Szwecja kupuje francuskie fregaty

Szwecja potwierdziła największe zamówienie obronne od czasu myśliwców Gripen: kupi cztery fregaty od francuskiej Naval Group za około 40 mld SEK, czyli ok. 3,5 mld EUR. W efekcie trzy floty NATO będą dysponować łącznie 13 okrętami tego samego typu. Kontrakt zawarto dwustronnie, poza wszystkimi unijnymi ramami wspólnych zakupów obronnych, które Bruksela budowała przez ostatnie lata.

Oferta, której nikt nie przebił

Premier Ulf Kristersson ogłosił decyzję 19 maja. Naval Group pokonała brytyjski Babcock, startujący wspólnie ze szwedzkim Saabem, oraz hiszpańską Navantię. Minister obrony Pål Jonson wskazał trzy powody: tempo dostaw, sprawdzoną technologię oraz możliwość dzielenia kosztów z Francją i Grecją, które już wykorzystują ten sam typ okrętu (Theatrum Belli).

Fregata FDI jest już w służbie. Francja wprowadziła pierwszy kadłub w październiku 2025 r., a Grecja odebrała HS Kimon w grudniu 2025 r. Konkurenci nie mogli pokazać Szwedom okrętu, na który dałoby się wejść i sprawdzić go na morzu. Naval Group dołożyła do tego argument produkcyjny: zaoferowała przesunięcie części kadłubów z linii przeznaczonej dla francuskiej marynarki, aby dotrzymać szwedzkiego terminu dostaw w 2030 r. (Forum Militaire).

Ta elastyczność wynika z własności. Większościowym udziałowcem Naval Group jest państwo francuskie. Spółka giełdowa taka jak Babcock, obciążona już znacznymi przekroczeniami kosztów przy fregacie Type 31 dla Royal Navy, ma mniejsze pole manewru niż firma wspierana przez rząd, który może zmienić harmonogram własnej marynarki, żeby zdobyć kontrakt eksportowy.

Suwerenność według Macrona

Prezydent Emmanuel Macron nazwał sprzedaż dowodem na istnienie „silnej i suwerennej Europy w ramach NATO” (Économie Matin). W tej narracji francuski kontrakt dwustronny staje się sukcesem europejskiej autonomii strategicznej. W praktyce państwowa firma sprzedała okręty zaprojektowane we Francji, a o priorytetach produkcyjnych decyduje Paryż.

Unijny fundusz wspólnych zakupów EDIP, czyli Europejski Program Przemysłu Obronnego przyjęty w grudniu 2025 r., nie odegrał tu żadnej roli. EDIP ma skłaniać państwa do kupowania sprzętu wojskowego razem, ale pierwsza runda finansowania obejmuje mniejsze pozycje, takie jak drony i amunicja. Fregaty są poza skalą, którą program może realnie obsłużyć. Szwecja wybrała ścieżkę dwustronną, bo ta ścieżka dawała okręty.

Po tym zamówieniu portfel Naval Group osiągnął pod koniec 2025 r. 32 mld EUR, a platforma FDI obejmuje już 13 fregat w trzech państwach (Le JDD, Theatrum Belli).

Francuskie centrum

Wokół FDI powstaje rzeczywista praca transgraniczna. Greckie stocznie w Salaminie budowały bloki kadłubowe dla fregat greckich i francuskich. Szwecja zamontuje na francuskich kadłubach własne uzbrojenie Saaba, w tym pociski przeciwokrętowe RBS15 i radar Giraffe. Tyle że układ ma strukturę centrum i peryferii: Francja projektuje platformę, kontroluje harmonogram produkcji i posiada własność intelektualną. Partnerzy dokładają komponenty.

Nieobecność Włoch jest tu wymowna. Fincantieri nie złożyło oferty. Wspólne przedsięwzięcie tej firmy z Naval Group, Naviris, nie spełniło oczekiwań; na początku 2026 r. jeden z francuskich admirałów oceniał, że projekt „nie sprostał oczekiwaniom” (Forum Militaire).

Bruksela chciałaby wspólnych zakupów: państw łączących popyt i dzielących korzyści przemysłowe w całej Unii. W praktyce Europa dostaje sieć prowadzoną przez Francję, która utrzymuje wydatki w granicach UE, ale skupia władzę projektową i strategiczną dźwignię w Paryżu.

Według doniesień własny zakup fregat rozważa Dania. Trzynaście okrętów w trzech flotach już tworzy siłę przyciągania: wspólne części zamienne, szkolenia i cykle modernizacji obniżają koszt wejścia kolejnego nabywcy. Każdy kontrakt zwiększa prawdopodobieństwo następnego. Dla Kopenhagi pytanie brzmi, czy dołącza do europejnego programu obronnego, czy do francuskiego bloku przemysłowego. Coraz trudniej oddzielić jedno od drugiego.