni kosmicznej (CNN). SpaceX nie podała przyczyny.

Na początku komentatorzy SpaceX mówili, że zespół nie przesądza jeszcze o osiągnięciu orbity. Około 25 minut po starcie statek wykonał jednak manewr wejścia na orbitę: odpalił silnik, by uzyskać ostatnią porcję prędkości poziomej potrzebną do utrzymania się na orbicie (Reuters).

Około pół godziny po starcie zasobnik zaczął kolejno wypychać satelity; wszystkie 26 oddzieliły się od statku w ciągu mniej więcej kolejnych 30 minut (SpacePolicyOnline). SpaceX poinformowała, że nawiązała łączność z każdym z nich, a Elon Musk ocenił, że działają zgodnie z oczekiwaniami (CNN). To wstępne sprawdzenie ich stanu. Nie wykazano jeszcze, by satelity obsługiwały ruch klientów.

Satelity należą do własnej sieci szerokopasmowej Starlink firmy SpaceX. Starship jest dla niej ważny ze względu na rozmiar: firma mówiła o możliwości umieszczenia na pokładzie nawet 60 satelitów V3 podczas przyszłego lotu (Aviation Week).

Wcześniejszy powrót, tankowanie na orbicie wciąż do sprawdzenia

Plan lotu przewidywał około sześciu okrążeń Ziemi w ciągu niemal dziesięciu godzin, z zakończeniem nad południowym Pacyfikiem, na zachód od Chile (WXXI/NPR). Kontrolerzy uruchomili silnik i wykonali manewr zejścia z orbity, który wyhamował statek i skierował go z powrotem w atmosferę. Ship 41 uderzył w ocean w pozycji pionowej, po czym przewrócił się i eksplodował (AP via WRAL). Żaden ze stopni rakiety nie został odzyskany do ponownego użycia.

Najbliższym sprawdzianem jest paliwo. Jeszcze w tym roku SpaceX chce przeprowadzić dłuższy lot orbitalny, by zmierzyć, jak szybko paliwo ogrzewa się i ulatnia w postaci gazu podczas przechowywania w kosmosie. Firma planuje też pierwszą próbę przepompowania paliwa z jednego statku do drugiego (SpaceX).

Ten transfer jest kluczowym elementem planu NASA dotyczącego Księżyca. Starship zużywa większość paliwa już na samo dotarcie na orbitę, dlatego lądownik musi uzupełnić zapasy w kosmosie, zanim wyruszy ku Księżycowi. Inspektor generalny NASA opisał wariant, w którym magazyn paliwa na orbicie trzeba byłoby napełnić dostawami z ponad dziesięciu lotów tankowców, zanim lądownik mógłby odlecieć (NASA OIG). SpaceX chce, by Starship wszedł do regularnej eksploatacji jeszcze w 2026 r. (Reuters).

NASA planuje, by Artemis III była w 2027 r. załogową próbą na orbicie okołoziemskiej, a lądowanie na Księżycu odbyło się w ramach Artemis IV w 2028 r. (NASA). Lot 14 przyniósł konkretny wynik na drodze do tego terminu: Starship osiągnął orbitę i wypuścił satelity mimo wyłączenia jednego z silników. Wrócił jednak wcześniej, a SpaceX wciąż musi wykazać, że potrafi powtarzać loty i uzupełniać paliwo na orbicie.